நிலம் நினைவில் வைத்திருப்பவை

எருசலேம் — தாவீதின் நகரம்

எருசலேமின் மிகப் பழமையான மையப்பகுதி ஆலய மேட்டுக்குத் தெற்கே ஒரு குறுகிய மேட்டுப்பகுதியில் அமைந்துள்ளது — தாவீதின் நகரம். அங்குள்ள அகழ்வாய்வுகள் ஒரு பிரம்மாண்டமான படிக்கட்டு அமைப்பையும் ('படிக்கல் அமைப்பு'), அதனை ஒட்டிய இரும்பு யுகக் கட்டிடத்தையும், வாரனின் நீர்க்கிணறு அமைப்பையும், எசேக்கியாவின் சுரங்கத்தையும் வெளிப்படுத்தியுள்ளன. இந்தச் சுரங்கத்தை வெட்டியவர்கள் சிலோவாம் கல்வெட்டைப் பதித்துள்ளனர்; அது கிமு 701 அளவில் இரு குழுக்கள் நிலத்தடியில் சந்தித்த தருணத்தை விவரிக்கிறது. களிமண் முத்திரைப் பதிவுகளின் தொகுப்புகள், எழுத்தறிவு பெற்ற ஓர் அரச நிர்வாகம் செயல்பட்டதைக் காட்டுகின்றன. விவிலியம் விவரிக்கும் கோட்டையான தலைநகரம் இதுவே — கல்லில் பதிந்தது.

மெகிதோ (அர்மகெதோன்)

தெல் மெகிதோ யெஸ்ரயேல் பள்ளத்தாக்கிற்குள் செல்லும் கணவாயைக் காக்கிறது; அதன் மேடு இருபதுக்கும் மேற்பட்ட ஒன்றின்மேல் ஒன்றாக அமைந்த நகரங்களைக் கொண்டுள்ளது. தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் ஒரு பிரம்மாண்டமான ஆறு அறைகள் கொண்ட வாயிலையும், ஒரு காலத்தில் 'சாலொமோனின் குதிரைக் கொட்டகைகள்' என்று அழைக்கப்பட்ட தூண் வரிசைக் கட்டிடங்களையும், பாறையில் வெட்டப்பட்ட ஆழமான நீர் அமைப்பையும் கண்டெடுத்துள்ளனர். விவிலியம் மெகிதோவை சாலொமோனின் கட்டுமானத் திட்டங்களில் ஒன்றாகப் பட்டியலிடுகிறது, யோசியா அரசன் அங்கே இறந்ததைப் பதிவுசெய்கிறது, மேலும் இறுதிப் போருக்குத் தன் பெயரைத் தருகிறது — 'அர்மகெதோன்', அதாவது மெகிதோவின் மலை (ஹர்). நகரம் தெளிவாக உண்மையானது; விவாதம் காலக்கணிப்பைப் பற்றியது.

ஆத்சோர்

ஆத்சோர் கானானின் மாபெரும் நகரமாக இருந்தது — ஒரு மேல் நகரமும், ஒரு பரந்த கீழ் நகரமும் கொண்டது; விவிலியம் இதை 'அந்த ராஜ்யங்கள் அனைத்திற்கும் தலையாக' இருந்ததாகக் குறிப்பிடுகிறது. அகழ்வாய்வாளர்கள், அதன் பிற்பட்ட வெண்கல யுக நகரம் கிமு பதின்மூன்றாம் நூற்றாண்டில் ஒரு கடும் தீயில் அழிந்ததையும், கானானிய சிலைகள் வேண்டுமென்றே நொறுக்கப்பட்டுத் தலைகள் அறுக்கப்பட்டதையும், பிற்காலத்தில் ஒரு இஸ்ரவேலிய ஆறு அறைகள் கொண்ட வாயில் அந்த இடிபாடுகளுக்கு மேல் எழுந்ததையும் கண்டறிந்தனர். யோசுவா ஆத்சோரைத் தீக்கிரையாக்கினார் என்று சொல்லப்படுகிறது; அந்தத் தீ நிச்சயமாக அங்கே உள்ளது. அதைப் பற்றவைத்தது யார் என்பது வேறு விஷயம்.

எரிகோ

தெல் எஸ்-சுல்தான், பண்டைய எரிகோ, பூமியில் உள்ள மிகப் பழமையான மதில்சூழ் நகரங்களில் ஒன்று; அதில் சுமார் கிமு 8000-ஐச் சேர்ந்த ஒரு கல் கோபுரம் உள்ளது. அது வெண்கல யுக நகரம் ஒன்றையும் கொண்டிருந்தது; அதன் மண் செங்கல் மதில்கள் இடிந்து விழுந்தன, மேலும் அதன் எச்சங்கள் ஒரு தீ அழிவைக் காட்டுகின்றன — யோசுவா 6-ஐ வியக்கத்தக்க வகையில் ஒத்திருக்கிறது. ஆனால் காலக்கணிப்பே முழுக் கேள்வியாக உள்ளது. ஜான் கார்ஸ்டாங் அதன் வீழ்ச்சியை சுமார் கிமு 1400-ல் வைத்தார், அது ஒரு படையெடுப்புக்கு ஒத்திருந்தது; கேத்லீன் கென்யோனின் கவனமான மறு அகழ்வாய்வு அதைச் சுமார் கிமு 1550-க்கு நகர்த்தி, கிமு 1400 அளவில் அந்த இடம் பெருமளவு கைவிடப்பட்டிருந்ததைக் கண்டறிந்தது; பிரையண்ட் வுட் கிமு 1400 என்று மீண்டும் வாதிட்டார், அதை பெரும்பாலான அறிஞர்கள் நிராகரிக்கின்றனர். முதன்மையான தொல்பொருள் ஆய்வு கென்யோனைப் பின்பற்றுகிறது — இது யோசுவா கைப்பற்றுவதற்கு எந்த மதில்சூழ் எரிகோவையும் விட்டுவைக்கவில்லை.

கப்பர்நகூம்

கலிலேயா கடலின் வடகரையில் உள்ள கப்பர்நகூம், இயேசுவின் ஊழியத்தின் தலைமையகமாக இருந்தது. அதன் இடிபாடுகளில், நான்காம் அல்லது ஐந்தாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த மின்னும் வெள்ளைச் சுண்ணாம்புக் கல் ஜெப ஆலயம் ஒன்று உள்ளது; அது ஒரு முதலாம் நூற்றாண்டு ஜெப ஆலயத்தின் கருப்பு எரிமலைக் கல் அடித்தளங்களுக்கு நேரடியாக மேலே கட்டப்பட்டுள்ளது — அவர் போதித்த ஆலயம் அதுவாக இருக்க வெகு வாய்ப்புள்ளது. அருகில், ஒரு எளிய முதலாம் நூற்றாண்டு வீட்டின் மேல் எழுப்பப்பட்ட எண்கோண பைசாந்திய தேவாலயம் ஒன்று உள்ளது; அந்த வீட்டை கிறிஸ்தவர்கள் மிக ஆரம்பத்திலிருந்தே போற்றிவந்தனர், அதன் சாந்தில் ஜெபங்கள் கீறப்பட்டுள்ளன. இந்த கிராமமும், அதன் ஆரம்பகால கிறிஸ்தவ நினைவும் உறுதியான வரலாறு.

செசரியா மரிதிமா

மகா ஏரோது செசரியா மரிதிமாவை ஒன்றுமில்லாத நிலையிலிருந்து ஒரு மின்னும் ரோமன் துறைமுகமாகக் கட்டியெழுப்பினார் — ஒரு செயற்கைத் துறைமுகம், ஒரு அரங்கம், ஒரு குதிரைப்பந்தய மைதானம், ஒரு நீண்ட நீர்வழி — ஜோசிஃபஸ் விவரிக்கும் அப்படியே. 1961-ல், அரங்கை அகழ்ந்தவர்கள் 'யூதேயாவின் ஆளுநர் பொந்தியு பிலாத்து' அர்ப்பணித்த மறுபயன்படுத்தப்பட்ட சுண்ணாம்புக் கல்தொகுதி ஒன்றைக் கண்டெடுத்தனர்: பிலாத்துவின் பெயரைக் குறிப்பிடும் உலகின் ஒரே கல்வெட்டு இதுவே. பவுல் தடுத்துவைக்கப்பட்டு விசாரிக்கப்பட்ட இடமும், கொர்நேலியு முதல் புறஜாதி மதமாற்றத்தினராக ஆனதும் இந்த செசரியாவே.

பெத்சாய்தா

பெத்சாய்தா பேதுரு, அந்திரேயா, பிலிப்பு ஆகியோரின் சொந்த ஊர் — ஆனால் அது எங்கே இருக்கிறது என்பதில் யாருக்கும் திட்டவட்டமான உறுதி இல்லை. இரு மேடுகள் போட்டியிடுகின்றன. பல பத்தாண்டுகள் அகழ்ந்த எத்-தெல்லில் ஒரு இரும்பு யுக வாயிலும் ரோமன் எச்சங்களும் உள்ளன, ஆயினும் அது தற்போதைய கரையிலிருந்து ஒரு மைலுக்கும் அதிகமான தூரத்தில் அமைந்துள்ளது. நீர் ஓரத்திலேயே அமைந்துள்ள எல்-அராஜ், ஒரு ரோமன் கால மீன்பிடி கிராமத்தையும் ஒரு பைசாந்திய தேவாலயத்தையும் வெளிப்படுத்தியுள்ளது; அது சுவிசேஷங்களுக்கு நன்றாகப் பொருந்துகிறது என அதன் ஆதரவாளர்கள் வாதிடுகின்றனர். இரண்டும் உண்மையான பண்டைய எச்சங்களைக் கொண்டுள்ளன; அடையாளம் அறிஞர்களிடையே ஒரு உயிர்ப்பான தர்க்கம்.

நாசரேத்

இயேசுவின் நாட்களில் நாசரேத் இல்லவே இல்லை என்று சந்தேகவாதிகள் சில நேரங்களில் கூறியுள்ளனர். நிலம் வேறுவிதமாகச் சொல்கிறது. ஊருக்குக் கீழேயும் சுற்றிலும், தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் ஒரு சிறிய முதலாம் நூற்றாண்டு விவசாய கிராமத்தின் எச்சங்களைக் கண்டறிந்துள்ளனர் — பாறையில் வெட்டப்பட்ட வீடுகள், சேமிப்புக் குழிகள், கல்லறைகள், விவசாய படிநிலத் தோட்டங்கள்; இவை இன்று நாசரேத் கிராம பண்ணையில் மீளமைக்கப்பட்டுள்ளன — ஆரம்பத்திலேயே போற்றப்பட்ட குடியிருப்புகளுக்கு மேல் எழுப்பப்பட்ட 'மங்கள வார்த்தை' தேவாலயத்துடன். இது ஒரு எளிய இடம், கவனிக்காமல் விட்டுவிடக்கூடியது ('நாசரேத்திலிருந்து யாதொரு நன்மை வரக்கூடுமோ?'), ஆனால் அது நிச்சயமாக அங்கே இருந்தது.

தெல் தான்

தெல் தான் பண்டைய இஸ்ரவேலின் வடகோடியில், யோர்தான் நதிக்கு நீரூட்டும் ஊற்றுகளில் ஒன்றின் அருகில் அமைந்துள்ளது. தான் கோத்திரம் கைப்பற்றி மறுபெயரிட்ட நகரமாகவும், பிற்காலத்தில் யெரொபெயாம் அரசன் எருசலேமுக்குப் போட்டியாக ஒரு பொற்கன்றுக்குட்டியை நிறுவிய இடமாகவும் விவிலியம் இதை நினைவுகூர்கிறது. அந்த வேதப் பகுதிகள் விவரிக்கும் அதே வகையான இடத்தை அகழ்வாய்வாளர்கள் கண்டறிந்துள்ளனர்: கொம்புகள் கொண்ட ஒரு பலிபீடத்துடனும் வழிபாட்டுப் பொருட்களுடனும் கூடிய பெரிய இரும்பு யுக வழிபாட்டு மேடை, ஓர் ஆட்சியாளருக்கான விதான ஆசனமாக இருக்கக்கூடிய அமைப்புடன் கூடிய பிரம்மாண்டமான நகர வாயில், அதைவிடப் பழமையான நடு வெண்கல யுக மண் செங்கல் வளைவு வாயில் ஆகியவை. ஆனால் தான் மிகவும் பிரபலமானது 1993-ல் வெளி வாயிலுக்கு அருகில் கண்டெடுக்கப்பட்ட உடைந்த கருங்கல் அட்டை காரணமாக — தெல் தான் கல்வெட்டு — இது தமஸ்குவின் ஆசகேல் பொறித்திருக்கக்கூடிய ஓர் அரமேய வெற்றிக் கல்வெட்டு; 'BYTDWD' என்ற சொற்றொடரைக் கொண்டுள்ளது, இதைப் பெரும்பான்மையான அறிஞர்கள் 'தாவீதின் வம்சம்' என்று வாசிக்கின்றனர். தாவீதின் வம்சத்தைப் பற்றிய, விவிலியத்திற்கு வெளியேயுள்ள மிகப் பழமையான குறிப்பு இதுவே.

லாகீசு (தெல் லாகீசு)

எருசலேமுக்கு அடுத்தபடியாக யூதா ராஜ்யத்தின் இரண்டாவது மிக முக்கியமான நகரமாக லாகீசு இருந்தது; கடற்கரைச் சமவெளியிலிருந்து வரும் தாழ்நிலப் பாதைகளைக் காத்தது. கிமு 701-ல் அசீரிய அரசன் சனகெரிப் இதை முற்றுகையிட்டு அழித்தான் — இது விவிலிய தொல்பொருள் ஆய்வில் மிக முழுமையாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட நிகழ்வுகளில் ஒன்று. அந்த இடத்திலேயே தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் நகர மதிலுக்கு எதிராகக் குவிக்கப்பட்ட அசீரிய முற்றுகைச் சரிவையும் (உலகில் அறியப்பட்ட மிகப் பழமையான முற்றுகைச் சரிவு), அதற்குப் பொருந்தும் எதிர்-சரிவையும், எரிந்த அழிவுப் படலத்தையும், நூற்றுக்கணக்கான அம்பு முனைகளையும், மனித எச்சங்களையும் கண்டறிந்தனர். சனகெரிப் அந்த வெற்றியில் மிகவும் பெருமைப்பட்டதால், தன் நினிவே அரண்மனையின் ஓர் அறையைத் தாக்குதலை விரிவாகச் சித்தரிக்கும் செதுக்கல் சிற்பங்களால் நிரப்பினான்; அந்த லாகீசு சிற்பங்கள் இப்போது பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகத்தில் உள்ளன. பல பத்தாண்டுகளுக்குப் பிறகு, பாபிலோன் யூதாவை இறுதியாகக் கைப்பற்றுவதற்கு முந்தைய நாட்களில், லாகீசில் ஒரு யூதேயா அதிகாரி 'லாகீசு கடிதங்களை' விட்டுச்சென்றார்; அருகிலுள்ள ஊர்களின் தீ-சமிக்ஞைகளைக் கண்காணிப்பதைக் குறிப்பிடும் எபிரேய களிமண் ஓடுகள் இவை.

கிர்பெத் கெயாஃபா

கிர்பெத் கெயாஃபா ஏலா பள்ளத்தாக்கைப் பார்த்தபடி அமைந்துள்ள ஒரு சிறிய, கடுமையாகக் கோட்டையிடப்பட்ட மலைமுகட்டு ஊர் — விவிலியம் தாவீது கோலியாத் நிகழ்வின் களமாகப் பெயரிடும் பள்ளத்தாக்கு இதுவே. 2007 முதல் அகழப்பட்ட இதில், பல டன் எடையுள்ள கற்களால் ஆன ஒரு பிரம்மாண்டமான இரட்டைச் சுவர் நகர மதில், இரண்டு வாயில்கள், தூண் வரிசைக் கிடங்கு, நூற்றுக்கணக்கான சேமிப்பு ஜாடிக் கைப்பிடிகள், மாதிரி ஆலயங்கள் கொண்ட வழிபாட்டு அறைகள், கெயாஃபா களிமண் ஓடு உட்பட ஆரம்பகால எழுத்துருக் கல்வெட்டுகள் ஆகியவை உள்ளன. கதிரியக்கக் கரிமக் காலக்கணிப்பு அதன் குறுகிய குடியிருப்பைச் சுமார் கிமு 11-ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி முதல் 10-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கம் வரை வைக்கிறது — தாவீது அரசனுக்கு மரபாக ஒதுக்கப்படும் காலகட்டத்திற்குள் — பின்னர் அது கைவிடப்பட்டது. இங்கிருந்து நேர்மையான படம் பிரிகிறது. முதன்மை அகழ்வாய்வாளர் யோசெப் கார்ஃபிங்கல், பன்றி எலும்புகள் மற்றும் செதுக்கிய உருவங்கள் இல்லாததைச் சுட்டிக்காட்டி, இது திட்டமிடப்பட்ட ஒரு யூதா எல்லைக் கோட்டை என்று வாதிடுகிறார் (இது விவிலிய சாராயீம், 'இரண்டு வாயில்கள்' என்றுகூட முன்மொழிகிறார்). மற்றவர்கள் அதே கண்டுபிடிப்புகளை முற்றிலும் வேறுவிதமாக வாசிக்கின்றனர்.

சீலோ (கிர்பெத் சேலூன்)

சீலோ, பெத்தேலுக்கு வடக்கே மலைநாட்டில் ஒரு தாழ்ந்த மேட்டில் அமைந்துள்ளது; இது கிர்பெத் சேலூன் என்று உறுதியாக அடையாளம் காணப்பட்டுள்ளது. 1920கள் முதல் நடந்த அகழ்வாய்வுகள் — மிகவும் செல்வாக்குமிக்கது இஸ்ரவேல் ஃபிங்கல்ஸ்டைனின் 1980களின் பணி — தூண் வரிசைப் பொது கட்டிடங்கள், விளிம்பு உயர்ந்த சேமிப்பு ஜாடிகள், ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட வழிபாட்டு நடவடிக்கையைச் சுட்டும் விலங்கு-எலும்பு படிவுகள் ஆகியவற்றுடன் கூடிய ஒரு கணிசமான இரும்பு யுகம் I குடியிருப்பை (சுமார் கிமு 12-11 நூற்றாண்டுகள்) வெளிப்படுத்தியுள்ளன. இது சீலோவை மிகச் சிறப்பாகச் சான்றளிக்கப்பட்ட ஆரம்பகால இஸ்ரவேலிய வழிபாட்டு மையங்களில் ஒன்றாக்குகிறது — ராஜ்யத்திற்கு முன்பு கூடாரம் நின்ற இடம் என்ற விவிலிய நினைவுக்குப் பொருந்துகிறது. அந்த இடம் சுமார் கிமு 1050 அளவில் வன்முறையாக அழிக்கப்பட்டதோ அல்லது கைவிடப்பட்டதோ போலத் தெரிகிறது; இந்தத் தேதியை 1 சாமுவேலின் பெலிஸ்திய போர்களுடன் பலர் இணைக்கின்றனர். நூற்றாண்டுகளுக்குப் பிறகும், எரேமியா சீலோவின் அழிவை எருசலேமுக்கு ஒரு எச்சரிக்கையாக மேற்கோள் காட்டினார்.

பெயெர்செபா (தெல் பெயெர் செபா)

தெல் பெயெர் செபா நெகேவின் வடக்கு விளிம்பில் அமைந்த, மிகக் கவனமாகத் திட்டமிடப்பட்ட ஒரு சிறிய இரும்பு யுகம் II ஊர்; இது ஒரு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளம். அகழ்வாய்வுகள் ஒரு வளைய சாலை, நான்கு அறை வாயில், கிடங்குகள், ஆழமான கிணறு, விரிவான பாறை வெட்டு நீர் அமைப்பு ஆகியவற்றுடன் கூடிய கோட்டையான நீள்வட்டக் குடியிருப்பை வெளிப்படுத்தின — யூதா நகரத் திட்டமிடலுக்கு ஒரு பாடநூல் எடுத்துக்காட்டு. அதன் மிகப் பிரபலமான கண்டுபிடிப்பு, செதுக்கப்பட்ட கற்களால் கட்டப்பட்ட நான்கு கொம்பு பெரிய பலிபீடம்: அந்தக் கற்கள் பிற்கால கிடங்குச் சுவரில் கட்டுமானப் பொருளாக மறுபயன்படுத்தப்பட்ட நிலையில் கண்டெடுக்கப்பட்டன, இது பலிபீடம் வேண்டுமென்றே இடிக்கப்பட்டதைக் காட்டுகிறது; அது அந்த இடத்திலும் இஸ்ரவேல் அருங்காட்சியகத்திலும் மீளமைக்கப்பட்டுள்ளது. விவிலிய பெயெர்செபா பிதாக்களான ஆபிரகாம், ஈசாக்குடன் தொடர்புடையது; 'தாண் முதல் பெயெர்செபா வரை' என்ற மரபான தென் எல்லையையும் குறித்தது. மறுபயன்படுத்தப்பட்ட பலிபீடக் கற்கள், பிற்காலத்தில் ஒடுக்கப்பட்ட ஒரு உள்ளூர் பலி வழிபாட்டைப் பற்றிய படத்திற்குப் பொருந்துகின்றன.

சமாரியா (செபாஸ்தியா)

சமாரியா வட இஸ்ரவேல் ராஜ்யத்தின் அரச தலைநகராக இருந்தது; உயரமான ஒரு மேட்டில் ஒம்ரி அரசனால் நிறுவப்பட்டு, பிற்காலத்தில் ஏரோதின் செபாஸ்தே ரோமன் நகரமாக ஆனது. அரண்மையின் மேற்பகுதியில், அகழ்வாய்வாளர்கள் செதுக்கிய கற்களால் கட்டப்பட்ட, பாறையின்மேல் உயர்த்தப்பட்டு இரட்டைச் சுவரால் சூழப்பட்ட ஒரு பெரிய அரச அரண்மனைத் தொகுதியைக் கண்டறிந்தனர் — ஒம்ரிக்கும் அவரது மகன் ஆகாபுக்கும் ஏற்றப்பட்டது; இப்பகுதியிலேயே சிறந்த இரும்பு யுகக் கல்வேலைப்பாடுகளில் ஒன்று. அந்த இடிபாடுகளிலிருந்து சமாரியா தந்தத் தகடுகள் — ஃபோனீசிய பாணியில் நுட்பமாகச் செதுக்கப்பட்ட நூற்றுக்கணக்கான தந்த வேலைப்பாடுகள் — மற்றும் திராட்சரசம், எண்ணெய் வழங்கல்களைப் பதிவுசெய்யும் எழுதப்பட்ட மட்பாண்ட ஓடுகளான சமாரியா களிமண் ஓடுகள் கிடைத்தன. இந்தத் தந்தங்கள் விவிலியம் ஆகாபுக்கு ஏற்றும் 'தந்த வீட்டுடன்' பெரும்பாலும் இணைக்கப்படுகின்றன. இவை ஒன்றுசேர்ந்து, வேதம் வைக்கும் அதே இடத்தில் ஒரு செல்வம் நிறைந்த, நிர்வாக ரீதியில் ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட ஒம்ரி அரசவையைச் சான்றளிக்கின்றன.

கேசேர் (தெல் கேசேர்)

தெல் கேசேர் கடற்கரைச் சமவெளிக்கும் மலைநாட்டிற்கும் இடையிலான ஒரு தந்திரமிக்க கணவாயைக் காக்கிறது; இது இப்பகுதியில் மிக முழுமையாக அகழப்பட்ட மேடுகளில் ஒன்று. அதன் இரும்பு யுகப் பிரம்மாண்ட ஆறு அறை வாயிலும் இரட்டைச் சுவர் மதிலும் மெகிதோ மற்றும் ஆத்சோரில் உள்ள ஒத்த வாயில்களுடன் நெருக்கமாகப் பொருந்துகின்றன; 1 இராஜாக்கள் 9:15 இந்த மூன்றையும் சாலொமோன் கோட்டையிட்ட நகரங்களாகப் பட்டியலிடுகிறது. இந்த இடம் பத்தாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த கேசேர் நாட்காட்டியையும் — அறியப்பட்ட மிகப் பழமையான எபிரேய கல்வெட்டுகளில் ஒன்று — 'கேசேரின் எல்லை' என்று பொறிக்கப்பட்ட எல்லைக் கற்களின் தொகுப்பையும் தந்தது, இவை பண்டைய நகரத்தின் பெயரை உடல்ரீதியாக நிலைநிறுத்துகின்றன. வாயில் தீர்க்காதது அதன் சரியான காலம்: இகயேல் யாதின் அதை சாலொமோனிய பத்தாம் நூற்றாண்டு வேலைப்பாடு என்று வாசித்தார், அதேசமயம் இஸ்ரவேல் ஃபிங்கல்ஸ்டைனின் 'குறைந்த காலவரிசை' அதை ஒன்பதாம் நூற்றாண்டு ஒம்ரி ராஜ்யத்திற்கு மறு ஒதுக்கீடு செய்கிறது. சமீபத்திய கதிரியக்கக் கரிம ஆய்வு முந்தைய தேதிக்கு ஆதரவாக வாதிடப் பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளது, ஆனால் இந்த விவாதம் உண்மையானது, தீர்க்கப்படாதது. கற்கள் உண்மையானவை, முக்கியமானவை; அவை சேர்ந்த கிரீடம் இன்னும் விவாதத்தில் உள்ளது.

ஆராத் (தெல் ஆராத்)

தெல் ஆராத்துக்கு இரண்டு பகுதிகள் உள்ளன: ஒரு பெரிய ஆரம்ப வெண்கல யுகக் கீழ் நகரம், அதற்கு மேலுள்ள மலையில் ஒரு தொடர் இரும்பு யுக யூதா கோட்டைகள். மிகக் கவனத்தை ஈர்க்கும் கண்டுபிடிப்பு, கோட்டைக்குள் கட்டப்பட்ட ஒரு சிறிய கோவில்; ஒரு முற்றம், ஒரு பலிபீடம், படிகள் வழியாக அடையக்கூடிய உள் 'மகா பரிசுத்த ஸ்தலம்' ஆகியவற்றுடன் அமைக்கப்பட்டது; அங்கே இரண்டு தூப பீடங்களும் நிற்கும் கற்களும் (மசேபோத்) கண்டெடுக்கப்பட்டன. இதுவரை அகழப்பட்ட இதுபோன்ற ஒரே இஸ்ரவேலிய ஆலயம் இதுவே, அதன் அமைப்பு விவிலிய கூடாரத்தை மங்கலாக எதிரொலிக்கிறது. கோட்டை ஆராத் களிமண் ஓடுகளையும் தந்தது — ஆரம்பகால எபிரேய எழுத்தில் மையால் எழுதப்பட்ட சுமார் நூறு மட்பாண்ட ஓடுகள், இராணுவ மற்றும் விநியோக ஆணைகளைப் பதிவுசெய்கின்றன, அவற்றில் பல 'யெகோவாவின் வீட்டை'ப் பெயரிடுகின்றன. கோவிலும் ஓடுகளும் சேர்ந்து, எருசலேமுக்கு வெளியே யெகோவா வழிபாட்டையும் செயல்படும் யூதா காவல் தளத்தையும் பற்றிய அரிதான உடல்ரீதியான ஆதாரத்தைத் தருகின்றன. விவிலியத்தின் ஆராத் பெரும்பாலும் பாலைவனக் கதைகளில் ஒரு கானானிய எதிரியாக வருகிறது; அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட இஸ்ரவேலிய கோட்டை ஒரு பிற்பட்ட, நன்கு சான்றளிக்கப்பட்ட காலகட்டத்தைச் சேர்ந்தது.

பெத்-சான் (பெயித் செயான்)

பெத்-சான் யெஸ்ரயேல், யோர்தான் பள்ளத்தாக்குகள் சந்திக்கும் இடத்தில் அமைந்த, சுமார் ஆறாயிரம் ஆண்டு குடியிருப்பைக் கொண்ட உயரமான, பல்கால மேடு. எகிப்தின் புதிய ராஜ்யக் காலத்தில் இது ஒரு ஏகாதிபத்திய நிர்வாக மையமாகச் செயல்பட்டது; அகழ்வாய்வாளர்கள் ஒரு ஆளுநர் மாளிகையையும், எகிப்திய இருப்பை ஆவணப்படுத்தும் எகிப்திய கல்வெட்டுகளும் சிற்பங்களும் கொண்ட கோவில்களையும் கண்டறிந்தனர். விவிலியத்தில், அருகிலுள்ள கில்போவா மலையில் சவுல் தோற்கடிக்கப்பட்ட பிறகு பெலிஸ்தியர்கள் அவரது உடலைப் பெத்-சானின் சுவரில் அறைந்தனர் (1 சாமுவேல் 31), இது இந்த இடத்தின் மறக்க முடியாத தொடர்புகளில் ஒன்று. மேட்டின் அடிவாரத்தில் ஒரு பிரம்மாண்டமான ரோமன் மற்றும் பைசாந்திய நகரமான ஸ்கித்தோபோலிஸ் உள்ளது; தூண் வரிசைப் பிரதான வீதி, அரங்கம், குளியல் இல்லங்கள் ஆகியவை நாட்டிலேயே சிறப்பாகப் பாதுகாக்கப்பட்டவற்றுள் அடங்கும். எகிப்திய ஆளுநர் தொகுதியும் கிரேக்க-ரோமன் நகரமும் திடமாக அகழப்பட்டு காலக்கணிக்கப்பட்டுள்ளன. ஆனால் சவுலின் உடல் சுவரில் இருந்த குறிப்பிட்ட நிகழ்வு, தொல்பொருள் ஆய்வால் உறுதிசெய்யவோ மறுக்கவோ முடியாத ஒரு கதை.

கும்ரான்

கும்ரான் சவக்கடலுக்கு மேலே ஒரு களிமண் பீடபூமியில் அமைந்த ஒரு இடிபாட்டுக் குடியிருப்பு; 1950களில் ரோலண்ட் தெ வோ இதை அகழ்ந்தார். அதன் கட்டிடங்கள், நீர்க் கால்வாய்கள், சடங்கு நீராடும் தொட்டிகள், கல்லறை, தெ வோ 'எழுத்தகம்' என்று அழைத்த ஒரு அறை ஆகியவை, 1946க்கும் 1956க்கும் இடையில் சுமார் 900 கையெழுத்துப் பிரதிகள் — சவக்கடல் சுருள்கள் — கண்டெடுக்கப்பட்ட அருகிலுள்ள பதினொன்று குகைகளுக்கு அருகில் அமைந்துள்ளன. அந்தச் சுருள்கள்தான் இந்த இடத்தின் உலகை மாற்றிய பாரம்பரியம்: அவற்றுள் ஒன்று, முன்னர் அறியப்பட்ட எந்த எபிரேய விவிலியக் கையெழுத்துப் பிரதியையும் விட சுமார் ஆயிரம் ஆண்டுகள் பழமையான ஏசாயாவின் கிட்டத்தட்ட முழுமையான நகல். குடியிருப்பே திடமாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளது; அங்கே மக்கள் என்ன செய்தார்கள் என்பது தீர்க்கப்படவில்லை. தெ வோ அதை சுருள்களை நகலெடுத்த எஸ்ஸீன்களின் ஒரு துறவி சமூகமாக வாசித்தார், ஆனால் மற்ற தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் அதே சுவர்களை மிக வேறுவிதமாக வாசித்துள்ளனர்.

மசாதா

மசாதா சவக்கடலுக்கு மேலே உயரும் ஒரு தனிமையான பாலைவனப் பீடபூமி; அங்கே மகா ஏரோது ஒரு கோட்டையான புகலிடத்தைக் கட்டினார் — வடக்கு பாறை முகப்பில் ஒரு நாடகீயமான மூன்று அடுக்கு 'தொங்கும்' அரண்மனை, கிடங்குகள், நீர்த்தேக்கங்கள், ஒரு குளியல் இல்லம் உட்பட — இயேசு பிறப்பதற்கு முந்தைய பத்தாண்டுகளில். பொகா 70-ல் எருசலேம் வீழ்ந்த பிறகு, யூத கிளர்ச்சியாளர்கள் (சிக்காரி) சுமார் பொகா 73/74-ல் ரோமர்கள் மேற்குச் சரிவில் ஒரு பிரம்மாண்டமான தாக்குதல் சரிவைக் கட்டி முற்றுகையிடும் வரை முகட்டைப் பிடித்திருந்தனர். இகயேல் யாதினின் 1963-65 அகழ்வாய்வுகள் ஏரோதின் அரண்மனைகளையும், கிளர்ச்சியாளர்களின் குடியிருப்பையும், ரோமன் முற்றுகை அமைப்புகளையும் வெளிப்படுத்தின; இவை உலர்ந்த காற்றில் அரிதான தெளிவுடன் எஞ்சியுள்ளன. ஜோசிஃபஸின் கூற்றுப்படி, பாதுகாவலர்கள் சிறைப்பிடிக்கப்படுவதற்குப் பதிலாகக் கூட்டு தற்கொலையைத் தேர்ந்தெடுத்தனர் — தொல்பொருள் ஆய்வால் பகுதியளவே தொடமுடியும் ஒரு பயமுறுத்தும் கதை. கற்கள் ஒரு அரண்மனையையும் ஒரு முற்றுகையையும் உறுதிசெய்கின்றன; அந்த இறுதி இரவு பெரும்பாலும் ஒரே ஒரு பண்டைய எழுத்தாளரிடமிருந்தே அறியப்படுகிறது.

ஏரோதியம் (ஏரோதியோன்)

ஏரோதியம் ஒரு கூம்பு வடிவ மலை, பகுதியளவு செயற்கையாக அமைக்கப்பட்டது; மகா ஏரோது தனக்காகச் சுமார் கிமு 23க்கும் 15க்கும் இடையில் கட்டிய ஒரு கோட்டையான அரண்மனையால் மகுடம் சூட்டப்பட்டது. அகழ்வாய்வுகள் கோபுரங்களுடன் கூடிய ஒரு வட்ட மேல் கோட்டையையும், ஒரு பெரிய குளமும் தோட்டங்களும் கொண்ட ஆடம்பரமான கீழ் அரண்மனையையும், குளியல் இல்லங்களையும், ஒரு சிறிய அரங்கத்தையும் வெளிப்படுத்தியுள்ளன — ஏரோது தன் அடக்கம் செய்யப்படும் இடமாகவும் தேர்ந்தெடுத்ததாக ஜோசிஃபஸ் சொல்லும் ஒரு தனிப்பட்ட அரச தொகுதி. 2007-ல், பல பத்தாண்டு தேடலுக்குப் பிறகு, தொல்பொருள் ஆய்வாளர் எஹூத் நெட்சர் வடகிழக்குச் சரிவில் ஒரு நினைவுக் கல்லறையையும், ஏரோதின் கல்லறை என்று அவர் அடையாளம் கண்ட அலங்கார சவப்பெட்டித் துண்டுகளையும் கண்டதாக அறிவித்தார். அரண்மனை-கோட்டை முழுமையாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளது; கல்லறை அடையாளம் அதிக விவாதத்திற்குரியது. சுவிசேஷங்கள் தொடங்கும் காலத்தில் யூதேயாவை ஆண்ட ஏரோதின் மிகத் தெளிவான உடல்ரீதியான தடங்களில் ஒன்றாக இது நிற்கிறது.

மக்தலா (மிக்தால்)

கலிலேயா கடலின் மேற்குக் கரையில் ஒரு முதலாம் நூற்றாண்டு யூத ஊரின் அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட எச்சங்கள் உள்ளன — சுவிசேஷங்களில் மக்தலா, எபிரேயத்தில் மிக்தால், கிரேக்க-ரோமன் எழுத்தாளர்களால் தரிசேயா என அழைக்கப்படுகிறது. 2009-ல் ஒரு விடுதிக்காக நிலம் சீர்செய்யப்பட்டபோது, தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் இரண்டாம் ஆலயக் காலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு சிறிய ஜெப ஆலயத்தைக் கண்டறிந்தனர் — கலிலேயாவில் இதுவரை கண்டெடுக்கப்பட்ட ஒருசில முதலாம் நூற்றாண்டு ஜெப ஆலயங்களில் ஒன்று. அதன் மையத்தில் ஒரு செதுக்கிய எரிமலைக் கல் தொகுதி, 'மக்தலா கல்' இருந்தது; அது ஏழு கிளை விளக்குத் தண்டின் (மெனோரா) அறியப்பட்ட மிகப் பழமையான சிற்பங்களில் ஒன்றையும், அது செய்யப்பட்டபோது இன்னும் நின்றுகொண்டிருந்த எருசலேம் ஆலயத்தை மாதிரியாகக் கொண்ட உருவங்களையும் தாங்கியுள்ளது. ஒரு சந்தை, சடங்கு நீராடும் தொட்டிகள், பாதை போடப்பட்ட ஒரு வீதி ஆகியவையும் வெளிப்படுத்தப்பட்டுள்ளன, மேலும் அதே காலத்தைச் சேர்ந்த இரண்டாவது ஜெப ஆலயம் 2021-ல் அறிவிக்கப்பட்டது. இது இயேசுவின் உலகின் ஒரு உண்மையான ஊர், நூற்றாண்டு கால நிலச்சரிவு எச்சங்களுக்குக் கீழே பாதுகாக்கப்பட்டது.

செசரியா பிலிப்பி (பானியாஸ்)

எர்மோன் மலையின் அடிவாரத்தில், யோர்தான் நதியின் முக்கிய ஊற்றுகளில் ஒன்று ஒரு பாறையிலிருந்து பீறிடும் இடத்தில், சுவிசேஷங்கள் செசரியா பிலிப்பி என்று அழைக்கும் நகரத்தின் இடிபாடுகள் அமைந்துள்ளன — கிரேக்க தெய்வம் பான்-க்கான ஆலயத்தால் முன்னர் பானேயாஸ் அல்லது பானியாஸ் என்று அறியப்பட்டது. ஊற்றுக்கு அருகிலுள்ள ஒரு பெரிய பாறை முகப்பில், ஒரு காலத்தில் சிலைகளைத் தாங்கிய பொருந்துவாய்கள் வெட்டப்பட்டுள்ளன; மூன்று பொருந்துவாய்கள் பான்னையும் அவனது தோழர்களையும் பெயரிடும் கிரேக்கக் கல்வெட்டுகளைக் கொண்டுள்ளன. 1967 முதல் நடந்த அகழ்வாய்வுகள் பானின் குகை-ஆலயத்தையும், ஏரோது காலத்து அரண்மனை மற்றும் ரோமன் நகரத்தின் எச்சங்களையும் சீர்செய்துள்ளன, ஏரோது பிலிப்பால் மீண்டும் கட்டப்பட்டு மறுபெயரிடப்பட்ட ஒரு செழித்த பேகன் வழிபாட்டு மையத்தை உறுதிப்படுத்துகின்றன. 'நீரே கிறிஸ்து' என்ற பேதுருவின் அறிக்கைக்கும், 'இந்தக் கல்லின்மேல் என் சபையைக் கட்டுவேன்' என்ற இயேசுவின் பதிலுக்கும் இதுவே களமாக இருந்தது. நகரம், ஊற்று, பானுக்கான ஆலயம் அனைத்தும் கல்லில் திடமாகச் சான்றளிக்கப்பட்டுள்ளன.

பெத்லகேம் — திருப்பிறப்பு ஆலயம்

பெத்லகேமின் இதயத்தில், இயேசு பிறந்த இடமாக நீண்டகாலமாகப் போற்றப்படும் ஒரு சுண்ணாம்புக் கல் குகைக்கு மேலே கட்டப்பட்ட, கிறிஸ்தவத்தில் எங்குமிருந்தும் தொடர்ந்து பயன்பாட்டில் உள்ள மிகப் பழமையான ஆலயங்களில் ஒன்று நிற்கிறது. கான்ஸ்டன்டைன் பேரரசன் தனது தாய் ஹெலெனாவின் வருகைக்குப் பிறகு சுமார் 326-339-ல் இங்கே முதல் ஆலயத்தை எழுப்பினார்; அந்தக் கட்டிடம் இழக்கப்பட்டபோது, ஜஸ்டீனியன் ஆறாம் நூற்றாண்டில் அதை மீண்டும் கட்டினார், அதன் தேய்ந்த கல் மையம் இன்றும் எஞ்சியுள்ளது. வரலாறு உண்மையில் கண்காணிக்கக்கூடியது அந்தப் போற்றுதலே: மூன்றாம் நூற்றாண்டின் நடுவிலேயே ஒரிஜென், இயேசு பிறந்த 'அந்தக் குகையை' மக்களுக்குக் காட்டியதாக எழுதினார், மேலும் அந்த இடம் மிக முக்கியமானதாக இருந்ததால் ஹேட்ரியன் சுமார் 135-ல் அதற்கு மேல் ஒரு பேகன் ஆலயத்தை நிறுவியதாகக் கூறப்படுகிறது. அந்த முறியாத நினைவுச் சங்கிலி உண்மையானது, ஆவணப்படுத்தப்பட்டது. ஆனால் பிறந்த இடமே பல நூற்றாண்டுகளாகப் போற்றப்படும் ஒரு மரபே தவிர, தொல்பொருள் ஆய்வால் உறுதிசெய்யக்கூடிய ஒரு உண்மை அல்ல.

செப்போரிஸ் (ஸிப்போரி)

செப்போரிஸ் — எபிரேயத்தில் ஸிப்போரி — நாசரேத்திலிருந்து சுமார் ஆறு கிலோமீட்டர் தொலைவில் அமைந்த ஒரு முக்கிய கலிலேயா நகரம்; ஒரு முதலாம் நூற்றாண்டு தொழிலாளி அங்கே சென்று ஒரே நாளில் திரும்பி வரக்கூடிய அளவு அருகில். ஏரோது அந்திப்பா முதலாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் அதை 'கலிலேயாவின் அணிகலன்' என்று மீண்டும் கட்டினார், அது இஸ்ரவேலில் மிக முழுமையாக அகழப்பட்ட இடங்களில் ஒன்றாக ஆனது; வீதிகள், ஒரு அரங்கம், அறுபதுக்கும் மேற்பட்ட நுட்பமான ரோமன் கால மொசைக்குகளைத் தந்தது. அவற்றுள் ஒன்று 'கலிலேயாவின் மோனா லிசா' என்று செல்லமாக அழைக்கப்படும் ஒரு பெண்ணின் நுட்பமான உருவப்படம். இயேசுவும் யோசேப்பும் ஒரு தெக்தோன் — ஒரு கைவினைஞர் அல்லது கட்டுநர் — என நினைவுகூரப்படுவதால், அவர்கள் இந்த வளர்ந்துவரும் அருகிலுள்ள நகரத்தில் வேலை கண்டிருக்கக்கூடும் என எழுத்தாளர்கள் அடிக்கடி குறிப்பிடுகின்றனர். இது புவியியலிலிருந்தும் வர்த்தகத்திலிருந்தும் வரும் ஒரு நியாயமான அனுமானமே தவிர, எந்த உரையோ பொருளோ பதிவுசெய்யும் ஒன்று அல்ல.

யாக்கோபின் கிணறு (பீர் யாகூப்)

கெரிசீம் மலையின் அடிவாரத்தில், விவிலிய சீகேம் என்று அடையாளம் காணப்படும் மேடான தெல் பலாத்தாவிலிருந்து சிறிது தொலைவில், மண்ணையும் பாறையையும் ஊடுருவி சுமார் நாற்பது மீட்டர் ஆழத்திற்கு வெட்டப்பட்ட ஒரு உண்மையிலேயே பழமையான, ஆழமான கிணறு உள்ளது. இது நிலப்பரப்பின் ஒரு உண்மையான அம்சம், அதன் பயன்பாடு பண்டைக் காலம் வரை நீள்கிறது. இயேசு ஒரு சமாரிய பெண்ணிடம் தண்ணீர் கேட்ட யோவான் 4-ன் கிணறாகக் கிறிஸ்தவர்கள் இதை குறைந்தது நான்காம் நூற்றாண்டு முதல் போற்றி வந்துள்ளனர்: 384-ல் இங்கே ஒரு சிலுவை வடிவ ஆலயத்தை ஜெரோம் குறிப்பிடுகிறார், பிற்பாடு ஜஸ்டீனியன் காலத்தில் மீண்டும் கட்டப்பட்டது, 1175-ல் சிலுவைப் போர் வீரர்களால் மீண்டும், இறுதியாக இன்று அதைப் பாதுகாக்கும் கிரேக்க ஆர்த்தடாக்ஸ் ஆலயமாக. கிணற்றின் பழமை சந்தேகத்திற்கு அப்பாற்பட்டது. ஆனால் அதற்கும் பிதாவாகிய யாக்கோபுக்கும், அந்தக் குறிப்பிட்ட சுவிசேஷ சந்திப்புக்குமான தொடர்பு, அந்த நிகழ்வுகளுடன் இணைக்கும் எந்தக் கல்வெட்டையோ உரையையோ விட நீண்ட மரபையே சார்ந்துள்ளது.

ஊர் (தெல் எல்-முகய்யர்)

பண்டைய சுமேரின் மாபெரும் நகரங்களில் ஒன்றாக ஊர் இருந்தது; தாழ் ஐப்பிராத்து ஆற்றங்கரையில் அமைந்த மதில் சூழ்ந்த ஒரு பெருநகரம். கிமு சுமார் 2100-இல் அரசன் ஊர்-நம்மு கட்டிய களிமண்செங்கல் ஊர் சிக்குரத்தாக அதன் இடிபாடுகள் இன்றும் சமவெளியிலிருந்து உயர்ந்து நிற்கின்றன. 1920கள் மற்றும் 1930களில் லியோனார்ட் வூல்லியின் அகழ்வாய்வுகள் கோயில்கள், வீடுகள், மற்றும் தங்கம், யாழ்கள், கூட்டமாகப் புதைத்ததற்கான சான்றுகள் நிறைந்த வியப்பூட்டும் அரச கல்லறையையும் வெளிக்கொணர்ந்தன. ஊர் ஒரு உண்மையான, செல்வம் நிறைந்த, ஆழமாக ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட நகரமாக இருந்தது என்பதில் எந்தச் சந்தேகமும் இல்லை. கானானை நோக்கிச் செல்லும் வழியில் ஆபிரகாமின் குடும்பம் விட்டுச்சென்ற ஊராக விவிலியம் இதைக் குறிப்பிடுகிறது; இதை 'கல்தேயரின் ஊர்' என்று அழைக்கிறது. கல்லிலும் களிமண்ணிலும் நிறைவாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட ஒரு உண்மையான இடம் இது — ஆனால் இந்தத் தென் ஊர் தான் ஆபிரகாமின் பிறப்பிடமா என்பது தனிப்பட்ட, அதிக விவாதத்திற்குரிய கேள்வி.

ஹாரான்

மேல் மெசொப்பொத்தேமியாவின் வணிக ஒட்டகப் பாதைகளில் அமைந்த ஒரு பண்டைய நகரம் ஹாரான்; ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாகக் குடியிருப்பு நிலவிய இது, சந்திரக் கடவுள் சின்னின் மாபெரும் கோயிலுக்காகப் பழங்காலம் முழுவதும் புகழ்பெற்றது. அசீரிய பதிவுகள், பிற்கால ரோம வரலாறு, மற்றும் நிற்கும் இடிபாடுகள் — உலகின் மிகப் பழமையான பல்கலைக்கழக-மசூதி வளாகங்களில் ஒன்றின் எச்சங்கள் மற்றும் அப்பகுதிக்கே உரிய கூம்பு வடிவ களிமண்செங்கல் 'தேனீக்கூடு' வீடுகள் உட்பட — ஒரு உண்மையான, நீண்டகாலம் நிலைத்த குடியிருப்பைச் சான்றளிக்கின்றன. ஆபிரகாமின் குடும்பத்தை விவிலியம் இங்கே வைக்கிறது: தேரா ஹாரானில் குடியேறி அங்கேயே இறந்தார், ஆபிரகாம் கானானை நோக்கி ஹாரானிலிருந்து புறப்பட்டார். தலைமுறைகளுக்குப் பிறகு, யாக்கோபு தன் உறவினர்களிடம் இதே பகுதிக்கு, பதான்-அராமுக்கு, தப்பியோடினார். நகரமே உறுதியாக வரலாற்று உண்மை; பிதாக்களின் தங்குமிடமாக அதன் பங்கு, நூல்கள் விவரிக்கும் புவியியலுக்கும் வணிக உலகுக்கும் பொருந்தும் விவிலிய மரபு.

உருக் (வர்கா)

நவீன வர்கா என்ற உருக், உலகின் முதல் உண்மையான நகரங்களில் ஒன்று — உச்சத்தில் பல்லாயிரம் மக்களைக் கொண்டிருந்திருக்கக்கூடிய ஒரு பரந்த மதில் சூழ்ந்த மையம், கில்காமெஷ் காவியத்தின் களம், மேலும் எழுத்தே பிறந்த இடங்களில் ஒன்று; மிகப் பழமையான கீல்வடிவ எழுத்துப் பலகைகளில் சில இங்கே கண்டெடுக்கப்பட்டன. 1849-இல் வில்லியம் லாஃப்டஸால் மீண்டும் கண்டறியப்பட்டு, 1900களின் தொடக்கத்திலிருந்து ஜெர்மானியப் படைப்பயணங்களால் மிகப் பெரிய அளவில் அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட இதன் இடிபாடுகளில், அனு சிக்குரத் போன்ற பிரம்மாண்டமான கோயில் மேடைகளும் வெண் கோயிலின் எச்சங்களும் உள்ளன. ஆரம்பகால நாகரிகத்தின் ஆவணப்படுத்தப்பட்ட மூலக்கல்லாக உருக்குக்கு எந்த விவிலியக் குறிப்பும் தேவையில்லை. வேதம் இதை ஒரே ஒரு முறை மட்டுமே குறிப்பிடுகிறது — சிநெயாரில் நிறுவப்பட்ட நகரங்களின் தேசப்பட்டியலில் 'ஏரேக்' என்று. அந்த ஒரே குறிப்பே தொடர்பின் முழுமையும்; அதை அப்படியே தெளிவாகக் கூற வேண்டும்.

பாபிலோன்

பாக்தாத்துக்குத் தெற்கே சுமார் 85 கி.மீ. தொலைவில் ஐப்பிராத்து ஆற்றின் மேல் பாபிலோன் நிற்கிறது; அதன் இடிபாடுகள் உண்மையானவை, பரந்தவை — கிமு ஆறாம் நூற்றாண்டில் இரண்டாம் நேபுகாத்நேச்சார் மறுகட்டமைத்த நகரத்தைக் களிமண்செங்கல் மதில்களும், கோயில் அடித்தளங்களும், மாபெரும் ஏதேமெனான்கி சிக்குரத்தின் அடிப்பகுதியும் இன்றும் வரைந்து காட்டுகின்றன. அதன் மிகப் பிரபலமான நினைவுச்சின்னம், அடியெடுத்து வைக்கும் சிங்கங்கள், அரக்கர்கள், காளைகள் கொண்ட மெருகிட்ட செங்கல் இஷ்தார் வாயில்; இதை 1900களின் தொடக்கத்தில் ராபர்ட் கோல்டேவேயின் ஜெர்மானிய குழு அகழ்ந்தெடுத்தது. எஞ்சிய மூல செங்கற்கள் மீளமைக்கப்பட்டு, இப்போது பெர்லினின் பெர்கமான் அருங்காட்சியகத்தில் நிற்கும் மறுகட்டமைப்பாக அமைந்தன. விவிலியத்திற்கு இது சிறையிருப்பின் நகரம்: எருசலேமின் வீழ்ச்சி (2 இராஜாக்கள் 25), சங்கீதம் 137-இன் கண்ணீர், தானியேலின் அரசவை — அனைத்தும் இங்கே அமைந்துள்ளன. யூதாவைச் சிறைப்பிடித்துச் சென்ற பேரரசு பாபிலோன்; தீர்க்கதரிசனத்தில், அழிவுக்குரிய உலகப் பேராற்றலின் முன்மாதிரி. இதன் அளவும் சிறப்பும் விவிலிய நினைவுக்குப் பொருந்தும் ஒரு பெருநகரத்தை உடல்ரீதியான எச்சங்கள் உறுதிப்படுத்துகின்றன.

நினிவே

அசீரியப் பேரரசின் கடைசி மாபெரும் தலைநகராக நினிவே இருந்தது; அதன் மதில் சூழ்ந்த மேடுகள் — குயுஞ்சிக் மற்றும் நபி யூனுஸ் — நவீன மோசுலுக்கு எதிரே தைக்கிரிஸ் ஆற்றைத் தாண்டி அமைந்துள்ளன. பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டில் ஆஸ்டன் ஹென்றி லேயார்ட் மற்றும் ஹோர்முஸ்த் ரஸ்ஸாமின் அகழ்வாய்வுகள் சனகெரிபின் 'இணையற்ற அரண்மனை'யையும், அஷூர்பானிபாலின் நூலகத்தையும் வெளிக்கொணர்ந்தன; கில்காமெஷ் காவியத்தின் பிரளயக் கதை உள்ளடங்கிய பல்லாயிரம் கீல்வடிவ எழுத்துப் பலகைகள் அவை. அதே அரண்மனையிலிருந்தே லாகீசு சிற்பங்கள் வந்தன — ஒரு யூதேயா நகரத்தை அசீரியா முற்றுகையிட்டதைச் செதுக்கிய கதைப் படம்; இந்தப் புதையல்கள் இப்போது பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகத்தில் உள்ளன. விவிலியத்திற்கு, யோனா எச்சரிக்கை செய்ய அனுப்பப்பட்ட நகரம் நினிவே; நாகூமின் அழிவுத் தீர்க்கதரிசனத்தின் இலக்கு; மேலும் எசேக்கியாவின் எருசலேமை நோக்கித் தன் படையைச் செலுத்திய சனகெரிபின் இருப்பிடம். அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட அதன் அரண்மனைகளும் ஆவணக் காப்பகங்களும் இதைப் பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் சிறப்பாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட நகரங்களில் ஒன்றாக்குகின்றன.

சூசா (சூஷன்)

விவிலிய சூஷன் என்ற சூசா, அக்கேமெனிட் பெர்சியப் பேரரசின் அரச தலைநகர்களில் ஒன்றாக மாறிய ஒரு பண்டைய எலாமிய நகரம். அதன் உயர்த்திய மேடையின் மேல் முதலாம் தாரியு ஒரு பெரிய அரண்மனை வளாகத்தைக் கட்டினார்; அதில் தூண்கள் நிறைந்த சபை மண்டபமான அபதனா இருந்தது; அதன் உயரமான தூண்களுக்கு இரட்டைக் காளைத் தலைப்புகள் மகுடமாக இருந்தன — அவற்றில் ஒன்று இப்போது பாரிசில் உள்ள லூவ்ர் அருங்காட்சியகத்தில் நிற்கிறது. 1880கள் முதல் சூசாவில் பணியாற்றிய பிரெஞ்சு தொல்பொருள் ஆய்வுக் குழுக்கள், புகழ்பெற்ற ஹம்முராபி சட்டத் தூணையும், தாரியுவின் சிலையையும் தோண்டி எடுத்தன; இவை பழங்காலத்திலேயே பிற நகரங்களிலிருந்து கொண்டுவரப்பட்டு, பின்னர் இங்கே மீட்கப்பட்டவை. விவிலியத்திற்கு, சூசா எஸ்தர் புத்தகத்தின் அரங்கம்; நெகேமியா பெர்சிய அரசனுக்குச் சேவை செய்த குளிர்கால இல்லம் (நெகேமியா 1:1); மேலும் தானியேலின் தரிசனங்களில் ஒன்றின் களம் (தானியேல் 8:2). நூலுக்கும் இடத்துக்கும் இடையிலான தொடர்பு நேரடியானது, நன்கு சான்றளிக்கப்பட்டது.

எபேசு

எபேசு உலகிலேயே மிகச் சிறப்பாகப் பாதுகாக்கப்பட்ட பண்டைய நகரங்களில் ஒன்று; 1860களிலிருந்து அகழ்வாய்வு செய்யப்பட்டு, இன்றும் ஆஸ்திரிய தொல்பொருள் ஆய்வு நிறுவனத்தால் ஆய்வு செய்யப்படுகிறது. மறுகட்டமைக்கப்பட்ட செல்சஸின் நூலகம், சுமார் 25,000 பேர் அமரக்கூடிய அதன் பெரிய அரங்கம், பளிங்குத் தெருக்கள், படிநிலை வீடுகள் ஆகியவை ஒரு முக்கிய கிரேக்க-ரோமன் துறைமுகத்தையும் மாகாணத் தலைநகரையும் தெளிவாகக் காட்டுகின்றன. அருகில் பண்டைய உலகின் ஏழு அதிசயங்களில் ஒன்றான அர்த்தமிஸ் கோயில் நின்றது; இன்று அதன் துண்டுகளும் மீண்டும் அமைக்கப்பட்ட ஒற்றைத் தூணும் மட்டுமே எஞ்சியுள்ளன. அப்போஸ்தலனாகிய பவுல் இங்கே சுமார் மூன்று ஆண்டுகள் தங்கியிருந்ததாக புதிய ஏற்பாடு கூறுகிறது; அப்போஸ்தலர் 19 அர்த்தமிஸ் வெள்ளித் தட்டார்களின் கலவரத்தை இந்த அரங்கிலேயே வைக்கிறது; வெளிப்படுத்தல் கூறும் ஏழு சபைகளில் முதலாவதும் எபேசுதான். நகரத்தையும், அரங்கத்தையும், வேதப் பதிவு முன்வைக்கும் அர்த்தமிஸ் வழிபாட்டையும் தொல்பொருள் ஆய்வு உறுதிசெய்கிறது.

சிமிர்னா (இஸ்மிர்)

சிமிர்னா இன்றைய இஸ்மிர், ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாகத் தொடர்ந்து மக்கள் வாழ்ந்துவரும் ஒரு பெரிய துருக்கி நகரம் — அதாவது பண்டைய நகரம் எபேசுவைப் போல வெளியில் தெரியாமல், ஒரு உயிர்ப்பான பெருநகரத்தின் கீழ் பெரும்பாலும் புதைந்துள்ளது. அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட முக்கிய எச்சம் பாகோஸ் மலையின் அடிவாரத்தில் உள்ள ரோமன் அகோரா (சந்தை-மைய நகர்மையம்); கி.பி. 178-ல் ஏற்பட்ட ஒரு பேரழிவு நிலநடுக்கத்திற்குப் பிறகு மார்க்கஸ் அவுரேலியஸ் ஆட்சியில் மீண்டும் கட்டப்பட்டது, அதன் தூண்வரிசை பசிலிக்கா, வளைவுகள், வளைவு-கூரையிட்ட கீழ்மட்டம் ஆகியவை இன்றும் நிற்கின்றன. நிலநடுக்க நிவாரணத்தை பேரரசு முழுவதிலுமிருந்து நகரங்கள் அனுப்பியதை அங்கு கண்டெடுக்கப்பட்ட கல்வெட்டுகள் பதிவுசெய்கின்றன. வெளிப்படுத்தல் 2:8-11-ல் 'மரணம்வரை உண்மையாயிரு' என்று சொல்லப்பட்ட சபை சிமிர்னா; பிற்காலத்தில் அதன் மேற்றிராணியார் பொலிகார்ப்பின் இரத்தசாட்சித்துவத்தைக் கிறிஸ்தவ மரபு நினைவுகூர்கிறது. பண்டைய சிமிர்னா ஒரு உண்மையான, செழிப்பான கடற்துறை நகரம் என்பதை தொல்பொருள் ஆய்வு உறுதிசெய்கிறது; அதன் நகர்மையத்தை இன்றும் பார்க்க முடியும்.

பெர்கமோன் (பெர்கமா)

பெர்கமோன் இன்றைய பெர்கமா நகருக்குமேல் ஒரு செங்குத்தான ஆண்டசைட் மேட்டுநிலத்தின் உச்சியில் அமர்ந்துள்ளது; அதன் நகரமைய்யம் 300 மீட்டருக்கும் மேலான மலைச்சரிவில் படிநிலையாக அமைந்துள்ளது. அதன் மிக நாடகீயமான நினைவுச்சின்னம் அரங்கம் — உலகின் மிகச் செங்குத்தான அரங்குகளில் ஒன்று, சரிவில் வெட்டப்பட்டு சுமார் 10,000 பார்வையாளர்களுக்கு 78 வரிசைகளுடன் அமைந்துள்ளது. இங்கே பெரிய பலிபீடமும் நின்றது; இது பொதுவாக ஜியூஸ் மற்றும் அத்தேனா தெய்வங்களுடன் தொடர்புபடுத்தப்படுகிறது, அதன் ஜைகண்டோமாக்கி சிற்பப்பட்டைக்குப் புகழ்பெற்றது; 1880களில் அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்டு, பெர்லினின் பெர்கமோன் அருங்காட்சியகத்தில் எடுத்துச்சென்று மீண்டும் அமைக்கப்பட்டது. வைத்தியர் காலென் பணியாற்றிய அஸ்க்லேபியான் நோய்தீர் புனிதத்தலமும் இந்த நகரில் இருந்தது; இது ரோமன் பேரரசு வழிபாட்டின் ஆரம்பகால மையமும் ஆகும். வெளிப்படுத்தல் 2:12-17 பெர்கமோன் சபையை 'சாத்தானின் சிங்காசனம் இருக்கும் இடத்தில்' வாழ்வதாகக் குறிப்பிடுகிறது — இந்தச் சொற்றொடரை விளக்கவுரையாளர்கள் உயரமான ஜியூஸ் பலிபீடத்துடனோ பேரரசு வழிபாட்டுடனோ பலவாறு இணைத்துள்ளனர். பலிபீடம், அரங்கம், பேரரசு வழிபாடு ஆகியவற்றை தொல்பொருள் ஆய்வு நிறைவாக உறுதிசெய்கிறது.

தியத்தீரா (அக்ஹிசார்)

தியத்தீரா லிடியா–மைசியா எல்லையில் இருந்த ஒரு கிரேக்க-ரோமன் நகரம்; இன்று அக்ஹிசார் நவீன நகரத்தின் கீழ் புதைந்துள்ளது. பண்டைய காலத்தில் அது வர்த்தகச் சங்கங்களுக்கு, குறிப்பாக சாயமிடுவோருக்கும் ஊதாத்துணி வர்த்தகத்துக்கும் பெயர்பெற்றிருந்தது — அப்போஸ்தலர் 16-ல் பிலிப்பியில் பவுல் சந்தித்த, தியத்தீராவைச் சேர்ந்த தேவபக்தியுள்ள 'ஊதாத்துணி விற்பவளாகிய' லீதியாளின் அதே கைத்தொழில். வெளிப்படுத்தலில் யோவான் குறிப்பிடும் ஏழு சபைகளில் ஒன்றான இது புகழையும் கடுமையான கண்டிப்பையும் பெறுகிறது. இன்று எஞ்சியிருப்பது சொற்பமே: அக்ஹிசாரின் நடுவில் ஒரு பகுதி அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட தொல்பொருள் பூங்கா, அதில் ஒரு தூண்வரிசைத் தெருவும் பெரும்பாலும் பசிலிக்கா என்று அழைக்கப்படும் ஒரு பெரிய வளைவமைப்பு (அப்சிடல்) கட்டிடமும், நகர அருங்காட்சியகமும் உள்ளன. துருக்கிய தொல்பொருள் ஆய்வாளர்களால் 1960களில் அகழ்வாய்வுகள் தொடங்கி 2011-ல் மீண்டும் தொடங்கின, ஆனால் பண்டைய நகரின் ஒரு சிறு பகுதியே வெளிப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. இடம் உண்மையானது, ஆனால் பார்வையாளர்கள் எதிர்பார்ப்புகளை அளவோடு வைத்திருக்க வேண்டும் — இடிபாடுகள் அரிது, நவீன நகரத்தால் சூழப்பட்டுள்ளன.

சர்தை (சார்ட்)

சர்தை பண்டைய லிடியாவின் தலைநகரமும், செல்வத்துக்குப் புராணப் பெயர்பெற்ற, முதன்முதலில் நாணயங்களை அச்சடித்த இடங்களில் ஒன்றுமான, க்ரோயிசஸ் மன்னனின் நகரமும் ஆகும். சிறிய ஆசியாவின் மிக நிறைவாக அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட இடங்களில் இதுவும் ஒன்று: முடிக்கப்படாத, மகத்தான அர்த்தமிஸ் கோயில் உயரமான தூண்களுடன் இன்றும் நிற்கிறது; ஒரு ரோமன் குளியல்-உடற்பயிற்சி வளாகம் பெருமளவு மறுகட்டமைக்கப்பட்டுள்ளது. அதன் மிகப் புகழ்பெற்ற கண்டுபிடிப்பு ஜெப ஆலயம் (சினகாக்) — 1962-ல் ஹார்வர்ட்-கார்னெல் அகழ்வாய்வுகளின்போது தற்செயலாகக் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது — இதுவரை கண்டெடுக்கப்பட்ட மிகப்பெரிய, மிகச் சிறப்பாகப் பாதுகாக்கப்பட்ட பண்டைய ஜெப ஆலயங்களில் ஒன்று, 90 மீட்டருக்கும் நீளமானது, மொசைக் தரைகளும் டஜன்கணக்கான கிரேக்கக் கல்வெட்டுகளும் கொண்டது. வெளிப்படுத்தலில் 'உயிருள்ளது என்ற பெயர் உனக்கு உண்டு, ஆனால் நீ மரித்திருக்கிறாய்' என்று எச்சரிக்கப்பட்ட சபை சர்தை. இங்குள்ள தொல்பொருள் ஆய்வு உண்மையிலேயே மகத்தானதும் ஏராளமானதும் ஆகும். ஆனால் நிற்கும் நினைவுச்சின்னங்கள் பேகன் மற்றும் யூத நகரின் நகர்மைய, மத கட்டிடங்களே; வெளிப்படுத்தல் நிருபமோ ஒரு கிறிஸ்தவ சபையிடம் பேசுகிறதே தவிர அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட எந்த கட்டிடத்திடமும் அல்ல.

பிலதெல்பியா (அலஷெஹிர்)

பிலதெல்பியா லிடியா வழியாகச் செல்லும் ஒரு முக்கிய பாதையில் ஹெலனிஸ்டிக் காலத்தில் நிறுவப்பட்ட நகரம்; நிலநடுக்கம் அடிக்கடி நிகழும் இப்பகுதியில் நிலம் அதிரும்போதெல்லாம் மக்கள் மீண்டும் கட்டியெழுப்பினர். இன்று அது அலஷெஹிர் நவீன நகரமாக எஞ்சியுள்ளது; பண்டைய நகரின் சிறிதே தெரிகிறது. ஏழு சபைகளில் புகழ்மட்டும் பெற்று கண்டிப்பே பெறாத இரண்டு சபைகளில் ஒன்றான இதற்கு வெளிப்படுத்தலில் 'திறந்த வாசல்' வாக்களிக்கப்பட்டு, உண்மையுள்ளவர்கள் 'என் தேவனுடைய ஆலயத்தில் ஒரு தூணாக்கப்படுவார்கள்' என்று சொல்லப்படுகிறது. பொருத்தமாக, மிகக் கண்கவரும் இடிபாடு ஒரு தொகுதி பிரம்மாண்டமான செங்கல்-கல் தூண்கள் — புதிய ஏற்பாட்டுக்குப் பல நூற்றாண்டுகளுக்குப் பின், 6ஆம் நூற்றாண்டின் இறுதியிலோ 7ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்திலோ கட்டப்பட்ட, மரபுவழி புனித யோவான் ஆலயம் என அழைக்கப்படும் ஒரு பைசாந்திய பசிலிக்காவின் மூன்று எஞ்சிய தூண்கள். பண்டைய நகரம் வரலாற்றில் நன்கு சான்றளிக்கப்பட்டுள்ளது, ஆனால் நிலத்தில் அது அரிதாகவே தெரிகிறது: விரிவான அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட நகர்க்காட்சிக்குப் பதிலாக பெரும்பாலும் இந்த உயரமான தூண்களே.

லிக்கஸ் நதிக்கரை லவோதிக்கேயா

லவோதிக்கேயா பிரிகியாவின் லிக்கஸ் பள்ளத்தாக்கில் இருந்த செல்வம் மிகுந்த ரோமன் நகரம்; வெளிப்படுத்தலில் குறிப்பிடப்படும் ஏழு சபைகளில் கடைசியானது, 'குளிரும் அல்ல அனலும் அல்ல... வெதுவெதுப்பானது' என்று புகழ்பெற்று கண்டிக்கப்பட்டது. சமீப ஆண்டுகளில் ஜெலால் ஷிம்ஷெக் தலைமையில் பல பத்தாண்டு அகழ்வாய்வுகள் ஒரு குறிப்பிடத்தக்க முழுமையான நகரத்தை வெளிப்படுத்தியுள்ளன: இரு அரங்குகள், ஒரு பெரிய விளையாட்டரங்கம், நினைவுச்சின்னமான தூண்வரிசைச் சாலைகள், அகோராக்கள், குளியல் வளாகங்கள், கோயில்கள், பல ஆரம்பகால ஆலயங்கள். அதன் நீர்க் கட்டமைப்பையும் — ஒரு நீர்வழியையும், நகரத்துக்குள் நீரைக் கொண்டுசென்ற ஒரு அழுத்த சைஃபன் அமைப்பையும் — தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் கண்டறிந்துள்ளனர். அருகிலுள்ள ஹியராப்போலிசின் வெந்நீர் ஊற்றுகளுக்கும் வேறிடத்தின் குளிர்ந்த மூலங்களுக்கும் இடையே வந்ததாகக் கருதப்படும் இந்தக் குழாய் நீரின் வெதுவெதுப்பான நிலையுடன் 'வெதுவெதுப்பான' உருவகத்தை ஒரு பொதுவான பக்தி வாசிப்பு இணைக்கிறது. இடிபாடுகளும் நீர் அமைப்பும் தெளிவாக உண்மையானவை, நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்டவை. ஆனால் குறிப்பிட்ட வெந்நீர்-குளிர்நீர்-வெதுவெதுப்பு விளக்கம் நிறுவப்பட்ட உண்மையல்ல, ஒரு விளக்கமே.

பத்மு தீவும் வெளிப்பாட்டு குகையும்

பத்மு ஏஜியன் கடலில் உள்ள ஒரு சிறிய, பாறை நிறைந்த தீவு; வெளிப்படுத்தல் 1:9-ன்படி யோவான் 'தேவவசனத்தினிமித்தம் பத்மு என்னும் தீவிலிருந்தபோது' அந்தப் புத்தகத்தில் பதிவான தரிசனங்களைப் பெற்றார். தீவு உண்மையானது; ரோமன் காலத்தில் ஏஜியன் தீவுகளுக்கு நாடுகடத்தல் (குடிவிலக்கு) என்பது ஆவணப்படுத்தப்பட்ட வரலாற்று வழக்கம், எனவே முதல் நூற்றாண்டில் அங்கு ஒரு நாடுகடத்தல் முற்றிலும் நம்பத்தகுந்தது. துறைமுகத்துக்கும் குன்றுமேல் உள்ள கோரா நகருக்கும் இடையிலான சரிவில், யோவான் தமது தரிசனத்தைப் பெற்ற இடமே என 'வெளிப்பாட்டு குகை' போற்றப்படுகிறது. தீவின் உச்சியில் 1088-ல் நிறுவப்பட்ட, கோட்டைபோன்ற புனித யோவான் தேவசாஸ்திரியின் மடாலயம் உள்ளது; அதன் நூலகம் பல நூற்றாண்டுகள் பழமையான கையெழுத்துப் பிரதிகளைப் பாதுகாக்கிறது. குகை, மடாலயம், வரலாற்று நகரம் ஆகியவை சேர்ந்து ஒரு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளத்தை உருவாக்குகின்றன. தீவும் நாடுகடத்தலின் சாத்தியமும் வரலாற்று ரீதியாக நம்பகமானவை; ஒரு குறிப்பிட்ட குகையின் அடையாளம் இயற்பியல் ஆதாரத்தைவிட பிற்கால பைசாந்திய மற்றும் இடைக்கால மரபை நம்பியுள்ளது.

அத்தேனையிலுள்ள அரையோபாகு

அப்போஸ்தலர் 17 பவுல் தத்துவவாதிகளிடம் ஆற்றிய உரையை அத்தேனையில் வைக்கிறது; 'அறியப்படாத தேவனுக்கு' என்று பொறிக்கப்பட்ட ஒரு பீடத்தை அவர் கண்டதே அதற்குத் தூண்டுதலாயிற்று. அந்தக் காலத்து நகரம் மிகச் சிறப்பாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளது: பார்த்தனான் கொண்ட அக்ரோபோலிஸ், பவுல் தினமும் விவாதித்ததாகச் சொல்லப்படும் விரிந்த அகோரா, அக்ரோபோலிசுக்குச் சற்றுக் கீழே உள்ள வெறும் பாறை மேட்டான அரையோபாகு. அரையோபாகு ('ஏரெஸ் மலை,' பழைய மொழிபெயர்ப்புகளில் 'மார்ஸ் மலை' எனப்படுவது) என்ற பெயர் அந்தப் பாறைக்கும், அதனுடன் தொடர்புகொண்டு கூடிய மதிப்புமிக்க அத்தேனிய சபைக்கும் உரியது. பண்டைய அத்தேனை உண்மையிலேயே பல தெய்வங்களுக்கான கோயில்கள், சிலைகள், பீடங்களால் நிறைந்திருந்தது; பெயரிடப்படாத அல்லது 'அறியப்படாத' தெய்வங்களுக்கான பீடங்கள் கிரேக்க மத வழக்கத்தில் சான்றளிக்கப்பட்டுள்ளன. நகரம், அதன் அடர்த்தியான மதக் காட்சியமைப்பு, அரையோபாகு ஆகிய அனைத்தும் உண்மையானவை, நன்கு சான்றளிக்கப்பட்டவை. பவுலின் உரையோ அப்போஸ்தலரின் விவரிப்பு, அந்த உண்மையான பின்னணிக்கு எதிராக நம்பத்தகுந்தபடி அமைந்துள்ளது.

பண்டைய கொரிந்து

கொரிந்து பிரதான கிரேக்கத்தை பெலோப்பொன்னீசுடன் இணைக்கும் நிலப்பாலத்தில் இருந்த செல்வம் மிகுந்த ரோமன் காலனி நகரம்; அப்போஸ்தலர் 18-ன்படி பவுல் இங்கே சுமார் பதினெட்டு மாதங்கள் தங்கி, கூடாரம் தைப்பவராகப் பணியாற்றி, பின்னர் 1, 2 கொரிந்தியர் நிருபங்களை எழுதிய சபையை நிறுவினார். இந்த இடம் 1896 முதல் (முக்கியமாக அமெரிக்கப் பள்ளியால்) அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்டு, தன் எஞ்சிய டோரிக் தூண்களுடன் கூடிய கி.மு. ஆறாம் நூற்றாண்டு அப்பொல்லோன் கோயிலையும், விரிந்த சந்தைப்பகுதியையும், பிற்காலத்தில் அப்போஸ்தலனாகிய பவுலின் சபை என்று குறிக்கப்பட்ட உயர்த்தப்பட்ட பொது மேடையான பீமாவையும் வெளிப்படுத்தியுள்ளது. இரு கல்வெட்டுகள் கொரிந்துக்கு அசாதாரணமான ஆதார எடையளிக்கின்றன. டெல்பியிலிருந்து வந்த கல்லியோன் கல்வெட்டு லூசியஸ் ஜூனியஸ் கல்லியோனை அகாயாவின் ஆளுநராகக் குறிப்பிடுகிறது; அவரது பதவிக்காலத்தை கிளவுதியு பேரரசரின் ஆட்சியுடன் இணைத்து சுமார் கி.பி. 51-52 என நிர்ணயிப்பதன்மூலம், கல்லியோன் முன் பவுலின் விசாரணையையும் (அப்போஸ்தலர் 18:12) அதன்வழி பவுலின் காலவரிசையின் பெரும்பகுதியையும் நங்கூரமிடுகிறது. அரங்குக்கு அருகில் கண்டெடுக்கப்பட்ட தனியான ஒரு லத்தீன் தரைக்கல்வெட்டு, தன் அயெடைல் பதவிக்குப் பதிலாகப் பணிக்கு நிதியளித்த எராஸ்தஸ் என்பவரைக் குறிப்பிடுகிறது; சிலர் இதை ரோமர் 16:23-ல் வரும் நகரப் பொருளாளர் எராஸ்துவுடன் இணைக்கின்றனர்.

பிலிப்பி

பிலிப்பி கிழக்கு மக்கெதோனியாவில் வயா எக்னாஷியா சாலையை நடுவே கொண்ட ஒரு ரோமன் காலனி; ஐரோப்பாவில் பவுல் முதன்முதலில் பதிவான பிரசங்கம் செய்த இடமாக அப்போஸ்தலர் 16 இதைப் பதிவுசெய்கிறது — துணிவணிகராகிய லீதியாளும் சிறைக்காவலனும் மனந்திரும்பியதுள்பட; பவுல் தமது பிலிப்பியர் நிருபத்தில் விளிக்கும் சமூகமும் இதுவே. பிரெஞ்சுப் பள்ளியின் (1914 முதல்) மற்றும் பிற்கால கிரேக்க தொல்பொருள் ஆய்வாளர்களின் அகழ்வாய்வுகள், கிளவுதியு முதல் அன்டோனினஸ் பயஸ் ஆட்சிகளுக்கிடையில் கட்டப்பட்ட படிநிலை ரோமன் சந்தைப்பகுதியையும், விரிவாக்கப்பட்ட அரங்கையும், பல மகத்தான ஆரம்பகால-கிறிஸ்தவ பசிலிக்காக்களையும் — அவற்றில் ஒன்றின் மொசைக் தரை பவுலைக் குறிப்பிடுகிறது — வெளிப்படுத்தியுள்ளன. இந்தத் தொல்பொருள் தளம் அதன் ரோமன் கட்டிடக்கலைக்கும் ஆரம்பகால-கிறிஸ்தவ முக்கியத்துவத்துக்கும் 2016-ல் யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமாகப் பொறிக்கப்பட்டது. பவுலின் சிறைவாசத்தின் இடமெனப் போற்றப்படும் ஒரு நிலவறையையும், லீதியாள் ஞானஸ்நானம் பெற்ற இடமெனக் கொண்டாடப்படும் ஒரு நதிக்கரையையும் பார்வையாளர்களுக்குக் காட்டுகிறார்கள். ரோமன் காலனியும் அதன் பொதுக்கட்டிடங்களும் அகழ்வாய்வால் உறுதியாகச் சான்றளிக்கப்பட்டுள்ளன; குறிப்பிட்ட பக்தித் தலங்கள் நிரூபணத்தைவிட பிற்கால மரபை நம்பியுள்ளன.

தெசலோனிக்கே

தெசலோனிக்கே, இன்றைய தெசலோனிக்கி நகரம், வயா எக்னாஷியா சாலையில் இருந்த ஒரு முக்கிய ரோமன் துறைமுகமும் மக்கெதோனியா மாகாணத்தின் தலைநகருமாகும்; அப்போஸ்தலர் 17 பவுல் அதன் ஜெப ஆலயத்தில் பிரசங்கித்ததையும், ஒரு கலவரம் அவரை வெளியேற்றியதையும் விவரிக்கிறது; இந்நகரம் அவரது இரு நிருபங்களை — 1, 2 தெசலோனிக்கேயர் — பெற்றது. பண்டைய தளத்தின்மேல் ஒரு பெரிய உயிர்ப்பான நகரம் தொடர்ந்து வளர்ந்ததால், பாரம்பரிய எச்சங்கள் ஒரு பகுதிமட்டுமே வெளிப்படுத்தப்பட்டுள்ளன; ஆனால் ரோமன்-கால சந்தைப்பகுதி (பண்டைய அகோரா), காலேரியஸ் கீழ் கட்டப்பட்ட நான்காம் நூற்றாண்டு ரொடொண்டா, அருகிலுள்ள காலேரியஸ் வளைவு ஆகியவை இன்றும் தரைமேல் எஞ்சியுள்ளன. ஒரு குறிப்பிடத்தக்க துல்லிய அம்சம் சொல்லியலைப் பற்றியது: அப்போஸ்தலர் 17:6 நகரத்தின் அதிகாரிகளை 'பொலிடார்க்' என அழைக்கிறது, இந்தப் பட்டம் ஒருகாலத்தில் சான்றில்லாதது என்றும் சில விமர்சகர்களால் சந்தேகிக்கப்பட்டது. ஆனால் தெசலோனிக்கே மற்றும் மக்கெதோனியாவின் கல்வெட்டுகள் 'பொலிடார்க்' ஒரு உண்மையான உள்ளூர் நகர்மைப் பட்டம் என்று அன்றிலிருந்து ஆவணப்படுத்தியுள்ளன, லூக்காவின் பயன்பாட்டுடன் துல்லியமாகப் பொருந்துகின்றன. பண்டைய நகரம் சந்தேகமின்றி உண்மையானது; அதன் பெரும்பகுதி நவீன நகரத்துக்குக் கீழேயே உள்ளது.

பெரோயா (வெரியா)

பெரோயா இன்றைய வெரியா, பண்டைய காலத்திலிருந்து தொடர்ந்து மக்கள் வாழும் வட கிரேக்கத்தின் ஒரு உயிர்ப்பான நகரம். அப்போஸ்தலர் 17-ல் பவுல், சீலா, தீமோத்தேயு தெசலோனிக்கேயை விட்டு இரவில் இங்கே வந்தனர்; பவுல் போதித்ததைச் சோதிக்க பெரோயர்கள் 'தினமும் வேதவாக்கியங்களை ஆராய்ந்தார்கள்' என்பதால் அவர்களை 'கனவான்கள்' அல்லது நேர்மையான மனம் கொண்டவர்கள் என லூக்கா புகழ்கிறார். இந்நகரம் உண்மையிலேயே பண்டையது — குடியிருப்புத் தடயங்கள் சுமார் மூவாயிரம் ஆண்டுகள் பின்செல்கின்றன — ஆனால் நவீன நகரம் நேரடியாக அதன்மேல் அமர்ந்திருப்பதால், பாரம்பரிய மற்றும் ரோமன் நகரின் மிகக் குறைந்த பகுதியே அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்டு அல்லது வெளிப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. இன்று நகரில் அப்போஸ்தலனாகிய பவுலின் பீமா எனும் நினைவுச்சின்னம் உள்ளது, மொசைக்குகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, மரபுப்படி அவர் பிரசங்கித்த இடத்தைக் குறிக்கிறது. வெளிப்படையாகச் சொல்வது நல்லது: அந்த நினைவுச்சின்னம் கிரேக்க ஆர்த்தடாக்ஸ் திருச்சபை கட்டிய ஒரு நவீன பக்தித் தலமே தவிர அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்ட முதல் நூற்றாண்டு இடமல்ல; பவுல் சென்ற ஜெப ஆலயத்தின் சரியான இடம் தொல்பொருள் ரீதியாக அறியப்படவில்லை. நன்கு நிறுவப்பட்டது இதுவே: பெரோயா ஒரு உண்மையான மக்கெதோனிய நகரமும், பவுலின் பயணத்தில் ஆவணப்படுத்தப்பட்ட ஒரு நிறுத்தமும் ஆகும்.

ரோம்

ரோம் பேரரசின் தலைநகரமும் பவுலின் பதிவான கடைசிப் பயணத்தின் இலக்குமாகும்: அப்போஸ்தலர் 28 அவர் ஒரு கைதியாக வந்து, இரண்டு ஆண்டுகள் காவலின்கீழ் தமது சொந்த வாடகை வீட்டில் தடையின்றிப் பிரசங்கித்ததை விவரிக்கிறது. பவுலும் பேதுருவும் ரோமில் இரத்தசாட்சிகளானார்கள் என்று கிறிஸ்தவ மரபு கூறுகிறது; இந்நகரம் ஆவணப்படுத்தப்பட்ட முதல் நூற்றாண்டு எச்சங்களின் ஒரு அசாதாரண செல்வத்தைப் பாதுகாக்கிறது — சந்தைப்பகுதி, பவுலுக்குத் தெரிந்திருக்கக்கூடிய தெருக்கள், நினைவுச்சின்னங்கள், பிற்காலத்தில் ஆரம்பகால கிறிஸ்தவ சமூகம் பயன்படுத்திய நிலவறைக் கல்லறைகள். இரு தலங்கள் வலுவான மரபைக் கொண்டாலும் பலவீனமான நிரூபணத்தையே கொண்டுள்ளன. மேமர்ட்டைன் சிறை பேதுருவும் பவுலும் அடைக்கப்பட்ட இடமெனப் போற்றப்படுகிறது, ஆயினும் எந்த அப்போஸ்தலரும் உண்மையில் அங்கு சிறையிடப்பட்டதற்கு ஆதாரமில்லை. புனித பேதுரு பசிலிக்காவின் கீழ், 1940களின் வத்திக்கான் அகழ்வாய்வுகள் ஒரு உண்மையான ரோமன் இடுகாட்டையும், கிறுக்கல்களுடன் கூடிய இரண்டாம் நூற்றாண்டு சிறு தலத்தையும் வெளிப்படுத்தின; திருச்சபை இதை பேதுருவின் கல்லறை என அடையாளம்காட்டியுள்ளது. ரோமில் ஒரு உண்மையான, ஆரம்பகால கிறிஸ்தவ இருப்பு இருந்தது நிறைவாகச் சான்றளிக்கப்பட்டுள்ளது; பேதுருவின் எலும்புகளின் குறிப்பிட்ட அடையாளமும் மேமர்ட்டைன் சிறைவாசமும் நிலைபெற்ற உண்மையைவிட ஆரம்பகாலச் சான்றுகளால் ஆதரிக்கப்படும் மரபுகளாகவே உள்ளன.

மால்ட்டா

பவுல் ஒரு கைதியாக ரோமுக்குக் கொண்டுசெல்லப்பட்டபோது, வேதம் மெலித்தா என்று பெயரிடும் ஒரு தீவில் கப்பல் உடைந்ததையும், தீவுவாசிகள் தப்பியவர்களுக்கு அசாதாரண இரக்கம் காட்டியதையும், மூன்றுமாதத் தங்குதலின்போது பவுல் நோயாளிகளைக் குணமாக்கியதையும் அப்போஸ்தலர் 28 விவரிக்கிறது. அந்த மெலித்தா என்று மிக விரிவாக ஏற்றுக்கொள்ளப்படும் தீவு மால்ட்டா; இந்த மரபு தேசத்தின் அடையாளத்தில் ஆழமாகப் பின்னிப்பிணைந்துள்ளது, ஒவ்வோர் ஆண்டும் புனித பவுலின் கப்பல்-உடைவு விழாவில் கொண்டாடப்படுகிறது. புனித பவுல் விரிகுடாவைச் சுற்றியுள்ள பகுதியும், கடலோரத்திலுள்ள சிறிய புனித பவுல் தீவுகளும் சேர்ந்து, உள்ளூர் மரபு கரையிறங்கிய இடமெனக் குறிக்கும் தலம்; ரபாட்டுக்குக் கீழே அப்போஸ்தலர் தங்கிப் பிரசங்கித்த இடமெனப் போற்றப்படும் புனித பவுல் குகை உள்ளது. நேர்மை இதைக் கோருகிறது: பதிவை தலங்களிலிருந்து வேறுபடுத்த வேண்டும — கப்பல்-உடைவு விவரிப்பு அப்போஸ்தலரில் உள்ளது, மால்ட்டாவின் அடையாளம் நியாயமானதும் நீண்டகாலமானதும் ஆகும், ஆனால் சரியான விரிகுடா, குறிப்பிட்ட தீவுகள், குகை ஆகியவை மரபுவழி நினைவுகூரல்களே தவிர தொல்பொருளால் நிர்ணயிக்கப்பட்ட இடங்கள் அல்ல. தீவில் கிறிஸ்தவத்தின் மிகப் பழமையான உறுதியான ஆதாரம் — ரபாட் அருகிலுள்ள ரோமன்-கால நிலவறைக் கல்லறைகள் — பவுலுக்குப் பல நூற்றாண்டுகள் பிற்பட்டது, கப்பல்-உடைவை அல்ல, ஒரு ஆரம்பகால சமூகத்தையே சான்றளிக்கிறது.

ஆயி (எத்-தெல்)

யோசுவா 7-8 அத்தியாயங்கள், ஒரு தொடக்கத் தோல்விக்குப் பிறகு இஸ்ரவேலர் அரண் சூழ்ந்த ஆயியைத் தாக்கி அழித்ததை விவரிக்கின்றன. மரபுவழியில் ஆயி என அடையாளம் காணப்பட்ட எத்-தெல் தளத்தை, 1930களில் ஜூடித் மார்க்கே-க்ராஸும், 1960களில் ஜோசப் கால்லவேயும் அகழ்வாய்வு செய்தனர். இந்த மேடு ஆரம்ப வெண்கல யுகத்தில் அரண் சூழ்ந்த பெரிய நகரமாக இருந்தபோதிலும், சுமார் ஆயிரம் ஆண்டுகள் கைவிடப்பட்டுக் கிடந்தது என்றும், பொதுவாக வெற்றியுடன் தொடர்புபடுத்தப்படும் காலகட்டமான பிற்பட்ட வெண்கல யுகத்தில் அது குடியிருப்பற்றதாக இருந்தது என்றும் இருவரும் முடிவுக்கு வந்தனர். பொருத்தமாக, 'ஆயி' என்னும் எபிரெயப் பெயரே 'இடிபாடு' அல்லது 'குவியல்' என்று பொருள்படுகிறது. வெற்றிக் கதைகளை உண்மையான வரலாறாகப் படிப்பதில் உள்ள மிகவும் அறியப்பட்ட தொல்பொருள் சிக்கல்களில் இது ஒன்று. சிறுபான்மை அறிஞர்கள் (குறிப்பாக பிரையன்ட் வுட்டும் Associates for Biblical Research அமைப்பும்) கிர்பெத் எல்-மகாத்திர் என்னும் மாற்றுத் தளத்தை முன்மொழிகின்றனர், ஆனால் அந்த அடையாளத்தை பிரதான தொல்பொருள் ஆய்வு ஏற்கவில்லை.

சோதோம் (தல் எல்-ஹம்மாம் வாதம்)

ஆதியாகமம், சோதோமை வானத்திலிருந்து வந்த நெருப்பினால் அழிக்கப்பட்ட யோர்தான் சமவெளியின் நகரமாக விவரிக்கிறது. யோர்தான் பள்ளத்தாக்கில் உள்ள பெரிய வெண்கல யுகத் தளமான தல் எல்-ஹம்மாமே சோதோம் என தொல்பொருள் ஆய்வாளர் ஸ்டீவன் காலின்ஸ் வாதிடுகிறார்; மேலும் 2021ஆம் ஆண்டு Scientific Reports இதழில் வெளிவந்த ஒரு கட்டுரை, சுமார் கி.மு. 1650இல் துங்குஸ்கா அளவிலான ஒரு விண்வெளி வெடிப்பினால் (எயார்பர்ஸ்ட்) அந்நகரம் தரைமட்டமானது என்று கூறியது. இரு வாதங்களும் கடுமையாக மறுக்கப்படுகின்றன. தல் எல்-ஹம்மாமை சோதோமுடன் அடையாளப்படுத்துவதை பெரும்பாலான பைபிள் தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் நிராகரிக்கின்றனர்; ஏனெனில் அதன் இருப்பிடமும் காலமும் பைபிள் புவியியலுக்கும் கால எல்லைக்கும் பொருந்தவில்லை. அந்த எயார்பர்ஸ்ட் கட்டுரை, அதன் படங்கள் மற்றும் புவிவேதியியல் ஆதாரம் குறித்து தொடர்ச்சியான முறையியல் விமர்சனத்தை எதிர்கொண்டது; Scientific Reports அதை 2025 ஏப்ரலில் முறையாக விலக்கிக்கொண்டது (ரிட்ராக்ட்). தல் எல்-ஹம்மாம் ஒரு உண்மையான, கணிசமான பருமனுள்ள மத்திய வெண்கல யுக நகரம் என்பதிலும், அது அழிவைச் சந்தித்து நீண்ட காலம் குடியிருப்பற்ற இடைவெளியைக் கொண்டிருந்தது என்பதிலும் மட்டுமே எந்த சர்ச்சையும் இல்லை.

தீரு

தீரு ஒரு பெரிய பொனீசிய கடல்சார் நகரமாக இருந்தது; கடற்பயணத்திற்கும், கார்தேஜ், காடிஸ் போன்ற காலனிகளை நிறுவியதற்கும் புகழ்பெற்றது. அதன் மூலமையம் கடலுக்குள் ஒரு தீவுக் கோட்டையாக இருந்தது. கி.மு. 332இல் மகா அலெக்சாந்தர் அதை முற்றுகையிட்டு, தீவை நோக்கி ஒரு பாலமிட்டார்; பல நூற்றாண்டுகளில் அந்தத் தடுப்பணையைச் சுற்றி வண்டல் படிந்து, இன்று தீருவை நிலப்பரப்புடன் இணைக்கும் நிலக்குறுக்காக (இஸ்த்மஸ்) மாறியது. இந்நகரம் ஒரு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளம்; அல்-பாஸ் இடுகாடு, தூண்வரிசைப் பாதை, வெற்றி வளைவு, நீர்வழிப்பாலம், மற்றும் எஞ்சியிருக்கும் மிகப்பெரிய ரோமானிய குதிரைப்பந்தய அரங்குகளில் ஒன்று உட்பட, கணிசமான ரோமானிய மற்றும் பைசாந்திய எச்சங்களைக் கொண்டுள்ளது. எசேக்கியேல் 26-28 அத்தியாயங்கள் தீருவுக்கு எதிராகத் தீர்ப்பு வாக்குகளை அறிவிக்கின்றன. நகரம், அலெக்சாந்தரின் முற்றுகையும் பாலமும், எஞ்சியிருக்கும் இடிபாடுகளும் அனைத்தும் வரலாற்று ரீதியாகவும் தொல்பொருள் ரீதியாகவும் நன்கு சான்றளிக்கப்பட்டவை.

சீதோன்

சீதோன் (இன்றைய சைதா) பெரிய பொனீசிய நகர-அரசுகளில் ஒன்று; ஆரம்ப வெண்கல யுகத்திலிருந்து தொடர்ச்சியாகக் குடியேறப்பட்டது, மேலும் அதன் ஊதா நிறச் சாயத்திற்கும் கண்ணாடித் தயாரிப்பிற்கும் பண்டைக் காலத்தில் புகழ்பெற்றது. அகழ்வாய்வுகள் ஒரு இடையறாத குடியிருப்புத் தொடர்ச்சியைக் கண்டறிந்துள்ளன; நகரத்திற்கு வடக்கே, குணப்படுத்துதலின் பொனீசியக் கடவுளுக்கான சரணாலயமான எஷ்முன் கோயில் — கி.மு. 7ஆம் நூற்றாண்டில் தொடங்கப்பட்டது — அகழ்வாய்வு செய்யப்பட்ட கல்லாக இன்னும் நிற்கிறது. கடற்கரையில், சிலுவைப்போர்க் கடல் கோட்டை (சுமார் கி.பி. 1228இல் கட்டப்பட்டது) சீதோனின் இடைக்கால ஆட்சிப்பகுதியைக் குறிக்கிறது. வேதம் சீதோனை கானானின் ஒரு எல்லையைக் குறிக்கும் பண்டைய கானானிய மையமாகப் பெயரிடுகிறது (ஆதியாகமம் 10:19), மேலும் இயேசு தீரு மற்றும் சீதோன் பகுதிக்குச் சென்றதைப் பதிவு செய்கிறது (மாற்கு 7:24-31). நகரம், அதன் நீண்ட வரலாறு, மற்றும் அதன் சரணாலயங்கள் தொல்பொருள் ஆய்வால் உறுதியாகச் சான்றளிக்கப்படுகின்றன; சுவிசேஷப் பயணமோ புதிய ஏற்பாட்டின் சொந்தக் கூற்றாகும்.

திபேரியா

திபேரியா சுமார் கி.பி. 20இல் ஏரோது அந்திப்பாஸ் என்பவரால் கலிலேயக் கடலின் மேற்குக் கரையில் நிறுவப்பட்டு, ரோமப் பேரரசர் திபேரியுவின் நினைவாகப் பெயரிடப்பட்டது. அகழ்வாய்வுகள் ஆயிரக்கணக்கானோர் அமரக்கூடிய ஒரு பெரிய ரோமானிய நாடக அரங்கத்தையும், ஒரு பெருவடிவ நகர வாயிலையும், அருகிலுள்ள ஹம்மாத் திபேரியாவில் ஒரு பிற்பட்ட பண்டைய ஜெப ஆலயத்தையும் வெளிக்கொணர்ந்துள்ளன; அதன் தரையில் சூரிய உருவமான ஹீலியோஸை மையமாகக் கொண்ட புகழ்பெற்ற ராசிச்சக்கர மொசைக் உள்ளது. எருசலேமின் வீழ்ச்சிக்குப் பிறகு இந்நகரம் யூத மதத்தின் ஒரு முன்னணி மையமாக மாறியது: சன்ஹெட்ரின் இங்கு இடம்பெயர்ந்தது, எருசலேம் தல்முத் இதன் கல்விக்கூடங்களால் தொகுக்கப்பட்டது, பின்னர் மசோரெத்துகள் எபிரெய பைபிளின் உயிரெழுத்துக் குறியீட்டை திபேரியாவில் நிர்ணயித்தனர். சுவிசேஷங்கள் இந்நகரை நடந்துசெல்லும் வகையில் குறிப்பிடுகின்றன; திபேரியாவிலிருந்து வந்த படகுகளைக் குறிப்பிடுகின்றன (யோவான் 6:23), மேலும் அந்த ஏரியை 'திபேரியாக் கடல்' என அழைக்கின்றன (யோவான் 21:1). ரோமானிய அடித்தளமும் அதன் பிற்கால யூத அறிவுத்துறையும் கல்லிலும் நூலிலும் செழுமையாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளன.

ரப்பாத்-அம்மோன் (அம்மான் கோட்டை)

அம்மான் கோட்டை (ஜபல் அல்-கல்ஆ) இன்றைய அம்மானின் மையத்தில் ஒரு குன்றின் மேல் நிற்கிறது; இதுவே பண்டைய அம்மோனியரின் அரச தலைநகரமான ரப்பாத்-அம்மோன் ஆகும். அகழ்வாய்வுகள் இந்தக் குன்று வெண்கல யுகத்திலிருந்தே அரண் சூழப்பட்டிருந்ததைக் கண்டறிந்தன, மேலும் அம்மோனிய மொழியில் அறியப்பட்ட மிகப் பழமையான உரையான அம்மான் கோட்டைக் கல்வெட்டைத் தந்தன. பிற்கால நினைவுச்சின்னங்கள் இன்னும் உச்சியில் நிற்கின்றன: உயர்ந்த தூண்களைக் கொண்ட ஹெர்குலிஸின் ரோமானிய கோயில், ஒரு பைசாந்திய தேவாலயம், மற்றும் ஒரு உமையா அரண்மனை வளாகம். வேதத்தில், அம்மோனியரின் ரப்பா என்னும் நகரம் தாவீதின் படையால் முற்றுகையிடப்பட்டது; அதன் மதில்களுக்கு முன்னால் ஏத்தியனான உரியா கொல்லப்படுவதற்காக அனுப்பப்பட்டான் (2 சாமுவேல் 11-12), மேலும் தீர்க்கதரிசிகளால் அது கண்டிக்கப்படுகிறது (ஆமோஸ் 1:14; எசேக்கியேல் 25:5). அம்மோனிய தலைநகரமும் அதன் நீண்ட, அடுக்குப்பட்ட குடியிருப்பும் தொல்பொருள் ஆய்வால் உறுதியாகச் சான்றளிக்கப்படுகின்றன; தாவீது-உரியா நிகழ்வோ பைபிள் கதையாகும்.

ராமசேஸ் (பை-ராமசேஸ் / கந்தீர்)

அடிமைப்படுத்தப்பட்ட இஸ்ரவேலர் பார்வோனுக்காக பித்தோம் மற்றும் ராம்சேஸ் என்னும் களஞ்சிய நகரங்களைக் கட்டினர் என்று யாத்திராகமம் 1:11 கூறுகிறது. இரண்டாம் ராமசேஸின் நினைவாகப் பெயரிடப்பட்ட பெரிய டெல்டா தலைநகரமான பை-ராமசேஸ், 1960களில் மான்ஃபிரெட் பீட்டாக் மற்றும் பிறரால் — அதன் மறுபயன்படுத்தப்பட்ட கற்கள் நீண்டகாலமாக உற்பத்தியாயின எனக் கருதப்பட்ட தானிஸில் அல்ல — கந்தீரில் கண்டறியப்பட்டது. அகழ்வாய்வுகள் அரண்மனை அடித்தளங்கள், இரண்டாம் ராமசேஸின் பிரம்மாண்ட சிலைகள், பட்டறைகள், குதிரைலாயங்கள், மற்றும் சுமார் 18 சதுர கிலோமீட்டர் பரப்பளவைக் கொண்ட திட்டமிட்ட மாளிகைப் பகுதி ஆகியவற்றை வெளிக்கொணர்ந்து, ஒரு பரந்த பத்தொன்பதாம் வம்ச அரச நகரத்தை உறுதிப்படுத்தியுள்ளன. அதற்குப் பக்கத்திலிருந்த நைல் கிளை வண்டலால் அடைந்தபோது, பிற்கால பார்வோன்கள் அதன் கோயில்களையும், நினைவுத்தூண்களையும், சிலைகளையும் பிரித்து தானிஸுக்கு இழுத்துச் சென்றனர்; அதனால்தான் தானிஸ் நீண்டகாலம் அது என்று தவறாகக் கருதப்பட்டது. நகரமே உண்மையானது, அகழ்வாய்வு செய்யப்பட்டது, நன்கு சான்றளிக்கப்பட்டது. ஆனால் தொல்பொருள் ஆய்வு காட்டுவது ஒரு ராமசேஸிய தலைநகரத்தையே தவிர, அடிமைப்படுத்தப்பட்ட இஸ்ரவேலர் தொழிலாளர் படையை அல்ல; மேலும் யாத்திராகமத்தின் காலமும் வரலாற்றுத்தன்மையும் அறிஞர்களிடையே கடுமையாக விவாதிக்கப்படுகின்றன.

பித்தோம்

அடிமைப்படுத்தப்பட்ட இஸ்ரவேலரால் கட்டப்பட்ட நகரமாக, யாத்திராகமம் 1:11 ராம்சேஸுடன் சேர்த்துப் பெயரிடும் மற்றொரு களஞ்சிய நகரமே பித்தோம். இப்பெயர் எகிப்திய 'பெர்-அத்தும்' — அத்தும் கடவுளின் வீடு (அல்லது கோயில்) — என்பதிலிருந்து வந்திருக்கக்கூடும்; இது வாதி துமிலாத்தில் ஒரு உண்மையான டெல்டா இருப்பிடத்தைச் சுட்டுகிறது. இரண்டு மேடுகள் இந்த அடையாளத்திற்குப் போட்டியிடுகின்றன: அதே பள்ளத்தாக்கில் சுமார் 18 கிலோமீட்டர் தூரத்தில் அமைந்துள்ள தெல் எல்-ரெதாபா மற்றும் தெல் எல்-மஸ்கூத்தா. அகழ்வாய்வுகள் விஷயத்தைச் சிக்கலாக்குகின்றன: தெல் எல்-மஸ்கூத்தா, கி.மு. ஏழாம் நூற்றாண்டின் இறுதிக்கு அருகில் மறுநிறுவப்படுவதற்கு முன் ஒரு நீண்ட குடியிருப்பு இடைவெளியைக் காட்டுகிறது; மேலும் ஜான் வேன் செட்டர்ஸ் போன்ற அறிஞர்கள், 'பித்தோம்' நினைவுச்சின்னங்கள் தோன்றும்போது தெல் எல்-ரெதாபா குடியிருப்பற்றதாக இருந்தது என வாதிட்டுள்ளனர் — இதனால் சிலர், காலப்போக்கில் கோயிலும் அதன் பெயரும் இரண்டு தளங்களுக்கு இடையே இடம்பெயர்ந்திருக்கலாம் என முன்மொழிகின்றனர். இப்பகுதியில் உண்மையான ராமசேஸிய எச்சங்களும் அத்தும்-கோயில் கல்வெட்டுகளும் உள்ளன. ஆனால் எந்த மேடு 'பித்தோம்' என்பதும், அதன் குடியிருப்பு எந்த யாத்திராகமக் காலவரிசையுடன் எப்படிப் பொருந்துகிறது என்பதும் உண்மையிலேயே தீர்க்கப்படாமல் உள்ளது.

மெம்பிஸ் (நோப் / மோப்)

மெம்பிஸ் பண்டைய எகிப்தின் பெரிய தலைநகரங்களில் ஒன்று; நைல் டெல்டாவின் உச்சிக்கு அருகில் நிறுவப்பட்டு, எகிப்தியர்களுக்கு முதலில் இனெப்-ஹெட்ஜ், 'வெண் மதில்கள்' என அறியப்பட்டது. எபிரெய தீர்க்கதரிசிகள் அதை நோப் அல்லது மோப் என அறிந்திருந்தனர், எகிப்துக்கு எதிரான வாக்குகளில் அதைப் பெயரிட்டனர் — ஏசாயா, எரேமியா, எசேக்கியேல், மற்றும் ஓசியா அனைவரும் எகிப்திய அதிகாரத்தின் உண்மையான மையமாக அதைச் சுட்டுகின்றனர். அதன் இடிபாடுகள் இன்று மிட் ரஹீனா கிராமத்தைச் சுற்றி ஒரு திறந்தவெளி அருங்காட்சியகமாக எஞ்சியுள்ளன; இதில் பிடா கடவுளின் பெரிய கோயில் வளாகம், இரண்டாம் ராமசேஸின் பிரம்மாண்ட விழுந்த சுண்ணாம்புக்கல் சிலை, மற்றும் அதன் மூல இடத்திற்கு அருகில் இன்னும் தங்கியிருக்கும் ஒரு பதினெட்டாம் வம்ச அலபாஸ்டர் ஸ்பிங்க்ஸ் ஆகியவை அடங்கும். பாலைவன விளிம்பில் மேற்கு நோக்கி நீள்வது சாக்காராவில் உள்ள பரந்த மெம்பைட் இடுகாடு; அங்கே ஜோசரின் படிப் பிரமிடும், புனித அபிஸ் காளைகள் புதைக்கப்பட்ட செராபியமும் உள்ளன. மெம்பிஸும் அதன் இடுகாடும் 1979இல் யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமாகப் பெயரிடப்பட்டன. இங்கே பைபிள் உரையும் தொல்பொருள் ஆய்வும் ஒன்றாக வசதியாக அமர்ந்திருக்கின்றன: தீர்க்கதரிசிகள் ஒரு உண்மையான, செழுமையாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட நகரத்தைப் பற்றிப் பேசுகின்றனர்.

தீபஸ் (நோ-அமோன்)

தீபஸ் மேல் எகிப்தின் பெரிய தலைநகரமாக இருந்தது, மேலும் புதிய இராஜ்யத்தின் உச்சியில் (சுமார் கி.மு. 1550–1070) முழு நாட்டின் மத மற்றும் அரசியல் இதயமாக இருந்தது. எபிரெய தீர்க்கதரிசிகள் அதை நோ அல்லது நோ-அமோன், 'அமூனின் நகரம்' என அறிந்திருந்தனர்; கர்னாக்கில் உள்ள அமூன் கடவுளின் பிரம்மாண்ட கோயில், இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளுக்கு மேலாக, இதுவரை கட்டப்பட்ட மிகப்பெரிய மத வளாகங்களில் ஒன்றாக வளர்ந்தது. நதிக்கு அப்பால் லக்சர் கோயில், அரசர்களின் பள்ளத்தாக்கு, மற்றும் பார்வோன்களின் இறுதிச்சடங்குக் கோயில்கள் உள்ளன — பண்டைய உலகின் சிறந்த முறையில் பாதுகாக்கப்பட்ட நினைவுச்சின்னங்களில் சில. கி.மு. 663இல் அசீரிய அரசன் அஷுர்பானிபால் இந்நகரைக் கைப்பற்றிச் சூறையாடினான்; அந்நிகழ்வு எவ்வளவு புகழ்பெற்றதென்றால், நாகூம் அதை நினிவேயின் முகத்தில் வீசினார்: வலிமையான நோ-அமோனே வீழ முடியுமானால், அசீரியாவின் சொந்தத் தலைநகரமும் வீழ முடியும் என்று. இந்த பைபிள் குறிப்புகள், இன்றும் இடிபாடுகளாக நிற்கும் ஒரு உண்மையான, செழுமையாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட நகரத்தைப் பற்றிய வாக்குகளாகும்.

சீனாய் மலை

யாத்திராகமம் 19–20 அத்தியாயங்களில், இடி, புகை, நெருப்பின் நடுவே மோசே நியாயப்பிரமாணத்தைப் பெற்றதாகச் சொல்லப்படும் மலையே சீனாய் மலை. சிக்கல் என்னவென்றால், அது எந்தச் சிகரம் என்று உண்மையில் யாருக்கும் தெரியாது. மிகப் பழமையான, மிகவும் அறியப்பட்ட வேட்பாளர் ஜெபல் மூசா ('மோசேயின் மலை'), தென் சீனாய் தீபகற்பத்தில் உள்ள 2,285 மீட்டர் உயர கிரானைட் சிகரம்; அதன் அடிவாரத்தில் புனித கத்தரின் மடாலயம் நிற்கிறது — கி.பி. 6ஆம் நூற்றாண்டில் நிறுவப்பட்ட ஒரு கிரேக்க ஆர்த்தடாக்ஸ் சமூகம், ஒரு புகழ்பெற்ற நூலகத்தின் இருப்பிடம், மற்றும் எரியும் புதரின் மரபுவழித் தளம். அந்த மரபு சுமார் 1,500 ஆண்டுகளாகத் தொடர்ச்சியாக வணங்கப்பட்டு வருகிறது, மேலும் இந்த மடாலயம் ஒரு உண்மையான, யுனெஸ்கோ பட்டியலிடப்பட்ட பண்டைய அடையாளச் சின்னம். ஆனால் மற்ற இருப்பிடங்களுக்கும் தீவிர ஆதரவாளர்கள் உள்ளனர்; வடமேற்கு அரேபியாவில் உள்ள ஜெபல் அல்-லாஸ் மற்றும் நெகேவில் உள்ள ஹர் கர்கோம் உள்பட, அறிஞர்கள் பிளவுபட்டே உள்ளனர். எந்த ஒரு குறிப்பிட்ட மலையையும் பைபிள் நிகழ்வுடன் இணைக்கும் தொல்பொருள் ஆதாரம் எதுவும் இல்லை என்பதே எளிய உண்மை.

புனித பேதுருவின் கல்லறை (வத்திக்கான் இடுகாடு, ரோம்)

புனித பேதுரு பசிலிக்காவின் உயர் பீடத்திற்குக் கீழே ஓர் உண்மையான முதல் நூற்றாண்டு ரோமன் இடுகாடு உள்ளது; 1940 முதல் 1949 வரை நடந்த அகழ்வாய்வுகளில் இது வெளிப்பட்டது. பெர்னினியின் மேற்கூரைக்கு நேர் கீழே, ஒரு 'செங்கல் சுவரை' ஒட்டி கி.பி. 160 அளவில் கட்டப்பட்ட எளிமையான இரண்டாம் நூற்றாண்டு சிறு தலத்தை — திரோப்பாயன் அல்லது எடிக்குலா என்று அழைக்கப்படுவதை — தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் கண்டறிந்தனர்; இது ஆரம்பகால கிறிஸ்தவர்கள் தெளிவாகப் போற்றிய முந்தைய கல்லறை ஒன்றின்மீது நின்றது. இதுவரை உறுதியான தொல்பொருள் ஆய்வு: ரோமன் காலக் கிறிஸ்தவர்கள் பேதுருவினுடையது எனக் கருதிய ஒரு புதைப்பிடம், கி.பி. 200 அளவில் காயுஸ் என்ற பண்டைய எழுத்தாளர் ஏற்கனவே விவரித்திருக்கக்கூடிய ஒரு நினைவுச்சின்னத்தால் குறிக்கப்பட்டது. 1968-இல், அருகிலுள்ள 'கிறுக்கல் சுவரின்' ஒரு மாடத்திலிருந்து மீட்கப்பட்ட எலும்புகள் பேதுருவினுடையவை என அடையாளம் காணப்பட்டதாக, மார்கரீட்டா கார்டுச்சியின் ஆய்வைத் தொடர்ந்து போப் ஆறாம் பவுல் அறிவித்தார். ஆனால் அந்த அடையாளம் விவாதத்திற்குரிய மறுஅமைப்பை நம்பியுள்ளது, அறிவியல்பூர்வமாக நிரூபிக்க முடியாது. ஆவணப்படுத்தப்பட்டது இதுவே: இடுகாடும், போற்றப்பட்ட ஒரு கல்லறையின்மீதான ஆரம்பகால சிறு தலமும்; குறிப்பிட்ட எலும்புகளோ ஒரு நிரூபிக்கப்பட்ட உண்மையல்ல, விசுவாசத்தின் செயலாகவே உள்ளன.

புனித பவுலின் கல்லறை (சான் பாவோலோ ஃபுவோரி லெ முரா, ரோம்)

மதிலுக்கு வெளியேயுள்ள புனித பவுல் பசிலிக்காவின் திருத்தந்தை பீடத்திற்குக் கீழே ஒரு கல் சவப்பெட்டி நிற்கிறது; பிற்கால கட்டுமானத்தால் மறைந்திருந்த இது, 2002 முதல் 2006 வரை நடந்த அகழ்வாய்வில் ஓரளவு மீண்டும் திறக்கப்பட்டது. அதற்கு மேலே PAULO APOSTOLO MART — 'அப்போஸ்தலனும் இரத்தசாட்சியுமான பவுலுக்கு' — என்று பொறிக்கப்பட்ட நான்காம் நூற்றாண்டு பளிங்குக் கல் உள்ளது; இது இந்த ஓஸ்தியன் வழித் தலத்தில் பண்டைக்காலம் முதல் போற்றப்பட்டுவரும் ஒரு கல்லறையைக் குறிக்கிறது; அதன்மீது கான்ஸ்டன்டைன் முதல் பீடத்தைக் கட்டினார். 2006–2009-இல் ஒரு சிறு ஆய்வுத் துளையிடல் எலும்புத் துண்டுகளை வெளிக்கொணர்ந்தது; 2009-இல், ரேடியோகார்பன் காலக்கணிப்பு அவற்றை முதல் அல்லது இரண்டாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தவை எனக் காட்டியதாக போப் பதினாறாம் பெனடிக்ட் அறிவித்தார். சாம்பிராணி மணிகள், ஊதா-நீல சணல் துணி, தங்கம் பூசிய ஒரு துணி ஆகியவையும் மீட்கப்பட்டன. இந்தக் காலக்கணிப்பு பவுலின் காலத்துப் புதைப்பிடத்துடன் பொருந்துகிறது, இது கவனிக்கத்தக்க முடிவு. ஆனால் பொருத்தம் நிரூபணமல்ல: இந்தப் பரிசோதனைகள் நீண்டகாலம் போற்றப்பட்ட ஒரு தலத்தின்கீழ் ஒரு பண்டைய புதைப்பிடம் இருப்பதை உறுதிசெய்கின்றன, சவப்பெட்டியில் உள்ளவர் பவுல்தான் என்பதை அல்ல.

புனித யோவானின் கல்லறை (புனித யோவான் பசிலிக்கா, எபேசு)

பண்டைய எபேசுவுக்கு மேலேயுள்ள அயசுலுக் குன்றின்மீது, அப்போஸ்தலன் யோவானின் புதைப்பிடமாக நீண்டகாலம் போற்றப்பட்ட ஒரு தலத்தின்மீது, ஆறாம் நூற்றாண்டில் ஜஸ்டினியன் பேரரசர் ஒரு பிரம்மாண்ட குவிமாட பசிலிக்காவை எழுப்பினார். இந்த ஆலயத்தின் தொல்பொருள் ஆய்வு செழுமையானது, நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்டது: அதன் இடிந்த அடித்தளங்கள், பளிங்கு பொதிந்த சுவர்கள், முன்னாள் மைய குவிமாடத்திற்குக் கீழிருந்த கல்லறைத் தளம் ஆகியவை இன்றும் செல்ஜுக் அருகில் நிற்கின்றன. ஆனால் அந்தக் கல்லறை அடிப்படையில் போற்றப்படும் ஒரு வெறுமையான தலமே, உறுதிசெய்யப்பட்ட புதைப்பிடமல்ல. பண்டைய மரபு கூட இதைப்பற்றி நிச்சயமற்றிருந்தது: யோவான் உண்மையில் இறக்கவில்லை என்று சில ஆரம்பகால விவரணங்கள் கூறின, கல்லறையிலிருந்து குணப்படுத்தும் என நம்பப்பட்ட ஒரு நுண் தூசி அல்லது 'மன்னா' எழுவதாக யாத்திரிகர்கள் பேசினர். அப்போஸ்தலன் இங்கே இளைப்பாறுகிறார் என்பதை உறுதிசெய்ய எந்த எச்சமும் இதுவரை மீட்கப்படவில்லை. வரலாறு உறுதிசெய்வது நூற்றாண்டுகளின் பக்தியையும் ஒரு அற்புதமான பசிலிக்காவையும்; இதற்குக் கீழே யார், யாராவது, இளைப்பாறுகிறார் என்பது மரபு மட்டுமே.

புனித பிலிப்புவின் கல்லறை & இரத்தசாட்சி ஆலயம் (ஹிராப்போலிஸ்)

ஹிராப்போலிஸ் இடிபாடுகளுக்கு மேலேயுள்ள ஒரு குன்றின்மீது, பாமுக்கலேவின் வெண்ணிற ட்ராவர்ட்டைன் படிநிலைகளுக்கு அருகில், பண்டைக்காலம் முதல் புனித பிலிப்புவின் இரத்தசாட்சி ஆலயம் என அறியப்பட்ட ஒரு பெரிய எண்கோண கட்டிடம் நிற்கிறது; அப்போஸ்தலனைப் போற்றும் ஒரு யாத்திரை வழிபாட்டின் மையமாக ஐந்தாம் நூற்றாண்டில் இது கட்டப்பட்டது. இங்கேயுள்ள அகழ்வாய்வு உண்மையானது, கணிசமானது: ஒரு முழு இரத்தசாட்சி வளாகத்தை — எண்கோணக் கட்டிடம், யாத்திரிகர்களுக்கான ஒரு குளியல்-தங்கும் விடுதி, சரிவின் மேலேறும் ஒரு பிரம்மாண்ட படிக்கட்டுச் சாலை — தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் வெளிப்படுத்தியுள்ளனர். 2011-இல், இத்தாலிய அகழ்வாய்வு இயக்குநர் ஃபிரான்செஸ்கோ டி'ஆண்ட்ரியா, அப்போஸ்தலனின் உண்மையான கல்லறை எண்கோணக் கட்டிடத்தில் அல்ல, சுமார் 40 மீட்டர் தொலைவில் புதிதாக அகழ்ந்த ஒரு தேவாலயத்தில் கண்டறியப்பட்டதாக அறிவித்தார்; அந்தத் தேவாலயத்தின் மையத்திலுள்ள ஒரு முதல் நூற்றாண்டு ரோமன் கல்லறையையும், அதன் யாத்திரை வழியிலான அமைவிடத்தையும், நூற்றாண்டுகளாக வருகைதந்தவர்களால் தேய்ந்து பளபளத்த பளிங்குப் படிகளையும் ஆதாரமாகக் கூறினார். இது எங்குமேயுள்ள சிறந்த சான்று கொண்ட அப்போஸ்தல இரத்தசாட்சி தலங்களில் ஒன்று. ஆனால் 'பிலிப்புவுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட ஒரு போற்றப்படும் கல்லறைத் தேவாலயம்' என்பதிலிருந்து 'அப்போஸ்தலனை உடல்ரீதியாகக் கொண்டிருந்த கல்லறை' என்பதற்கு எடுக்கும் தாவல், நீதிமருத்துவ நிரூபணத்தை அல்ல, சூழலையும் மரபையும் நம்பியுள்ளது. மேலும், திருஎச்சங்கள் கான்ஸ்டன்டினோப்பிளுக்கும் பின்னர் ரோமுக்கும் கொண்டுசெல்லப்பட்டதாகக் கூறப்படுவதால், கல்லறை எப்படியிருப்பினும் வெறுமையானதாகவே பதிவாகியுள்ளது.

சாண்டியாகோ டி கம்போஸ்டெலா (பெரிய யாக்கோபு)

சாண்டியாகோ டி கம்போஸ்டெலா கிறிஸ்தவ உலகின் மிகப்பெரிய யாத்திரை இலக்குகளுள் ஒன்று, காமினோ டி சாண்டியாகோ யாத்திரையின் இலக்கு, பரோக் பாணி ஒப்ராதோய்ரோ முகப்பைக் கொண்ட ஒரு அற்புதமான ரோமனெஸ்க் பேராலயம். இதன் தோற்றக் கதை இடைக்கால கட்டுக்கதை: ஒன்பதாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில், பேலாயோ என்ற ஒரு துறவி விசித்திர ஒளிகளால் அல்லது ஒரு நட்சத்திரத்தால் மறக்கப்பட்ட ஒரு கல்லறைக்கு வழிநடத்தப்பட்டதாகக் கூறப்பட்டது; அதை உள்ளூர் ஆயர் அப்போஸ்தலன் பெரிய யாக்கோபுவின் கல்லறை என அறிவித்தார் — கம்போஸ்டெலா என்ற இடப்பெயர் காம்பஸ் ஸ்டெல்லே, 'நட்சத்திர வயல்' என்று மக்களால் பொருள்கொள்ளப்படுகிறது. யாக்கோபு ஸ்பெயினில் பிரசங்கித்தார் என்றும், அவரது மரணதண்டனைக்குப் பின் அவரது உடல் கப்பலில் கலீசியாவுக்குத் திரும்பக் கொண்டுவரப்பட்டது என்றும் மரபு கூறுகிறது. வரலாற்றாசிரியர்கள் இதை வரலாற்று ரீதியாக மிகவும் சந்தேகத்திற்குரியதாகக் கருதுகின்றனர்: புதிய ஏற்பாடு யாக்கோபுவின் மரணத்தை கி.பி. 44 அளவில் எருசலேமில் ஏரோது அகிரிப்பாவின்கீழ் தெளிவாக வைக்கிறது, ஸ்பெயின் தொடர்பு பல நூற்றாண்டுகளுக்குப் பின்னரே தோன்றுகிறது, மேலும் கடல் பயணத்தின் நடைமுறை சாத்தியம் நம்பிக்கையைச் சோதிக்கிறது. 1879-இல் பேராலயத்தின்கீழ் நடந்த அகழ்வாய்வுகள் உள்ளூர் பக்தியை மீண்டும் உறுதிப்படுத்திய ஒரு புதைப்பிடத்தைக் கண்டறிந்தன, ஆனால் அந்த எலும்புகள் ஒரு சாதாரண ரோமன்கால கல்லறையையோ அல்லது மரணதண்டனை பெற்ற ஆயர் ப்ரிஸ்கிலியனையோ சேர்ந்தவை என அறிஞர்கள் முன்மொழிந்துள்ளனர். சந்தேகத்திற்கு அப்பாற்பட்டது இதுவே: இடைக்கால மற்றும் நவீன யாத்திரை மையமாக இந்தத் தலத்தின் மிகப்பெரிய நடைமுறை முக்கியத்துவம்.

பாட்ராஸில் புனித அந்திரேயா

பெலோப்பொன்னீஸின் வடகரையிலுள்ள பாட்ராஸ், சீடர்களில் 'முதலில் அழைக்கப்பட்டவரான' அப்போஸ்தலன் அந்திரேயா சிலுவையில் அறையப்பட்ட இடம் என மரபு கூறுகிறது; பிற்கால கட்டுக்கதைப்படி அது அவரது சின்னமாக மாறிய X-வடிவ 'சால்ட்டையர்' சிலுவையில் நடந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. இந்நகரம் பல நூற்றாண்டுகளாக ஒரு அந்திரேயா வழிபாட்டின் மையமாக இருந்துவருகிறது, இன்று 1974-இல் நிறைவுசெய்யப்பட்ட பெரிய நவீன புனித அந்திரேயா பேராலயம் இங்கே உள்ளது; அது போற்றப்படும் திருஎச்சங்களை வைத்திருக்கிறது. அந்தத் திருஎச்சங்களின் வரலாறு தானே சிதறலின், திரும்புதலின் கதை: அவை நான்காம் நூற்றாண்டில் கான்ஸ்டன்டினோப்பிளுக்குக் கொண்டுசெல்லப்பட்டன, நகரம் இடைக்காலத்தில் சூறையாடப்பட்டபின் சிதறின (சில பகுதிகள் இத்தாலியின் அமால்ஃபியையும், மரபுப்படி ஸ்காட்லாந்தின் செயின்ட் ஆண்ட்ரூஸையும் அடைந்தன), மண்டையோடு பாதுகாப்புக்காக பதினைந்தாம் நூற்றாண்டில் புனித பேதுரு பசிலிக்காவுக்கு ரோமுக்குக் கொண்டுசெல்லப்பட்டது. 1964-இல் போப் ஆறாம் பவுல் மண்டையோட்டை ஒரு பெரும் விழாவில் பாட்ராஸுக்குத் திருப்பியளித்தார், 1980-இல் சிலுவையின் ஒரு பகுதி தொடர்ந்தது. ஆவணப்படுத்தப்பட்ட வழிபாடும் திருஎச்சங்களின் நகர்வும் நன்கு பதிவாகியுள்ளன. எலும்புகள் உண்மையிலேயே அப்போஸ்தலனுடையவையா என்பதைக் காட்ட முடியாது, மேலும் தெளிவான இரத்தசாட்சி விவரங்கள் — குறிப்பாக சால்ட்டையர் சிலுவை — ஆரம்பகாலச் சான்றைவிட பிற்கால மரபே.

புனித மாற்கு பசிலிக்கா, வெனிஸ் (மாற்குவின் திருஎச்சங்கள்)

மரபுப்படி சுவிசேஷகர் மாற்கு அலெக்சாந்திரியாவில் பிரசங்கித்து அங்கே இரத்தசாட்சியாகி, எகிப்திய சபையின் முதல் ஆயரானார். கி.பி. 828-இல், வெனிஸ் வணிகர்கள் மாற்குவினுடையது என அடையாளம் கண்ட ஒரு உடலை அலெக்சாந்திரியாவிலிருந்து எடுத்துச்சென்று வெனிஸுக்குக் கொண்டுவந்தனர்; அந்தத் திருஎச்சங்களைப் பன்றி இறைச்சி அடுக்குகளுக்குக் கீழே மறைத்து முஸ்லிம் சுங்க அதிகாரிகளைக் கடந்து கடத்தினர் என ஒரு பிரபல இடைக்கால கட்டுக்கதை கூறுகிறது. இந்நகரம் அவற்றைக் காக்க டோஜின் அரண்மனைக்கு அருகில் ஒரு பெரிய பசிலிக்காவைக் கட்டியது; சுமார் 1063-இல் தொடங்கி 1094-இல் அர்ப்பணிக்கப்பட்ட தற்போதைய ஆலயம், கிறிஸ்தவ உலகின் மிக அற்புதமான தலங்களில் ஒன்றாயிற்று. வெனிஸ் மாற்குவையும் அவரது சிறகுகொண்ட சிங்கத்தையும் தன் பாதுகாவலராகவும் நகர சின்னமாகவும் ஏற்றுக்கொண்டது. ஆயினும் அலெக்சாந்திரியா மாற்குவைப் போற்றுவதை நிறுத்தவில்லை, 1968-இல் திருஎச்சங்களின் ஒரு பகுதி அங்குள்ள கோப்டிக் சபைக்குத் திருப்பியளிக்கப்பட்டது. இந்தக் கட்டிடமும் அதன் நூற்றாண்டு பழமையான திருஎச்ச வழிபாடும் உறுதியான வரலாறு; ஆனால் இந்தக் குறிப்பிட்ட எலும்புகள் சுவிசேஷகருடையவை என்பது மரபு கூறும் ஒரு கூற்றே, சரிபார்க்க முடியாது.

சாலெர்னோ பேராலயம் (மத்தேயுவின் திருஎச்சங்கள்)

அப்போஸ்தலனும் சுவிசேஷகருமான மத்தேயுவுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட சாலெர்னோ பேராலயம், அவரது திருஎச்சங்களைத் தன் நிலவறையில் வைத்திருப்பதாகக் கூறுகிறது. அந்த எச்சங்கள் — எத்தியோப்பியா வழியாகவும் அருகிலுள்ள இடிந்த நகரமான பேயெஸ்தும் வழியாகவும் இடைக்கால விவரணங்கள் தடம்காட்டும் ஒரு அலைந்துதிரியும் பயணத்தின் மூலம் — இந்நகருக்குக் கொண்டுவரப்பட்டு பத்தாம் நூற்றாண்டில் சாலெர்னோவில் வைக்கப்பட்டன என மரபு கூறுகிறது. நார்மன்கால பேராலயம் ரோபர்ட் கிஸ்கார்டின்கீழ் கட்டப்பட்டு, 1084-இல் போப் ஏழாம் கிரகோரியால் அர்ப்பணிக்கப்பட்டது; நிலவறை 1600களின் தொடக்கத்தில் பரோக் சிறப்புடன் மீண்டும் கட்டப்பட்டது. மத்தேயு சாலெர்னோவின் பாதுகாவல் புனிதரானார், இன்றும் அப்படியே உள்ளார்; ஒரு பெரிய வருடாந்திர விழாவால் கௌரவிக்கப்படுகிறார். திருஎச்சங்கள் இன்றும் நிலவறையின் பிரதான பீடத்திற்குக் கீழுள்ள ஒரு அறையில் காட்டப்படுகின்றன; அங்கிருந்து ஒருகாலத்தில் 'புனித மத்தேயுவின் மன்னா' என்ற ஒரு திரவம் சுரப்பதாகக் கூறப்பட்டது. இந்தத் தலமும் அதன் வழிபாடும் நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்டவை; ஆனால் நூற்றாண்டுகள் கடந்த திருஎச்சங்களின் பாதை எந்த வரலாற்றாசிரியராலும் தடம்காணவோ உறுதிசெய்யவோ முடியாத கட்டுக்கதை.

தீவில் புனித பர்தலோமேயு, ரோம் (பர்தலோமேயுவின் திருஎச்சங்கள்)

சான் பர்தோலோமேயோ ஆல்'இசோலா பசிலிக்கா ரோமின் டைபர் தீவில் நிற்கிறது; பண்டைய அஸ்குலாபியஸ் கோயிலின் இடிபாடுகளின்மீது கி.பி. 998–1000 அளவில் மூன்றாம் ஓட்டோ பேரரசரால் இது நிறுவப்பட்டது. பிரதான பீடத்திற்குக் கீழுள்ள ஒரு ரோமன் போர்ஃபிரி சவப்பெட்டியில் அப்போஸ்தலன் பர்தலோமேயுவின் திருஎச்சங்களை வைத்திருப்பதாக இது கூறுகிறது. மரபுப்படி இந்த எலும்புகள் ஆர்மீனியாவில் பர்தலோமேயுவின் இரத்தசாட்சித்துவத்திலிருந்து லிபாரி தீவுக்கும், பின்னர் பெனவெந்தோவுக்கும், இறுதியில் பத்தாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் ரோமுக்கும் பயணித்தன. ஆனால் அந்தக் கூற்று விவாதத்திற்குரியது: பெனவெந்தோ பேராலயமும் பர்தலோமேயுவின் திருஎச்சங்களைத் தான் வைத்திருப்பதாகக் கூறுகிறது, இடைக்காலத்தில் கான்டர்பரி அவரது கையைத் தான் வைத்திருப்பதாகக் கூறியது — போட்டியிடும் திருஎச்ச கூற்றுகளுக்கு ஒரு பாடநூல் உதாரணம். ரோமன் பசிலிக்காவும் அதன் நீண்டகாலம் போற்றப்பட்ட பர்தலோமேயு வழிபாடும் உண்மையான வரலாறு; ஆனால் எந்தத் தேவாலயம், ஏதேனும் இருந்தால், உண்மையில் அப்போஸ்தலனின் எச்சங்களை வைத்திருக்கிறது என்பதைத் தீர்மானிக்க முடியாது.

புனித தோமாவின் கல்லறை (சாந்தோம் பசிலிக்கா, மயிலாப்பூர்)

மயிலாப்பூரிலுள்ள சாந்தோம் பசிலிக்கா, அப்போஸ்தலன் தோமாவின் மரபுவழிக் கல்லறையின்மீது நிற்கிறது; வலுவான, பண்டைய மரபின்படி அவர் இந்தியாவுக்கு நற்செய்தியைச் சுமந்துசென்று, கி.பி. 72 அளவில் இதற்கு அருகில் இரத்தசாட்சியானார். இந்த மரபு உண்மையிலேயே பழமையானது: தோமாவின் நடபடிகள் அவரது இந்திய பணியை விவரிக்கிறது, மேலும் கேரளாவின் புனித தோமா கிறிஸ்தவர்கள் பல நூற்றாண்டுகளாக அவரை தமது நிறுவனராகக் கூறிவருகின்றனர். ஆனால் கல்லறை அடிப்படையில் வெறுமையானது. அவரது திருஎச்சங்கள் மூன்றாம் நூற்றாண்டில் மேற்கே எடேசாவுக்கும், பின்னர் கியோஸுக்கும், இறுதியில் இத்தாலியின் ஓர்த்தோனாவுக்கும் கொண்டுசெல்லப்பட்டன என மரபு கூறுகிறது; அங்கே அவை இன்று போற்றப்படுகின்றன. தற்போதைய வெண்ணிற நியோ-கோதிக் பசிலிக்கா (முந்தைய போர்த்துகீசிய தேவாலயத்தின்மீது 1893-இல் ஆங்கிலேயரால் கட்டப்பட்டது) ஒரு நிலத்தடி கல்லறை-தேவாலயத்தையும் சில சிறு திருஎச்சங்களையும் பாதுகாக்கிறது, ஆனால் அப்போஸ்தலனின் சரிபார்க்கப்பட்ட எச்சங்கள் எதுவுமில்லை. இது ஒரு உண்மையான ஆரம்பகால கிறிஸ்தவ மரபின்மீது நிலைத்திருக்கும் தொடர்ந்து போற்றப்படும் ஒரு புனித இடம் — தோமா இதற்குக் கீழே இளைப்பாறுகிறார் என்ற உடல்ரீதியான நிரூபணத்தின்மீதல்ல.

புனித பர்னபாவின் கல்லறை (புனித பர்னபா மடாலயம், சலாமிஸ்)

பண்டைய சலாமிஸுக்கு அருகிலுள்ள புனித பர்னபா மடாலயம், கி.பி. 478-இல் சைப்ரஸின் பேராயர் அந்தேமியோஸ் ஒரு தரிசனத்திற்குப் பின் அப்போஸ்தலனின் கல்லறையைக் கண்டறிந்தார் எனக் கூறப்படும் இடத்தைக் குறிக்கிறது — புனிதரின் மார்பின்மீது மத்தேயு நற்செய்தியின் ஒரு நகல் இருந்ததாகச் சொல்லப்படுகிறது. அந்த நேரம் வசதியானதாய் இருந்தது: அந்த 'கண்டுபிடிப்பு' ஜெனோ பேரரசருக்கு முன்வைக்கப்பட்டு, அந்தியோகிய தலைமையகத்திடமிருந்து சைப்ரஸ் சபைக்கு அதன் சுதந்திரத்தை (தன்னாட்சி) வென்றெடுக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஜெனோவால் நிதியளிக்கப்பட்ட ஒரு பசிலிக்கா தலத்திற்கு அருகில் எழுந்தது, தற்போதைய மடாலயக் கட்டிடங்கள் பெரும்பாலும் பதினெட்டாம் நூற்றாண்டு மறுகட்டுமானத்தைச் சேர்ந்தவை; கூறப்படும் கல்லறையின்மீது இன்றும் ஒரு சிறு தேவாலயம் நிற்கிறது. பர்னபாவின் பைசாந்திய வழிபாடும், மடாலயமும், கல்லறை-தேவாலயமும் அனைத்தும் வரலாற்று உண்மைகளாக நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. ஆனால் அந்த அற்புதக் கண்டுபிடிப்பும் — எந்த எச்சத்தின் அடையாளமும் — சுயாதீன சரிபார்ப்பை அல்ல, தெளிவான சபை-அரசியல் பயனுடைய மரபை நம்பியுள்ளது.

யாக்கோபு எலும்புப் பேழை (நீதிமான் யாக்கோபு)

யாக்கோபு எலும்புப் பேழை என்பது 'யாகோவ் பார் யோசெஃப் அகுய் தி யேஷுவா' — 'யோசேப்பின் மகன், இயேசுவின் சகோதரன் யாக்கோபு' — என அரமேயத்தில் செதுக்கப்பட்ட ஒரு முதல் நூற்றாண்டு சுண்ணாம்புக்கல் எலும்புப் பெட்டி. இது 2002 அளவில் தொல்பொருள் வியாபாரி ஓடெட் கோலனின் தனிப்பட்ட சேகரிப்பிலிருந்து வெளிப்பட்டது; எந்த ஒரு தொல்பொருள் மூலமும் இல்லாமல் — அறியப்பட்ட கல்லறையோ, அகழ்வாய்வுப் பதிவோ இல்லாமல். இஸ்ரவேலின் தொல்பொருள் ஆணையம் அந்தக் கல்வெட்டை ஒரு நவீன போலி என அறிவித்து கோலன்மீது குற்றம்சாட்டியது; 2004 முதல் 2012 வரை நீண்ட ஒரு விசாரணை நடந்து விடுதலையில் முடிந்தது — போலி என நியாயமான சந்தேகத்திற்கு அப்பால் நிரூபிக்கப்படவில்லை என நீதிபதி தீர்ப்பளித்தார், அதேநேரம் அந்தக் கல்வெட்டை உண்மையானது எனச் சான்றளிக்கவும் வெளிப்படையாக மறுத்தார். நிபுணர்கள் இன்னும் கூர்மையாகப் பிளவுபட்டுள்ளனர்; 'இயேசுவின் சகோதரன்' என்ற பகுதி பின்னர் சேர்க்கப்பட்டது என சில கல்வெட்டியல் அறிஞர்கள் வாதிடுகின்றனர். முழுமையாக உண்மையானதாக இருந்தாலும், மூன்று பெயர்களும் முதல் நூற்றாண்டு யூதேயாவில் மிக மிகச் சர்வசாதாரணமாக இருந்தன, எனவே இந்தப் பேழையை நாசரேத்து இயேசுவின் குடும்பத்துடன் இணைக்க முடியாது. இது உண்மையிலேயே விவாதத்திற்குரிய ஒரு கலைப்பொருளாகவே உள்ளது, ஒருவர் சென்று நிற்கக்கூடிய ஓர் இடமல்ல.

இயேசுவின் ஸ்நான ஸ்தலம் (யோர்தானுக்கு அப்பாலுள்ள பெத்தானியா)

இயேசு யோவானால் ஞானஸ்நானம் பெற்றதை சுவிசேஷங்கள் கீழ் யோர்தானில், 'யோர்தானுக்கு அப்பாலுள்ள பெத்தானியா' என்னுமிடத்தில் வைக்கின்றன. இன்று இரண்டு ஸ்தலங்கள் நதிக்கு இருபுறமும் ஒன்றையொன்று நோக்கி நிற்கின்றன: யோர்தான் பக்கத்திலுள்ள அல்-மக்தாஸ் — 2015-இல் யுனெஸ்கோவால் பதிவு செய்யப்பட்டது, இந்த மரபை நினைவுகூரக் கட்டப்பட்ட பைஸாந்திய தேவாலயங்கள், கோவில்கள் மற்றும் ஸ்நான தொட்டிகளின் எச்சங்களுடன் — மேற்குக் கரையிலுள்ள கஸ்ர் அல்-யஹூத். குறைந்தது பைஸாந்திய காலம் முதல் கிறிஸ்தவ யாத்திரிகர்கள் நதியின் இந்தப் பகுதிக்கு வந்திருக்கிறார்கள்; எனவே நினைவு பழமையானது; ஆனால் சரியான இடம் நிச்சயமில்லை.

கலிலேயா கடல்

இயேசுவின் கலிலேய ஊழியத்தின் மையத்திலுள்ள நன்னீர் ஏரி — இங்கேதான் அவர் மீனவர்களை தம்மைப் பின்பற்ற அழைத்தார், படகிலிருந்து போதித்தார், மேலும் புயலை அமர்த்தியதையும் தண்ணீரின் மேல் நடந்ததையும் சுவிசேஷங்கள் இங்கே அமைக்கின்றன. அதன் கரைகள் அந்த ஊழியத்தின் நகரங்களால் சூழப்பட்டுள்ளன (கப்பர்நகூம், பெத்சாயிதா, மக்தலா, திபேரியா). 1986-இல் ஏற்பட்ட வறட்சி Ginosar அருகே சேற்றில் ஒரு உண்மையான முதல் நூற்றாண்டு மீன்பிடிப் படகை வெளிப்படுத்தியது — 'கலிலேயப் படகு' — சுவிசேஷங்கள் விவரிக்கும் அதே வகையைச் சேர்ந்தது.

யோர்தான் நதி

வேதாகம மையப் பகுதியின் நீளம் முழுவதும் ஓடும் நதி, மேலும் அர்த்தம் நிறைந்த ஒரு எல்லை: யோசுவாவின் தலைமையில் இஸ்ரவேலர் வாக்குத்தத்த தேசத்தில் நுழைய அதைக் கடக்கிறார்கள்; எலியாவும் எலிசாவும் அதன் தண்ணீரைப் பிரிக்கிறார்கள்; சீரியனாகிய நாகமான் அதில் ஸ்நானம் செய்து குணமாகிறான்; யோவான் அதில் ஞானஸ்நானம் கொடுக்கிறான், கூட்டத்தினரிடையே இயேசுவுக்கும். நதி உண்மையானது, தடம் காணக்கூடிய நிலப்பரப்பு, இன்றும் (மிகவும் குறைந்திருந்தாலும்) ஓடிக்கொண்டிருக்கிறது.

கெத்செமனே

சுவிசேஷங்கள் சொல்கிறபடி, இயேசு வேதனையுடன் ஜெபித்து கைது செய்யப்பட்ட ஒலிவத் தோட்டம். இப்பெயரின் பொருள் 'எண்ணெய் ஆலை,' ஒலிவ மலையின் தாழ்ந்த சரிவிலுள்ள ஒரு உழைக்கும் ஒலிவத் தோட்டத்திற்குப் பொருந்துகிறது. சர்வ தேசங்களின் தேவாலயத்திற்குப் பக்கத்திலுள்ள மரபுவழி ஸ்தலத்தில் மிகப் பழமையான ஒலிவ மரங்கள் உள்ளன. பொதுவான இடம் — ஒலிவ மலையின் அடிவாரத்திலுள்ள ஒரு ஒலிவத் தோட்டம், தேவாலயத்திற்கு எதிரே கீதரோன் நதிக்கு அப்பால் — சுவிசேஷங்களுக்கு நன்கு பொருந்துகிறது; சரியான தோட்டம் மரபுவழியானது.

ஒலிவ மலை

ஆலய மலைக்கு நேர் கிழக்கே, கீதரோன் பள்ளத்தாக்கிற்கு அப்பால் எழும்பும் மலைத்தொடர் — பாடுகளின் வார நிலப்பரப்பில் ஒரு நிலையான, தெளிவாக அறியக்கூடிய இடம். இதிலிருந்தே இயேசு குருத்தோலை ஞாயிற்றுக்கிழமை இறங்கி வந்தார், ஒலிவ மலைப் பிரசங்கத்தை வழங்கினார்; அப்போஸ்தலர் நடபடிகள் பரமேறுதலை இங்கே அமைக்கிறது. அதன் சரிவுகள் அந்த நினைவுகளைக் குறிக்கும் தேவாலயங்களையும் (Dominus Flevit, Pater Noster, பரமேறுதல்) மற்றும் பரந்த பழமையான யூத கல்லறைத் தோட்டத்தையும் தாங்கியுள்ளன.

பாக்கியங்களின் மலை

மலைப் பிரசங்கத்தின் மரபுவழி மலைச்சரிவு, கப்பர்நகூம் அருகே கலிலேயா கடலின் வடமேற்குக் கரைக்கு மேலே மெதுவாக எழும்புகிறது. 1938-இல் கட்டப்பட்ட ஒரு தேவாலயம் அதன் உச்சியில் அமர்ந்துள்ளது, மேலும் இயற்கையான சரிவு ஏரியை நோக்கிய ஒருவித அரங்கமாய் அமைகிறது. சுவிசேஷங்கள் சரியான இடத்தைக் கொடுக்கவில்லை — 'அவர் ஒரு மலையின்மேல் ஏறினார்' என்று மத்தேயு வெறுமனே சொல்கிறார் — எனவே இது அடையாளம் காணப்பட்ட இடமாக இல்லாமல், பொருத்தமான, நீண்டகாலமாக மதிக்கப்படும் ஒரு அமைப்பாகும்.

Tabgha

ஏரியின் வடமேற்குக் கரையிலுள்ள ஒரு இடம், பைஸாந்திய காலம் முதல் ஐயாயிரம் பேருக்கு உணவளித்த இடமாகவும், உயிர்த்தெழுந்த இயேசு தம் சீஷர்களுடன் காலை உணவருந்திய இடமாகவும், பேதுரு மறுசீரமைக்கப்பட்ட இடமாகவும் மதிக்கப்படுகிறது. அப்பப் பெருக்கத்தின் தேவாலயம் இரண்டு மீன்களால் சூழப்பட்ட ஒரு அப்பக் கூடையின் புகழ்பெற்ற ஐந்தாம் நூற்றாண்டு ஓவியத் தளத்தைப் (mosaic) பாதுகாக்கிறது. இங்குள்ள மரபு உண்மையிலேயே பழமையானது; சரியான கரையுடனான தொடர்பு மரபுவழியாகவே இருக்கிறது.

Tabor மலை

எஸ்ரயேல் பள்ளத்தாக்கிலிருந்து திடீரென எழும்பும் ஒரு குவிமாட வடிவ மலை, இயேசு மோசே மற்றும் எலியாவுடன் மகிமையில் காட்சியளித்த உருமாற்றத்தின் மலையாக பைஸாந்திய காலம் முதல் மதிக்கப்படுகிறது. பல நூற்றாண்டுகளாக தேவாலயங்கள் அதன் உச்சியில் அமர்ந்துள்ளன. ஆனால் சுவிசேஷங்கள் அந்த மலையைப் பெயரிடவில்லை, மேலும் பல அறிஞர்கள் எர்மோன் மலையை விரும்புகிறார்கள் — மிகவும் உயரமானது, அதற்கு முந்தைய களமான செசரியா பிலிப்பிக்கு அருகில் உள்ளது — எனவே இந்த அடையாளம் உண்மையிலேயே சர்ச்சைக்குரியது.

ஆலய மேடு (இரண்டாம் ஆலயம்)

இரண்டாம் ஆலயத்திற்காக ஏரோது மகா ராஜா கட்டிய பரந்த உயர்த்தப்பட்ட மேடை — இயேசுவின் காலத்தில் யூத ஆராதனையின் துடிக்கும் இதயம்; இங்குதான் அவர் போதித்தார், நாணயம் மாற்றுவோரின் மேசைகளைக் கவிழ்த்தார். கி.பி. 70-இல் ரோம் ஆலயத்தை அழித்தது; அந்த மேடை ஹரம் அல்-ஷரீஃப் என நிலைத்திருக்கிறது, அதன் ஏரோதிய தாங்கு சுவர்கள் (மேற்குச் சுவர் உட்பட), மகத்தான படிக்கட்டுகள் மற்றும் வாயில்கள் எருசலேமில் மிகவும் உறுதியாகச் சான்று பெற்ற கட்டமைப்புகளுள் அடங்கும்.

கொல்கொதா & புனித கல்லறை ஆலயம்

சிலுவையில் அறையப்படுதல், அடக்கம் மற்றும் உயிர்த்தெழுதலின் பாரம்பரிய இடம்; கான்ஸ்டன்டைன் காலம் முதல் (கி.பி. 326 முதல்) புனித கல்லறை ஆலயத்திற்குள் அடைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த இடம் இயேசுவின் காலத்து நகர மதிலுக்கு வெளியே கைவிடப்பட்ட சுண்ணாம்புக் கல் சுரங்கமாகவும், பாறையில் வெட்டப்பட்ட கல்லறைகளுடனும் இருந்தது என அகழ்வாராய்ச்சி காட்டியுள்ளது — சுவிசேஷங்கள் விவரிக்கும் அதே வகையான சூழல் — நான்காம் நூற்றாண்டு முதல் இது தொடர்ச்சியாகப் போற்றப்பட்டு வருகிறது. (தோட்டக் கல்லறை என்பது பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் மாற்று யோசனையே தவிர, பழம்பெரும் பாரம்பரியம் அல்ல.)

மேல்வீட்டு அறை (செனாக்கிள்)

கடைசி இராப்போஜனத்தின் மற்றும் பெந்தெகொஸ்தேயின் இடமாக நினைவுகூரப்படும் அறை, சீயோன் மலையில் அமைந்துள்ளது. தற்போதைய மண்டபம், அதற்கு முன்பே போற்றப்பட்ட இடத்தின் மேல் எழுப்பப்பட்ட சிலுவைப் போர் கால அமைப்பாகும். சுவிசேஷங்களும் அப்போஸ்தலர் நடபடிகளும் அதன் சரியான இடத்தைக் குறிப்பிடவில்லை, எனவே இந்த இடம் அடையாளம் காணப்பட்ட ஓர் அறையை விட நீண்ட காலமாகப் போற்றப்படும் பாரம்பரியமே.

கலிலேயாவின் கானா

இயேசுவின் முதல் அற்புதத்தின் கலிலேய கிராமம்; ஒரு திருமணத்தில் தண்ணீரைத் திராட்சரசமாக மாற்றியது இங்கே. இந்தப் பெருமைக்கு இரு இடங்கள் போட்டியிடுகின்றன: பாரம்பரிய யாத்திரை கிராமமான Kafr Kanna, மற்றும் அதன் முதல் நூற்றாண்டு எச்சங்கள் மற்றும் அங்கு ஒருகாலத்தில் சென்ற யாத்திரை பாதைகள் காரணமாக பல தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் விரும்பும் கைவிடப்பட்ட மேடான Khirbet Qana.

பெத்தானியா (al-Eizariya)

மரியாள், மார்த்தாள் மற்றும் லாசருவின் கிராமம்; லாசருவை உயிர்ப்பித்ததையும், கடைசி வாரத்திற்கு முந்தைய ஒரு விருந்தையும் சுவிசேஷங்கள் இங்கே வைக்கின்றன. நவீன நகரின் அரபு பெயரான al-Eizariya 'லாசரு' என்பதைப் பாதுகாக்கிறது; பாரம்பரியமான லாசருவின் கல்லறை நான்காம் நூற்றாண்டு முதல் இங்கே போற்றப்பட்டு, அதன் மேல் ஆலயங்கள் கட்டப்பட்டு மீண்டும் கட்டப்பட்டு வந்துள்ளன.

எம்மாவு

உயிர்த்தெழுந்த இயேசு அடையாளம் காணப்படாமல் இரு சீஷர்களுடன் நடந்து சென்று, அப்பம் பிட்கும்போது அவர்களால் அறியப்பட்டார் என லூக்கா கூறும் பாதையிலுள்ள கிராமம். அதன் சரியான இடம் உண்மையிலேயே நிச்சயமற்றது — பல வேட்பாளர்கள் (எம்மாவு நிக்கோபோலிஸ், Abu Ghosh, el-Qubeibeh, Motza) ஒவ்வொருவரும் பழைய ஆலயங்களைக் கொண்டுள்ளனர் — லூக்காவின் கையெழுத்துப் பிரதிகளுக்கு இடையே எருசலேமிலிருந்தான தூரமும் மாறுபடுகிறது.

தமஸ்கு (பவுலின் மனமாற்றம்)

பூமியில் தொடர்ச்சியாகக் குடியிருக்கப்படும் மிகப் பழமையான நகரங்களுள் ஒன்று; அதற்குச் செல்லும் பாதையில்தான் துன்புறுத்துபவனாகிய சவுல் குருடனாக்கப்பட்டு மனமாறினான். ரோமானிய 'நேர்த்தெரு' (Via Recta) இன்னும் பழைய நகரின் வழியே ஓடுகிறது; அனனியாவின் வீட்டையும், பவுல் ஒரு கூடையில் இறக்கிவிடப்பட்ட மதிலின் ஜன்னலையும் பாரம்பரிய இடங்கள் குறிக்கின்றன.

ஒரொந்தேஸ் நதிக்கரை அந்தியோகியா (Antakya)

சீஷர்கள் முதன்முதலில் 'கிறிஸ்தவர்கள்' என அழைக்கப்பட்டதாக அப்போஸ்தலர் நடபடிகள் கூறும் மகத்தான ரோமானிய மாநகரம்; பவுலும் பர்னபாவும் அனுப்பப்பட்ட தளமும் இதுவே. இது சாம்ராஜ்யத்தின் மிகப்பெரிய நகரங்களுள் ஒன்றாகவும், புறஜாதி சபையின் தொட்டிலாகவும் இருந்தது. அகழ்வாராய்ச்சிகள் ரோமானிய நகரையும் அதன் புகழ்பெற்ற ஓவியக் கற்பதிப்புகளையும் வெளிக்கொணர்ந்துள்ளன; அதன் விளிம்பிலுள்ள குகை 'புனித பேதுரு ஆலயம்' ஒரு பாரம்பரிய இடம்.

கர்மேல் மலை

எலியா தீர்க்கதரிசி பாகாலின் தீர்க்கதரிசிகளை நெருப்பை இறங்கவழைக்க அறைகூவி வென்ற கடலோர மலைத்தொடர். கர்மேல் ஹைஃபாவின் அருகே கடல் வரை ஓடும் உண்மையான, தனித்து நிற்கும் மலைத்தொடர்; அந்தப் போட்டியின் பாரம்பரிய இடமான el-Muhraqa ('எரிதல்'), யெஸ்ரயேல் பள்ளத்தாக்கின் மேல் பரந்த காட்சியுடன் கூடிய கார்மலைட் மடாலயத்தால் இன்று குறிக்கப்படுகிறது.

நேபோ மலை

மோசே தன் வாழ்வின் இறுதியில், தான் நுழையப்போகாத வாக்குத்தத்த தேசத்தை நோக்கிப் பார்த்த உயரம். நேபோ, உபாகமம் விவரிக்கும் அதே பரந்த காட்சியுடன் கூடிய ஜோர்தானிலுள்ள உண்மையான உச்சி — ஜோர்தான் பள்ளத்தாக்கின் மேல் எரிகோ வரையிலும், தெளிவான நாளில் எருசலேமை நோக்கியும். ஒரு பைசாந்திய ஆலயமும் கற்பதிப்புகளும் அதை முடிசூட்டி, பழம்பெரும் காலம் முதல் அந்த நினைவைக் குறிக்கின்றன.

சோதனை மலை & யூதேயா வனாந்தரம்

எரிகோவுக்கு மேலுள்ள வெறிச்சோடிய பாலைவனம்; இயேசுவின் நாற்பது நாள் உபவாசம் மற்றும் சோதனையின் இடமாக நினைவுகூரப்படுகிறது. யூதேயா வனாந்தரம் என்பது சவக்கடலை நோக்கி இறங்கும் வெற்று மலைகள் மற்றும் பள்ளத்தாக்குகளைக் கொண்ட உண்மையான, கடினமான நிலப்பரப்பு; அதன் பாறையில் ஒட்டிக்கொண்டிருக்கும் ஒரு மடாலயத்துடன் கூடிய குறிப்பிட்ட மலையான Jabal Quruntul, பாரம்பரிய சோதனை மலையாகும்.

பிசீதியாவிலுள்ள அந்தியோகியா (Yalvaç)

சிறு ஆசியாவின் மேட்டுநிலத்திலுள்ள ஒரு ரோமானிய குடியேற்றம்; பவுல் தன் முதல் பயணத்தில் ஜெப ஆலயத்தில் ஒரு மைல்கல்லான பிரசங்கத்தைச் செய்த இடம் — சிரிய அந்தியோகியாவுடன் குழப்பிக்கொள்ளக்கூடாது. இந்த ரோமானிய நகரம் விரிவாக அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டுள்ளது, அகஸ்தஸின் கோயிலும் மகத்தான நீர்வழிக்கால்வாயும் உட்பட.

இக்கோனியா (Konya)

பவுலும் பர்னபாவும் சுவிசேஷம் அறிவித்த நகரம்; அங்கு பிரசங்கம் நகரத்தைப் பிளவுபடுத்தியது. பழம்பெரும் இடம் நவீன Konya-வின் கீழ் அமைந்திருப்பதால் குறைவாகவே அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டுள்ளது, ஆனால் அதன் இருப்பும் ரோமானிய கால முக்கியத்துவமும் நன்கு சான்று பெற்றவை.

தெர்பே

பவுல் தன் அடிச்சுவடுகளை மீண்டும் தொடர்வதற்கு முன், அவரது முதல் மிஷனரி பயணத்தின் மிக தூரமான புள்ளி. அப்பகுதியில் கண்டெடுக்கப்பட்ட, நகரத்தைப் பெயரிடும் செதுக்கப்பட்ட கல்லால் ('தெர்பே கல்') அதன் இடம் நிர்ணயிக்கப்பட்டது.

பெர்கா (Perge)

பம்பிலியாவின் கடலோர சமவெளியிலுள்ள நகரம்; இங்குதான் யோவான் என்னும் மாற்கு பவுலைவிட்டுப் பிரிந்து எருசலேமுக்குத் திரும்பினான். பெர்கா, தூண்வரிசைக் கொண்ட பிரதான வீதி, மகத்தான நாடகஅரங்கு மற்றும் விளையாட்டரங்குடன், துருக்கியில் மிகச் சிறப்பாகப் பாதுகாக்கப்பட்ட ரோமானிய நகரங்களுள் ஒன்று.

கொலோசே

பவுல் கொலோசெயருக்கு எழுதிய நிருபத்தில் விளிக்கப்பட்ட நகரம்; லவோதிக்கேயா, ஈராப்போலி அருகே லைகஸ் பள்ளத்தாக்கில் அமைந்துள்ளது. அதன் மேடு நம்பிக்கையுடன் அடையாளம் காணப்பட்டாலும், இத்தகைய புகழ்பெற்ற பெயருக்கு அசாதாரணமாக, அடிப்படையில் அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்படாமலேயே உள்ளது — எனவே அதன் சபையைப் பற்றி நாம் அறிவது நிலத்திலிருந்து அல்ல, நிருபத்திலிருந்தே.

பாஃபோஸ் (சைப்ரஸ்)

தன் முதல் பயணத்தில், பவுல் ஒரு சூனியக்காரனை எதிர்கொண்டு, ரோமானிய தேசாதிபதி சேர்கியு பவுல் விசுவாசத்திற்கு வந்த இடம். ரோமானிய பாஃபோஸ் ஒரு மகத்தான மாகாணத் தலைநகரமாக இருந்தது; இன்று அதன் அசாதாரணமான தரை ஓவியக் கற்பதிப்புகளுக்குப் புகழ்பெற்றது; 'புனித பவுலின் தூண்' அப்போஸ்தலன் சவுக்கடி வாங்கிய பாரம்பரிய இடம்.

கிரேத்தா (Fair Havens & தீத்து)

ரோமுக்குச் செல்லும் புயலடித்த கடற்பயணத்தில் பவுலின் கப்பல் 'Fair Havens'-இல் தஞ்சம் புகுந்த தீவு; பின்பு சபைகளில் மூப்பர்களை நியமிக்க தீத்துவை அவர் விட்டுச்சென்ற இடமும் இதுவே. Fair Havens (Kaloi Limenes) இன்னும் தென் கடற்கரையில் அடையாளம் காணக்கூடியது; அப்போஸ்தலர் நடபடிகள் 27-இன் கடற்பயண விவரங்கள் உண்மையான கிரேத்தா கடற்கரையுடன் நெருக்கமாகப் பொருந்துகின்றன.