അവളെ ആകർഷിച്ചത് എന്തെന്നു ശ്രദ്ധിക്കുക: യഹോവയുടെ നാമം സംബന്ധിച്ചു ഉണ്ടായ കീർത്തി — ശലോമോന്റെ പ്രശസ്തി അവന്റെ ദൈവവുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കഠിനമായ ചോദ്യങ്ങൾ എന്നതിനു പിന്നിലുള്ള എബ്രായപദം ശിംശോന്റെ കടങ്കഥയ്ക്ക് ഉപയോഗിച്ചതാണ് (ന്യായാധിപന്മാർ 14:12): പ്രഹേളികകളും കുസൃതിച്ചോദ്യങ്ങളും, രാജസദസ്സുകൾ വിലമതിച്ചിരുന്ന ജ്ഞാനപരീക്ഷകൾ. അവൾ വന്നത് അവനെ പരീക്ഷിക്കേണ്ടതിന് — കേട്ട വർത്തമാനം സത്യമോ എന്നു പരിശോധിക്കുവാൻ. 8:41 ലെ അന്യദേശക്കാരൻ ഇതാ ഇവിടെ എന്നു തോന്നുന്നു, ദൂരദേശത്ത് നിന്നു അങ്ങേയുടെ നാമംനിമിത്തം വരികയും ചെയ്യുന്നവൻ. അവൾ ശലോമോന്റെ ജ്ഞാനം കേൾക്കുവാൻ ഭൂമിയുടെ അറുതികളിൽനിന്നു വന്നു എന്നു യേശു പറയും (മത്തായി 12:42).

ശെബാ എവിടെയായിരുന്നു? പലരും അതിനെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അറേബ്യയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; അവിടെ സബാ രാജ്യം കുന്തുരുക്കവ്യാപാരത്താൽ സമ്പന്നമായി; എത്യോപ്യൻ പാരമ്പര്യം അവളെ എത്യോപ്യയിലെ രാജ്ഞിയായി അവകാശപ്പെടുന്നു; ഈ രണ്ടു ദേശങ്ങളും ചെങ്കടലിന്റെ ഇരുകരകളിലുമായി അഭിമുഖമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തിരുവെഴുത്ത് ശെബയെ പൊന്ന്, സുഗന്ധവർഗ്ഗം, രത്നം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു (യെഹെസ്കേൽ 27:22; യെശയ്യാവ് 60:6). പിൽക്കാല ഐതിഹ്യങ്ങൾ — മെനെലിക് എന്ന ഒരു പുത്രനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്യോപ്യൻ കഥ പോലെയുള്ളവ — പാരമ്പര്യങ്ങളാണ്, വേദഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല; ഈ പഠനം അവയെ ചരിത്രമായി ആവർത്തിക്കുന്നില്ല. ആഖ്യാതാവ് അവളുടെ പേരുപോലും പറയുന്നില്ല. അവൻ നൽകുന്നത് അവളുടെ യാത്രയും ചോദ്യങ്ങളും വിധിയുമാണ്.

അവളുടെ സകലചോദ്യങ്ങൾക്കും ശലോമോൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു; അവൾക്കു വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്തതായി ഒന്നും രാജാവിന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല (വാക്യം 3). പിന്നെ അവൾ ശലോമോന്റെ ജ്ഞാനബാഹുല്യവും അവൻ പണിത അരമനയും കണ്ടു (വാക്യം 4); വാക്യം 5 ബാക്കിയുള്ളവ എണ്ണിപ്പറയുന്നു — മേശ, ഭൃത്യന്മാർ, പരിചാരകർ, അവരുടെ വേഷവിധാനങ്ങൾ, പാനപാത്രവാഹകന്മാർ. അവൾ ജ്ഞാനം ഉത്തരങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ക്രമത്തിലും കണ്ടു: നന്നായി നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു ഗൃഹം. ഈ പട്ടിക അധ്യായം 4 ലെ ഭക്ഷണക്രമീകരണം തന്നെ, ഒരു സന്ദർശകയുടെ കണ്ണിലൂടെ കണ്ടത്. ശെബാരാജ്ഞി അമ്പരന്നുപോയി: അവളുടെ ശ്വാസം നിലച്ചതുപോലെ ആയി.

യഹോവയുടെ ആലയത്തിലേക്കുള്ള അവന്റെ എഴുന്നെള്ളത്തിന്റെ പാതകളും — എബ്രായപാഠം യഹോവയുടെ ആലയത്തിൽ അവൻ അർപ്പിച്ച ഹോമയാഗങ്ങളും എന്നും വായിക്കാം; പരിഭാഷകൾ വ്യത്യസ്തമാണ് (2 ദിനവൃത്താന്തം 9:4 താരതമ്യം ചെയ്യുക). ഏതു വിധത്തിലായാലും പട്ടിക അവസാനിക്കുന്നതു ദൈവാലയത്തിലാണ്. ഏതു വായനപ്രകാരവും അവൾ ഒടുവിൽ കണ്ടത് ആരാധനയ്ക്കു പോകുന്ന രാജാവിനെയാണ് എന്ന് ഈ പഠനം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ വായനക്കാർക്ക് ഇതൊരു ന്യായമായ ചോദ്യമാണ്: ഒരു അപരിചിതൻ നമ്മുടെ ഭവനങ്ങളിലും സഭകളിലും എന്താണ് കാണുന്നത് — ക്രമം, ഔദാര്യം, ഇവയെല്ലാറ്റിന്റെയും ഒടുവിൽ യഹോവയുടെ ആരാധന?

നിന്റെ വാക്കുകളെയും ജ്ഞാനത്തെയും കുറിച്ചു ഞാൻ എന്റെ ദേശത്തുവച്ചു കേട്ട വർത്തമാനം സത്യം തന്നെ (വാക്യം 6). ഞാൻ വന്ന് എന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണുന്നതുവരെ ആ വർത്തമാനം വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. സംശയിച്ചവൾ സാക്ഷിയായിത്തീരുന്നു. കേട്ടുകേൾവിയിൽ അവൾ വിശ്വസിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൾ വന്നു, പരിശോധിച്ചു, കണ്ടു. അവളുടെ യാത്ര സത്യസന്ധമായ അന്വേഷണത്തിന് ഒരു മാതൃകയാണ്: വർത്തമാനം കേൾക്കുക, വേണമെങ്കിൽ സംശയിക്കുക, പിന്നെ വന്നു കാണുക — സംശയിച്ച നഥനയേലിനോടു ഫിലിപ്പൊസ് പറഞ്ഞതുപോലെ, വന്നു കാൺക (യോഹന്നാൻ 1:46). നിന്റെ ജ്ഞാനവും ധനവും ഞാൻ കേട്ട പ്രശസ്തിയേക്കാൾ വളരെ അധികമാകുന്നു.

നിന്റെ ജനങ്ങളും നിന്റെ മുമ്പിൽനിന്നു എപ്പോഴും ജ്ഞാനം കേൾക്കുന്ന ഈ ഭൃത്യന്മാരും എത്രയോ ഭാഗ്യവാന്മാർ! (വാക്യം 8). അവൾ പൊന്നിനോടല്ല, ദിവസവും ജ്ഞാനം കേൾക്കുന്ന ഭൃത്യന്മാരോടാണ് അസൂയപ്പെടുന്നത്; സങ്കീർത്തനം 84:4 പറയുന്നു: അങ്ങേയുടെ ആലയത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാർ. പകുതിപോലും ഞാൻ കേട്ടിരുന്നില്ല എന്നത്, കേട്ട വർത്തമാനത്തെ കവിയുന്ന ഒരു അനുഭവത്തിനുള്ള പരിചിതമായ ഒരു ചൊല്ലായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്യാനികൾ പലപ്പോഴും അതിനെ ദൈവത്തെ അറിയുന്നതിനു പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: ദൈവം തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്ക് ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത് കണ്ണ് കണ്ടിട്ടില്ല ചെവി കേട്ടിട്ടില്ല (1 കൊരിന്ത്യർ 2:9). ഈ പഠനം അതിനെ ഒരു പ്രയോഗമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു, വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥമായിട്ടല്ല.

ഒരു വിദേശരാജ്ഞി യിസ്രായേലിന്റെ ദൈവത്തെ വാഴ്ത്തുന്നു. അവൾ വിശ്വാസത്തിലേക്കു വന്നോ, അതോ ഹീരാമിനെപ്പോലെ (5:7) നയതന്ത്രമര്യാദയോടെ സംസാരിച്ചതോ എന്നു വേദഭാഗം പറയുന്നില്ല; അവൾ നിന്റെ ദൈവമായ യഹോവ എന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ അവൾ പറയുന്നതു ശരിയാണ്: ദൈവം ജനത്തെ സ്നേഹിച്ചതുകൊണ്ടാണ് രാജാവ് ഉള്ളത്; അവന്റെ ചുമതല നീതിയും ന്യായവും നടത്തുക എന്നതാണ് — ദാവീദ് തന്റെ സകലജനത്തിനും നടത്തിക്കൊടുത്തതുതന്നെ (2 ശമൂവേൽ 8:15). അധികാരം ജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കുവേണ്ടിയാണ്. അധ്യായത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗത്തിന് അവളുടെ വാക്കുകൾ ഒരു അളവുകോലായി വായനക്കാർ മുറുകെപ്പിടിക്കണം; അവിടെ പൊന്നും പ്രതാപപ്രകടനവും മിക്ക വാക്യങ്ങളും കൈയടക്കുന്നു.

ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിൽ അവൾ രാജാവിനു നൂറ്റിരുപതു താലന്ത് പൊന്നും അനവധി സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും കൊടുത്തു (വാക്യം 10; മലയാളം IRV: ഏകദേശം 4,000 കിലോഗ്രാം). ശലോമോനുവേണ്ടി എന്ന ശീർഷകമുള്ള സങ്കീർത്തനം 72, ശെബയിലെയും സെബയിലെയും രാജാക്കന്മാർ കപ്പം കൊടുക്കട്ടെ എന്നു പാടുന്നു (സങ്കീർത്തനങ്ങൾ 72:10). വാക്യം 11-12 ഇടയ്ക്കു കയറി, ഹീരാമിന്റെ കപ്പലുകൾ ഓഫീരിൽനിന്നു ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിലെ അല്മുഗ് മരം (മലയാളം IRV: ചന്ദനം) കൊണ്ടുവന്നതായി പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇരുഭവനങ്ങൾക്കും പടികളും (അല്ലെങ്കിൽ താങ്ങുകളും) സംഗീതക്കാർക്കു കിന്നരങ്ങളും വീണകളും ഉണ്ടാക്കി; ഏതു മരമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയില്ല, രക്തചന്ദനം ഒരു അഭിപ്രായമാണ്. ദൂരദേശത്തെ സമ്പത്ത് ആരാധനയുടെ സംഗീതമായിത്തീർന്നു.

സന്ദർശനം ഇരുവശത്തുനിന്നുമുള്ള കൊടുക്കലിൽ അവസാനിക്കുന്നു. അവൾ ആഗ്രഹിച്ചു ചോദിച്ചതെല്ലാം എന്നത് 8:43 നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു; അവിടെ ശലോമോൻ, അന്യദേശക്കാരൻ അങ്ങേയോടു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതൊക്കെയും അങ്ങ് ചെയ്തുകൊടുക്കേണമേ എന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചു: ദൈവം ചെയ്യണമെന്നു താൻ അപേക്ഷിച്ചതുതന്നെ രാജാവ് അന്യദേശക്കാരിക്കു ചെയ്യുന്നു. രാജകീയ നിലവാരം അനുസരിച്ച് എന്നത് രാജാവിന്റെ കൈക്കൊത്തവണ്ണം എന്നതുപോലെയുള്ള ഒരു എബ്രായ പ്രയോഗത്തിന്റെ പരിഭാഷയാണ് — ഒരു രാജാവിന്റെ ഔദാര്യത്തിനു ചേർന്ന സമ്മാനം, അവൾ ചോദിച്ചതിലും അധികം. അങ്ങനെ അവൾ തന്റെ ഭൃത്യന്മാരുമായി സ്വദേശത്തേക്കു മടങ്ങിപ്പോയി.

അവൾ അവിടെ താമസിച്ചെന്നോ, ആലയത്തിൽ ആരാധിച്ചെന്നോ, രാജാവിന് ഒരു കുഞ്ഞിനെ പ്രസവിച്ചെന്നോ ആഖ്യാതാവ് പറയുന്നില്ല. പിൽക്കാല പാരമ്പര്യങ്ങൾ ആ മൗനം നിറയ്ക്കുന്നു — അവളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി യെഹൂദ, അറബി, എത്യോപ്യൻ കഥകൾ വളർന്നുവന്നു — എന്നാൽ ഈ പഠനം വേദഭാഗത്തോടു ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു; അത് അവളെ ലളിതമായി സ്വദേശത്തേക്ക് അയയ്ക്കുന്നു. അവൾ കൂടെ കൊണ്ടുപോയത് താൻ കണ്ടതും കേട്ടതുമാണ്. അധ്യായം അവളെ എവിടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു എന്നു വായനക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കണം: സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, നീതിയും ന്യായവും സംബന്ധിച്ച അവളുടെ വാക്കുകൾ (വാക്യം 9) പിന്നാലെ വരുന്ന സകല പൊന്നിനും മീതെ നിൽക്കേണ്ടതിന്.

ഇതു കൂടാതെ സഞ്ചാരവ്യാപാരികൾ, കച്ചവടക്കാർ, അരാബിരാജാക്കന്മാർ എന്നിവരിൽനിന്നുള്ള വരുമാനവും ഉണ്ടായിരുന്നു (വാക്യം 15). 2 ദിനവൃത്താന്തം 9:13 അതേ തുക നൽകുന്നു. ഒരു താലന്ത് ലോഹത്തിന്റെ വലിയ ഒരു തൂക്കമായിരുന്നു; ഈ പഠനം അതിനെ മറ്റൊരു അളവിലേക്കു മാറ്റുന്നില്ല (മലയാളം IRV പക്ഷേ വാക്യം 14 ൽ അതിനെ കിലോഗ്രാമിൽ പറയുന്നു). ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിലെ 666 എന്ന സംഖ്യ വെളിപ്പാട് 13:18 ലെ സംഖ്യയും ആണെന്നു വായനക്കാർ ചിലപ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു; ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ സൂചനയും വേദഭാഗം നൽകുന്നില്ല, ഈ പഠനം ഒരു ബന്ധവും സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല. വ്യാപാരം, കപ്പം, സമ്മാനം എന്നിവയിലൂടെ യെരൂശലേമിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന സമൃദ്ധിയാണ് കാതലായ കാര്യം — 3:13 ൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സമ്പത്ത്, നീ അപേക്ഷിക്കാത്ത.

വായനക്കാർ രാജാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ന്യായപ്രമാണവും കേൾക്കണം: വെള്ളിയും പൊന്നും അധികമായി സമ്പാദിക്കയും അരുത് (ആവർത്തനപുസ്തകം 17:17). ആഖ്യാതാവ് അത് ഉദ്ധരിക്കുന്നില്ല; അവൻ സമ്പത്തിനെ കേവലം ദൈവം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ദാനമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു എന്നു ചില വായനക്കാർ കരുതുന്നു. മറ്റനേകർ, അധ്യായത്തിലെ ഈ പൊന്നു കുന്നുകൂട്ടലിനെയും, തുടർന്നു മിസ്രയീമിൽനിന്നുള്ള കുതിരകളും (വാക്യം 28) അനേകം ഭാര്യമാരും (11:1-3) വരുന്നതിനെയും, ഈ മൂന്നു കാര്യങ്ങളും എടുത്തുപറയുന്ന ആവർത്തനപുസ്തകം 17:16-17 കൊണ്ട് ശലോമോനെ നിശ്ശബ്ദമായി അളക്കുന്നതായി വായിക്കുന്നു. പലരും നടത്തുന്ന ഒരു വായനയായി ഈ പഠനം ഇത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു; വേദഭാഗം വിശദാംശങ്ങൾ അടുത്തടുത്തു വച്ച് വായനക്കാരനെ കാണാൻ അനുവദിക്കുന്നു.

പൊന്ന് പ്രതാപപ്രകടനമായി മാറുന്നു: അടിച്ചുപരത്തിയ പൊന്നുകൊണ്ട് ഇരുനൂറ് വൻപരിച, ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠപ്രകാരം ഓരോന്നിനും അറുനൂറു ശേക്കെൽ പൊന്ന്, അടിച്ചുപരത്തിയ പൊന്നുകൊണ്ട് മുന്നൂറ് ചെറുപരിചകൾ; അവ ലെബാനോൻ വനഗൃഹത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു (വാക്യം 16-17). അവ ആചാരപരമായവ ആയിരുന്നു എന്നു തോന്നുന്നു; ശലോമോന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം ഏതാനും വർഷത്തിനകം മിസ്രയീംരാജാവായ ശീശക് അവ കൊണ്ടുപോയി; രെഹബെയാം അവയ്ക്കു പകരം താമ്രംകൊണ്ട് പരിചകൾ ഉണ്ടാക്കി (14:25-27). സിംഹാസനത്തിന് ആറു പടികളും വൃത്താകൃതിയിലുള്ള പിൻഭാഗവും ഉണ്ടായിരുന്നു; കൈത്താങ്ങലുകൾക്കരികെ രണ്ടു സിംഹങ്ങളും, പടികളിന്മേൽ പന്ത്രണ്ടു സിംഹങ്ങളും (വാക്യം 19-20): ഒരു രാജ്യത്തും ഇപ്രകാരം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നില്ല.

ഈ രാജാവ് മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഉയരത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു എന്നു സിംഹാസനം പ്രഖ്യാപിച്ചു; രാജത്വത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായ സിംഹങ്ങൾ, ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിൽ ബാലസിംഹം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന യെഹൂദയെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചേക്കാം (ഉൽപത്തി 49:9). പൊന്നിന്റെ ലാഞ്ഛനപോലുമില്ലാതെ രണ്ടു സ്ത്രീകൾക്കുവേണ്ടി തന്റെ ഏറ്റവും നല്ല പ്രവൃത്തി ചെയ്ത അധ്യായം 3 ലെ രാജാവിനോടു ചേർത്തുവച്ച് വായനക്കാർക്ക് ഇതിനെ കാണാം. ശലോമോൻരാജാവിന്റെ സകലപാനപാത്രങ്ങളും പൊന്നുകൊണ്ടും ... ആയിരുന്നു; ശലോമോന്റെ കാലത്തു വെള്ളി വിലയില്ലാത്ത വസ്തുവായി കണക്കാക്കിയിരുന്നതിനാൽ ഉപകരണങ്ങളൊന്നും വെള്ളിയിൽ തീർത്തിരുന്നില്ല (വാക്യം 21). ഈ അധ്യായങ്ങളുടെ ഗതി ഈ പഠനം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു — ജ്ഞാനം, ആരാധന, സമ്പത്ത്, പ്രതാപപ്രകടനം — ആഖ്യാതാവ് പറയാത്ത വിധി അതു പറയുന്നില്ല.

ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിലെ തർശീശ് (മലയാളം IRV: കച്ചവടക്കപ്പലുകൾ) ദൂരെയുള്ള ഒരു തുറമുഖത്തിന്റെ പേരായിരിക്കാം — യോനാ കടൽമാർഗ്ഗം തർശീശിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി (യോനാ 1:3) — എന്നാൽ ഈ കപ്പലുകൾ ചെങ്കടൽ മാർഗ്ഗമാണ് ഉപയോഗിച്ചത് എന്നു തോന്നുന്നു (9:26); 22:48 ൽ ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠപ്രകാരം തർശീശ് കപ്പലുകൾ ഓഫീരിലേക്കു പോകേണ്ടതിന് ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് പലരും ഈ പ്രയോഗത്തെ കടൽയാത്രയ്ക്കുള്ള ഒരുതരം വലിയ കപ്പലായി മനസ്സിലാക്കുന്നു. മൂന്നു വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ എന്നതു ദീർഘയാത്രകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചരക്ക് — പൊന്ന്, വെള്ളി, ആനക്കൊമ്പ്, കുരങ്ങ്, മയിൽ — ദൂരദേശങ്ങളിൽനിന്നു വന്നു; വ്യാപാരം യിസ്രായേലിനപ്പുറം വളരെ ദൂരം എത്തിയിരുന്നു എന്ന് അതു കാണിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ വായനക്കാർ ഏറെക്കാലമായി ചർച്ചചെയ്യപ്പെടുന്ന ഒരു നിർദ്ദേശം ശ്രദ്ധിച്ചേക്കാം: കുരങ്ങ്, മയിൽ എന്നിവയ്ക്കുള്ള എബ്രായപദങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽനിന്നു കടംകൊണ്ടവയാണ് എന്ന് — കുരങ്ങ് എന്നതിനുള്ള പദം സംസ്കൃതത്തിലെ കപി എന്നതിനോടും, മയിൽ എന്നതിനുള്ള പദം ആ പക്ഷിയുടെ ഒരു തമിഴ് പേരിനോടും താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു — ഇത് ഇന്ത്യയുമായുള്ള വ്യാപാരത്തിലേക്കു ചൂണ്ടും. മറ്റു ചിലർ ഈ ബന്ധങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു; ചില പരിഭാഷകൾ രണ്ടാമത്തെ പദം ബാബൂണുകൾ എന്നു പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ പഠനം ആ നിർദ്ദേശത്തെ സാധ്യമായതായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു, തെളിയിക്കപ്പെട്ടതായിട്ടല്ല. അങ്ങനെ ശലോമോൻ രാജാവ് ഭൂമിയിലെ സകലരാജാക്കന്മാരിലും വച്ചു ധനംകൊണ്ടും ജ്ഞാനംകൊണ്ടും മികച്ചവനായിരുന്നു (വാക്യം 23) — 3:12-13 ലെ ദാനം കവിഞ്ഞൊഴുകുംവിധം നിറവേറി.

ദൈവം ശലോമോന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കൊടുത്ത ജ്ഞാനം കേൾക്കേണ്ടതിനു സകലദേശക്കാരും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അന്വേഷിച്ചുവന്നു (വാക്യം 24); അവർ ആണ്ടുതോറും കാഴ്ചകൾ കൊണ്ടുവന്നു (വാക്യം 25). അവന് ആയിരത്തിനാനൂറു രഥങ്ങളും പന്ത്രണ്ടായിരം കുതിരപ്പടയാളികളും ഉണ്ടായിരുന്നു (വാക്യം 26). രാജാവ് യെരൂശലേമിൽ വെള്ളിയെ കല്ലുപോലെ സുലഭവും ദേവദാരുവിനെ താഴ്വരയിലെ കാട്ടത്തിമരം പോലെ സമൃദ്ധവുമാക്കി (വാക്യം 27) — വിലയേറിയ വസ്തുക്കൾ മലഞ്ചെരുവിലെ കല്ലുകൾപോലെ സാധാരണം. KJV ചണനൂൽ എന്നു പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്ന എബ്രായപദം പലരും ഒരു സ്ഥലപ്പേരായി വായിക്കുന്നു, കെവേ അല്ലെങ്കിൽ കുവേ; അതു പലപ്പോഴും വടക്കുള്ള കിലിക്യ എന്നു തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു.

മിസ്രയീമിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത രഥം ഒന്നിന് അറുനൂറും കുതിര ഒന്നിന് നൂറ്റമ്പതും ശേക്കൽ വെള്ളിയായിരുന്നു വില (വാക്യം 29); ശലോമോന്റെ കച്ചവടക്കാർ അവയെ ഹിത്യരാജാക്കന്മാർക്കും അരാം രാജാക്കന്മാർക്കും എത്തിച്ചുകൊടുത്തു. അധ്യായം ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു; വായനക്കാർ ഏറെക്കാലമായി ഇതിൽ ആവർത്തനപുസ്തകം 17:16 കേട്ടിട്ടുണ്ട്: രാജാവിന് അനവധി കുതിരകൾ ഉണ്ടാകരുത്. അധികം കുതിരകളെ സമ്പാദിക്കുന്നതിന് ജനം മിസ്രയീമിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോകുവാൻ അവൻ ഇടവരുത്തരുത്. ഈ സമാപനക്രമം — പൊന്ന്, മിസ്രയീമിൽനിന്നുള്ള കുതിരകൾ, പിന്നെ അധ്യായം 11 ലെ ഭാര്യമാർ — ആഖ്യാതാവിന്റെ പരോക്ഷമായ അളവുകോലായി പലരും വായിക്കുന്നു. ഈ പഠനം അതിനെ അങ്ങനെതന്നെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സങ്കീർത്തനം 20:7: ചിലർ രഥങ്ങളിലും ചിലർ കുതിരകളിലും ആശ്രയിക്കുന്നു.