ശലോമോൻ യഹോവയുടെ ആലയവും രാജധാനിയും, താൻ നിർമ്മിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതൊക്കെയും പണിതുതീർന്നശേഷം (വാക്യം 1) — 9:10 ലെ ഇരുപതു വർഷം ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നതായി തോന്നുന്നു; എങ്കിലും യഹോവയുടെ ആദ്യവാക്കുകൾ, നീ എന്റെ മുമ്പാകെ കഴിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്റെ പ്രാർത്ഥനയും യാചനയും ഞാൻ കേട്ടു (വാക്യം 3), സമർപ്പണത്തിനുള്ള മറുപടിയാണ്. ഈ ദർശനം പ്രാർത്ഥനയ്ക്കു തൊട്ടുപിന്നാലെ ഉണ്ടായതോ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷമോ എന്നതിൽ വായനക്കാർ ഭിന്നാഭിപ്രായക്കാരാണ്; വേദഭാഗം അതു തീർപ്പാക്കുന്നില്ല. യഹോവ ഗിബെയോനിൽവച്ചു ശലോമോനു പ്രത്യക്ഷനായതുപോലെ രണ്ടാം പ്രാവശ്യവും അവനു പ്രത്യക്ഷനായി. ആഖ്യാതാവ് എണ്ണം സൂക്ഷിക്കുന്നു; യഹോവ രണ്ടുപ്രാവശ്യം പ്രത്യക്ഷനാകയും ചെയ്തിരുന്നു എന്ന് 11:9 ൽ അവൻ വായനക്കാരനെ ഓർമ്മിപ്പിക്കും. വലിയ ദാനങ്ങൾ വലിയ ഉത്തരവാദിത്തം കൊണ്ടുവരുന്നു.

നീ പണിതിരിക്കുന്ന ഈ ആലയത്തിൽ എന്റെ നാമം എന്നേക്കും സ്ഥാപിച്ച് അതിനെ വിശുദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്റെ കണ്ണുകളും ഹൃദയവും എല്ലായ്പോഴും അവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കും (വാക്യം 3). ഈ ആലയത്തിലേക്കു രാവും പകലും അവിടുത്തെ കടാക്ഷം ഉണ്ടായിരിക്കേണമേ എന്നു ശലോമോൻ പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു (8:29); മറുപടി അതിലും മുന്നോട്ടു പോകുന്നു — കണ്ണുകൾ മാത്രമല്ല, ഹൃദയവും. ഇതിലെ ആർദ്രത ഈ പഠനം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു: തന്റെ ജനം തന്നെ വിളിച്ചപേക്ഷിക്കുന്ന സ്ഥലത്തിനു ദൈവം തന്റെ ശ്രദ്ധ മാത്രമല്ല, തന്റെ സ്നേഹവും നൽകുന്നു. എന്നേക്കും, എല്ലായ്പോഴും എന്നിവ ശക്തമായ വാക്കുകളാണ്; എന്നാൽ അവ ന്യായവിധിക്കെതിരായ ഉറപ്പല്ല എന്നു വാക്യം 7 കാണിക്കും; സാന്നിദ്ധ്യത്തിന്റെ വാഗ്ദാനം നൽകപ്പെട്ടത് ഉടമ്പടിക്കുള്ളിലാണ്, അതിനു പുറത്തല്ല.

നിന്റെ അപ്പനായ ദാവീദ് നടന്നതുപോലെ ഹൃദയനിർമ്മലതയോടും പരമാർത്ഥതയോടും കൂടെ എന്റെ മുമ്പാകെ നടന്ന് ... യിസ്രായേലിന്മേൽ നിന്റെ രാജത്വത്തിന്റെ സിംഹാസനം ഞാൻ എന്നേക്കും സ്ഥിരമാക്കും (വാക്യം 4-5). 2:4, 3:14, 6:12, 8:25 എന്നിവയിലെ വ്യവസ്ഥ, ഇപ്പോൾ ആലയം പണിതുതീർന്ന ശേഷം, വീണ്ടും വരുന്നു. ദാവീദാണ് അളവുകോൽ — അവൻ പാപമില്ലാത്തവനായിരുന്നതുകൊണ്ടല്ല (15:5 ഹിത്യനായ ഊരീയാവിന്റെ കാര്യം എടുത്തുപറയുന്നു), അവന്റെ ഹൃദയം അന്യദേവന്മാരിലേക്കു തിരിഞ്ഞില്ല എന്നതുകൊണ്ടാണ് (11:4). യിസ്രായേലിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിപ്പാൻ ഒരു പുരുഷൻ നിനക്കു ഇല്ലാതെപോകയില്ല എന്നത് 2:4 ൽ ദാവീദ് ശലോമോനോട് ഉദ്ധരിച്ച വാഗ്ദാനമാണ്.

2:4 ൽ പേരെടുത്തു പറഞ്ഞ പിരിമുറുക്കം ഈ പഠനം നിലനിർത്തുന്നു. പാപത്തിനു വടി വരുമെന്നും എന്നാൽ ദൈവത്തിന്റെ ദയ ദാവീദിന്റെ മകനിൽനിന്നു നീങ്ങിപ്പോകുകയില്ല എന്നും, അവന്റെ സിംഹാസനം എന്നേക്കും ഉറച്ചിരിക്കും എന്നും 2 ശമൂവേൽ 7:14-16 വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇവിടെ എന്നേക്കും എന്നതിനോട് ഒരു എങ്കിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു. പലരും രണ്ടും ചേർത്തു വായിക്കുന്നു: ഓരോ രാജാവും സിംഹാസനം അനുഭവിക്കുന്നതും രാജ്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും അനുസരണത്തെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു; വാഗ്ദാനമോ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടില്ല — പത്തു ഗോത്രങ്ങൾ പറിച്ചെടുക്കപ്പെടുകയും യെരൂശലേമിൽ ഒരു ദീപം ശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അധ്യായം 11 ഇതു കാണിക്കും (11:36). സങ്കീർത്തനം 89:30-37 രണ്ടും മുറുകെപ്പിടിക്കുന്നു: പാപത്തിനു ശിക്ഷണം, ഞാൻ എന്റെ നിയമം ലംഘിക്കുകയോ ... ചെയ്യുകയില്ല.

നിങ്ങളോ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരോ എന്നെ വിട്ടുമാറി (വാക്യം 6). സർവ്വനാമം നീ എന്നതിൽനിന്നു നിങ്ങൾ എന്നു വിശാലമാകുന്നു: രാജാവിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ജനത്തെയും തന്നോടൊപ്പം കൊണ്ടുപോകും. മുന്നറിയിപ്പ് പാപത്തിനു പേരിടുന്നു — അന്യദൈവങ്ങളെ സേവിച്ചു നമസ്കരിച്ചാൽ — അതിന്റെ വിലയ്ക്കും: യിസ്രായേൽ ദേശത്തുനിന്നു ഛേദിക്കപ്പെടും, ആലയം എന്റെ മുമ്പിൽനിന്നു നീക്കിക്കളയപ്പെടും, യിസ്രായേൽ സകലജാതികളുടെയും ഇടയിൽ പഴഞ്ചൊല്ലും പരിഹാസവിഷയവും ആയിരിക്കും. ഈ വാക്കുകൾ ആവർത്തനപുസ്തകം 28:37 നെ പ്രതിധ്വനിപ്പിക്കുന്നു: സകലജനതകളുടെയും ഇടയിൽ നീ സ്തംഭനത്തിനും പഴഞ്ചൊല്ലിനും പരിഹാസത്തിനും വിഷയമായിത്തീരും. ഇപ്പോൾ മാത്രം വിശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ആലയം തള്ളിക്കളയപ്പെടാം; സ്ഥലത്തിന്റെ വിശുദ്ധി ഹൃദയത്തിന്റെ അവിശ്വസ്തതയെ അതിജീവിക്കുന്നില്ല.

ഈ ആലയം എത്ര ഉന്നതമായിരുന്നാലും (വാക്യം 8) — എബ്രായ പാഠം ദുർഗ്രഹമാണ്; ആലയം ഒരു നാശക്കൂമ്പാരമാകും എന്നു ചില പുരാതന പരിഭാഷകൾ വായിക്കുന്നു; ഈ പഠനം തീരുമാനിക്കാതെ അതു രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. കടന്നുപോകുന്നവർ അത്ഭുതത്തോടും പരിഹാസത്തോടും കൂടി ചീറ്റുകയും, യഹോവ ഈ ദേശത്തിനും ഈ ആലയത്തിനും ഇങ്ങനെ വരുത്തിയത് എന്ത്? എന്നു ചോദിക്കുകയും ചെയ്യും. ഉത്തരം: അവർ ... തങ്ങളുടെ ദൈവമായ യഹോവയെ ഉപേക്ഷിക്കയും അന്യദൈവങ്ങളോടു ചേർന്ന് ... (വാക്യം 9). ആവർത്തനപുസ്തകം 29:24-25 ഉം യിരെമ്യാവ് 22:8-9 ഉം ഇതേ ചോദ്യവും ഉത്തരവും ഉപയോഗിക്കുന്നു. വായനക്കാർക്ക് ഇതിനെ ന്യായവിധിക്കു മുമ്പുള്ള കരുണയായി കേൾക്കാം: മഹത്വത്തിന്റെ ദിവസത്തിൽത്തന്നെ, എന്താണ് നാശം വരുത്തുക എന്നു ദൈവം വ്യക്തമായി പറയുന്നു.

ഇരുപതു വർഷം (വാക്യം 10) കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശലോമോൻ ഹീരാമുമായി കണക്കു തീർക്കുന്നു; ശലോമോനു ആവശ്യാനുസരണം ദേവദാരുവും സരളമരവും സ്വർണ്ണവും കൊടുത്തിരുന്നത് ഹീരാമായിരുന്നു (വാക്യം 11): അവൻ അവനു ഗലീലദേശത്ത് ഇരുപതു പട്ടണങ്ങൾ നൽകി. ഹീരാം അവ കാണുവാൻ വരുന്നു; എന്നാൽ അവ അവനു ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല (വാക്യം 12). സഹോദരാ എന്നത് ഉടമ്പടിപങ്കാളികളുടെ ഭാഷയാണ്. കാബൂൽ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം അനിശ്ചിതമാണ്: ചിലർ അതിനെ ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിനും കൊള്ളാത്തത് എന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു; ജോസീഫസ് അതിനു ഒരു ഫൊയ്നീക്യ അർത്ഥം നൽകി, ഇഷ്ടപ്പെടാത്തത്. ആ പേരിൽ ഒരു പട്ടണം ആശേരിന്റെ അതിർത്തിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു (യോശുവ 19:27).

ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിൽ ഹീരാം രാജാവിനു നൂറ്റിരുപതു താലന്ത് പൊന്ന് കൊടുത്തയച്ചു (വാക്യം 14; മലയാളം IRV: ഏകദേശം 4,000 കിലോഗ്രാം) — അതു പട്ടണങ്ങൾക്കുള്ള വിലയായിരുന്നോ, അതോ വാക്യം 11 പറയുന്ന പൊന്നായിരുന്നോ എന്നു വേദഭാഗം വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല. 2 ദിനവൃത്താന്തം 8:2 ലെ സമാന്തരഭാഗം പകരം ഹൂരാം ശലോമോനു കൊടുത്ത പട്ടണങ്ങളെ കുറിച്ചു പറയുന്നു; അവയെ ശലോമോൻ പുതുക്കിപ്പണിത് ആളുകളെ പാർപ്പിച്ചു. തനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത പട്ടണങ്ങൾ ഹീരാം തിരിച്ചുകൊടുത്തു എന്നു ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു; ഈ പഠനം ആ വ്യത്യാസവും ആ അഭിപ്രായവും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. യിസ്രായേലിലെ ഒരു രാജാവിന് ദേശത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം എങ്ങനെ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കഴിയും എന്നും ചില വായനക്കാർ ചോദിക്കുന്നു (ലേവ്യപുസ്തകം 25:23 താരതമ്യം ചെയ്യുക); ആഖ്യാതാവ് അഭിപ്രായം പറയുന്നില്ല. അധ്യായം 5 ലെ സൗഹൃദം നിരാശയുടെ സ്വരത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

മില്ലോ ദാവീദിന്റെ നഗരത്തിലെ ഒരു തട്ടോ മണ്ണിട്ടു നിറച്ച ഒരു നിർമ്മിതിയോ ആയിരുന്നിരിക്കാം; അതിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം അനിശ്ചിതമാണ്. വടക്ക് ഹാസോർ, ഒരു വലിയ ചുരത്തിനു കാവൽ നിൽക്കുന്ന മെഗിദ്ദോ, തീരത്തേക്ക് ഗേസെർ — ഇവ തന്ത്രപ്രധാനമായ പട്ടണങ്ങളായിരുന്നു. ഈ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളിലും പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ സമാനമായ കവാടസമുച്ചയങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്; ഈ വാക്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദീർഘകാലം അവ ശലോമോനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ഇപ്പോൾ അവയുടെ കാലനിർണ്ണയം തർക്കവിഷയമാണ്, ഈ പഠനം അതിന്മേൽ ഒന്നും അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തുന്നില്ല. വാക്യം തന്നെ അദ്ധ്വാനത്തെക്കുറിച്ചാണ്: 5:13 ലെ കഠിനവേലക്കാർ ഇവയെല്ലാം, യഹോവയുടെ ആലയവും രാജാവിന്റെ സ്വന്തം അരമനയും ഉൾപ്പെടെ, പണിതു.

മിസ്രയീം രാജാവായ ഫറവോൻ, ഗേസെർ കീഴടക്കി, അത് തീവച്ചു നശിപ്പിച്ച് നിവാസികളായ കനാന്യരെ കൊന്നു; ശലോമോന്റെ ഭാര്യയായ തന്റെ മകൾക്കു അതു അവൻ സ്ത്രീധനമായി കൊടുത്തിരുന്നു (വാക്യം 16). യിസ്രായേൽ പിടിച്ചടക്കാതിരുന്ന ഒരു കനാന്യ പട്ടണമായിരുന്നു ഗേസെർ (യോശുവ 16:10); ഇപ്പോൾ അതു സ്ത്രീധനമായി യിസ്രായേലിനു ലഭിക്കുന്നു. ഈ ഫറവോന്റെ പേര് വേദഭാഗം പറയുന്നില്ല. 3:1 ലെ ചരട് തുടരുന്നു: ഫറവോന്റെ മകൾ ഒരു പട്ടണവുമായി വരുന്നു. പിന്നെ ശലോമോൻ ഗേസെരും താഴത്തെ ബേത്ത്-ഹോരോനും, ബാലാത്തും, മരുഭൂമിയിലുള്ള തദ്മോരും, സംഭാരത്തിനും രഥങ്ങൾക്കും കുതിരപ്പടയാളികൾക്കുമുള്ള പട്ടണങ്ങളും പണിയുന്നു (വാക്യം 17-19).

ശേഷിച്ച അമോര്യർ, ഹിത്യർ, പെരിസ്യർ, ഹിവ്യർ, യെബൂസ്യർ — യിസ്രായേൽ മക്കൾക്കു നിർമ്മൂലമാക്കുവാൻ കഴിയാതെ പോയ ജാതികൾ — അവരെ ശലോമോൻ കഠിനവേല ചെയ്യുന്നവരാക്കി; അവർ ഇപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു (വാക്യം 20-21); മുൻതലമുറകളും ഭാഗികമായി ഇങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നു (യോശുവ 17:13; ന്യായാധിപന്മാർ 1:28). യിസ്രായേൽ മക്കളിൽ ആരെയും ശലോമോൻ കഠിനവേല ചെയ്യുന്നവരാക്കിയില്ല: യിസ്രായേല്യർ യോദ്ധാക്കളും ഭൃത്യന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും പടനായകന്മാരും രഥങ്ങളുടെ അധിപതിമാരും ആയി സേവിച്ചു; സ്ഥിരമായ അടിമവേല മറ്റുള്ളവരുടെമേൽ വീണു. വേലയുടെ മേൽനോട്ടക്കാരായ പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ അഞ്ഞൂറ്റമ്പതുപേർ ആയിരുന്നു (വാക്യം 23).

5:13 ൽ പേരെടുത്തു പറഞ്ഞ പിരിമുറുക്കം ഈ പഠനം നിലനിർത്തുന്നു. അവിടെ ശലോമോൻ രാജാവ് സകല യിസ്രായേലിൽനിന്നും കഠിനവേലക്കായി മുപ്പതിനായിരം പേരെ നിയോഗിച്ചു, ഊഴമനുസരിച്ച്; ഇവിടെ യിസ്രായേൽ മക്കളിൽ ആരെയും ശലോമോൻ കഠിനവേല ചെയ്യുന്നവരാക്കിയില്ല. ചിലർ യിസ്രായേല്യരുടെ താത്കാലികവും ഊഴമനുസരിച്ചുള്ളതുമായ കഠിനവേലയും ശേഷിച്ച കനാന്യരുടെമേൽ ചുമത്തിയ സ്ഥിരമായ അടിമവേലയും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കുന്നു; ഈ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി യോജിക്കുന്നില്ല എന്നു മറ്റു ചിലർ കാണുന്നു. എങ്ങനെയായാലും നുകത്തിന്റെ ഭാരം അനുഭവപ്പെട്ടു: 11:28 യൊരോബെയാമിനെ യോസേഫ് ഗൃഹത്തിന്റെ കാര്യാദികളുടെ മേൽനോട്ടം ഏല്പിക്കുന്നു; 12:4 നിന്റെ അപ്പൻ ഭാരമുള്ള നുകമാണ് ഞങ്ങളുടെമേൽ വച്ചത് എന്നു രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവിടത്തെ 550 ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ 2 ദിനവൃത്താന്തം 8:10 ലെ 250 പേരിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തരാണ്; എങ്കിലും 5:16, 2 ദിനവൃത്താന്തം 2:18 എന്നിവ ചേർത്തു നോക്കിയാൽ ആകെ എണ്ണം യോജിക്കുന്നു.

ഫറവോന്റെ മകൾ ദാവീദിന്റെ നഗരത്തിൽനിന്നു, ശലോമോൻ അവൾക്കുവേണ്ടി പണികഴിപ്പിച്ചിരുന്ന അരമനയിൽ പാർപ്പാൻ വന്നശേഷം അവൻ മില്ലോ പട്ടണം പണിതു (വാക്യം 24). 2 ദിനവൃത്താന്തം 8:11 ശലോമോന്റെ കാരണം പറയുന്നു: യിസ്രായേൽ രാജാവായ ദാവീദിന്റെ അരമനയിൽ എന്റെ ഭാര്യ പാർക്കരുത്; യഹോവയുടെ പെട്ടകം അവിടെ വന്നിരിക്കയാൽ അത് വിശുദ്ധമല്ലോ. പിന്നെ വാക്യം 25: ശലോമോൻ യഹോവയ്ക്കു പണിതിരുന്ന യാഗപീഠത്തിന്മേൽ അവൻ ആണ്ടിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യം യാഗങ്ങൾ. ന്യായപ്രമാണത്തിലെ മൂന്നു പെരുന്നാളുകൾ (പുറപ്പാട് 23:14-17; ആവർത്തനപുസ്തകം 16:16) ആചരിക്കപ്പെടുന്നു; യാഗങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ആലയത്തിലെ യാഗപീഠത്തിന്മേൽ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — 3:3 ലെ ഉന്നതസ്ഥലങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഒരു മാറ്റം.

യഹോവയുടെ സന്നിധിയിൽ ധൂപം കാട്ടിയിരുന്നു. ധൂപം കാട്ടുന്നതു പുരോഹിതന്മാരുടെ ചുമതലയായിരുന്നതിനാൽ (സംഖ്യാപുസ്തകം 16:40; 2 ദിനവൃത്താന്തം 26:18) ഒരു രാജാവിനു ധൂപം കാട്ടാമോ എന്നു ചില വായനക്കാർ ചോദിക്കുന്നു; ശലോമോൻ യാഗങ്ങൾക്കു വേണ്ടതു ചെയ്തുകൊടുത്തു, പുരോഹിതന്മാർ അവ അർപ്പിച്ചു എന്നാണ് ഈ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം എന്നു പലരും കരുതുന്നു; രാജാക്കന്മാർ കല്പിക്കുന്നതു അവർ തന്നെ ചെയ്തതായി പലപ്പോഴും പറയപ്പെടുന്നതുപോലെ. ഈ പഠനം ആ ചോദ്യം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇങ്ങനെ അവൻ യഹോവയുടെ ആലയം തീർത്തു എന്ന വാക്കുകൾ 6:1 ൽ ആരംഭിച്ച നിർമ്മാണകഥ അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. നിശ്ചിതസമയങ്ങളിലെ വിശ്വസ്തമായ ആരാധനയാണ് ഒരു വലിയ നിർമ്മാണപ്രവൃത്തിയുടെ ഉചിതമായ സമാപ്തി.

ശലോമോൻ രാജാവ് ഏദോംദേശത്ത് ചെങ്കടൽകരയിൽ ഏലോത്തിനു സമീപത്തുള്ള എസ്യോൻ-ഗേബെരിൽവച്ചു കപ്പലുകൾ പണിയിച്ചു (വാക്യം 26) — അക്കാബാ ഉൾക്കടലിന്റെ അറ്റത്ത്, ദാവീദ് കീഴടക്കിയ ദേശത്ത് (2 ശമൂവേൽ 8:14). യിസ്രായേലിനു കടൽപാരമ്പര്യം കുറവായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ കപ്പലുകളിൽ ... ഹീരാം സമുദ്രപരിചയമുള്ള കപ്പൽക്കാരായ തന്റെ ദാസന്മാരെ അയച്ചു (വാക്യം 27). ദേവദാരു കൊണ്ടുവന്ന സൗഹൃദം ഇപ്പോൾ നാവികരെ കൊണ്ടുവരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ഒരു രാജാവായ യെഹോശാഫാത്ത് ഓഫീരിൽ നിന്നു പൊന്ന് കൊണ്ടുവരേണ്ടതിനു ... കപ്പലുകൾ ഉണ്ടാക്കി; എന്നാൽ കപ്പലുകൾ എസ്യോൻ-ഗേബെരിൽവച്ച് തകർന്നുപോയതുകൊണ്ട് പോകുവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല (22:48).

ഇംഗ്ലീഷ് (KJV) പാഠത്തിൽ അവർ ഓഫീരിലേക്കു ചെന്നു അവിടെനിന്നു നാനൂറ്റിരുപതു താലന്ത് പൊന്ന് കൊണ്ടുവന്നു (മലയാളം IRV അതിനെ കിലോഗ്രാമിൽ പറയുന്നു). സമാന്തരഭാഗം നാനൂറ്റമ്പതു താലന്ത് എന്നു പറയുന്നു (2 ദിനവൃത്താന്തം 8:18); ഈ പഠനം ആ വ്യത്യാസം എടുത്തുപറയുന്നു; അതു പകർത്തിയെഴുത്തിൽനിന്നോ വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങൾ എണ്ണിയതിൽനിന്നോ വന്നതാകാം. ഓഫീർ എവിടെയായിരുന്നു എന്ന് അറിയില്ല. ഉൽപത്തി 10:29 യൊക്താന്റെ പുത്രന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ശെബയോടും ഹവീലയോടും ഒപ്പം ഓഫീർ എന്നൊരാളെ പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു; ഇതു പലരെയും അറേബ്യയിലേക്കു ചൂണ്ടുന്നു; മറ്റുചിലർ കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്ക നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ജോസീഫസ് അതിനെ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. അവിടത്തെ പൊന്ന് പഴഞ്ചൊല്ലായിത്തീർന്നു (ഇയ്യോബ് 28:16; സങ്കീർത്തനം 45:9). രാജാവ് വെള്ളിയും പൊന്നും അധികമായി സമ്പാദിക്കയും അരുത് (ആവർത്തനപുസ്തകം 17:17) എന്നത് വായനക്കാർ ഓർത്തേക്കാം.