ఏన్గెదీ మృత సముద్రం పడమటి తీరంలోని నీటి ఊట, ఒయాసిస్సు; దాని పైన గుహలతో నిండిన కొండ చరియలు ఉన్నాయి — కొండమేకలు ఉండే రాతి కొండలు (వ. 2). సౌలు వాటిలో ఒకదానిలోకి వెళ్తాడు — ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో తన పాదాలు కప్పుకోవడానికి, ఇది మల మూత్ర విసర్జనకు బైబిల్ ఉపయోగించే మర్యాదపూర్వక మాట (న్యాయాధిపతులు 3:24) — మూడు వేల మంది సైనికులతో అతడు వేటాడుతున్న మనిషి చీకటిలో కొన్ని గజాల దూరంలోనే ఉన్నాడు. దావీదు అనుచరులు ఇందులో దేవుని ఏర్పాటును వింటారు: యెహోవా నీతో చెప్పిన రోజు వచ్చింది. అలాంటి దైవవాక్కు ఏదీ నమోదు కాలేదు; వారు రాజ్య వాగ్దానాన్ని దాన్ని లాక్కోడానికి అనుమతిగా అర్థం చేసుకుంటున్నారు, పైగా నీ దృష్టికి ఏది మంచిదో అది చేసేందుకు అని కలుపుతున్నారు — యెహోవా ఎప్పుడూ అలా చెప్పలేదు.

దావీదు లేచి రాజు పైవస్త్రపు ఒక మూలను కోస్తాడు. ఆ పనికి రెండు అర్థాలు ఉండవచ్చు — సంయమనానికి రుజువు, లేదా మధ్యలో ఆగిపోయిన దాడికి మొదటి అడుగు — 5వ వచనం దావీదు స్వయంగా దాన్ని రెండవ విధంగా చదువుతున్నట్టు చూపుతుంది: దావీదు మనస్సులో నొచ్చుకుని. పైవస్త్రం రాజ్యానికి గుర్తు; సౌలు సమూయేలు వస్త్రాన్ని చింపి, రాజ్యం తన నుండి తీసివేయబడిందని విన్నాడు (15:27-28). రాజు వస్త్రాన్ని కోయడం అంటే రాజు మీద చెయ్యి వేయడమే. ఇతరులు వివేకం అనేదాన్ని సున్నితమైన మనస్సాక్షి పాపంగా భావిస్తుంది.

అరణ్య సంవత్సరాల్లో దావీదు పలికిన నిర్ణయాత్మక వాక్యం. సౌలు నా రాజు, యెహోవా చేత అభిషిక్తుడైన వాడు — ఒకే ఊపిరిలో రెండుసార్లు — అంతటితో విషయం తేలిపోతుంది: సమూయేలు సౌలు మీద పోసిన నూనె (10:1) దేవుని కార్యం, దేవుడు మాత్రమే దాన్ని రద్దు చేయగలడు. దావీదు కూడా అభిషేకం పొందాడు (16:13), అది అతని వాదనకు ఎలాంటి తేడా తేదు; ఎవరి హక్కు మెరుగైనది అన్నది కాదు, ఎవరి చెయ్యి పనిచేయవచ్చు అన్నదే విషయం. హకీలా దగ్గర అతడు మళ్ళీ ఇదే చెబుతాడు (26:9-11), సౌలును చంపానని చెప్పుకున్న అమాలేకీయుణ్ణి మరణశిక్షకు గురిచేస్తాడు (2 సమూయేలు 1:14-16).

దావీదు సౌలు మీదికి వెళ్ళకుండా తన వారిని అడ్డగించాడు (వ. 7) — హీబ్రూ మాట అతడు వారిని తీవ్రంగా మందలించాడని సూచిస్తుంది, చంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్న మనుషులను ఆపుతూ. ఇక్కడ నాయకత్వం అంటే లేఖనంలా వినిపించే మాటలు తమ పక్షాన ఉన్న గుంపును ఆపడం. దీని అడుగున ఉన్న సిద్ధాంతం రోమీయులకు రాసిన పత్రిక 12:19, అది రాయబడక ముందే: పగ తీర్చడం దేవుని పని. తన సొంత దెబ్బతో సింహాసనం తీసుకునేవాడు దాన్ని వాగ్దానం చేసినవాణ్ణి నమ్మడని చూపించుకుంటాడు.

దావీదు గుహలో నుండి బయటికి, మూడు వేల మందికి అందుబాటులోకి వచ్చి, రాజును వెనుక నుండి పిలుస్తాడు — నా యజమానీ, రాజా — నేల వరకూ వంగుతాడు (వ. 8). తరువాత వచ్చే ప్రసంగం ఒక న్యాయ విన్నపం, అది సాక్ష్యంతో మొదలవుతుంది: యెహోవా నిన్ను గుహలో నా చేతికి ఎలా అప్పగించాడో. అతడు 23:7లోని సౌలు సొంత మాటలను ఒప్పుకుని వాటిని తిప్పికొడతాడు — దేవుడు ఈ రోజు నిజంగానే ఒక మనిషిని మరొకరి చేతికి అప్పగించాడు, ఆ అవకాశం దొరికింది సౌలుకు కాదు. కొంతమంది నిన్ను చంపేయమని నాకు చెప్పినప్పటికీ అనడం నిజాయితీ; తన శిబిరం పవిత్రమైనదని అతడు నటించడు.

11వ వచనం సాక్ష్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది: నిన్ను చంపకుండా నీ బట్ట చెంగును మాత్రమే కోశాను. అతడు సౌలును నా తండ్రీ అని పిలుస్తాడు — అల్లుడు, సేవకుడు, తిరుగుబాటుదారుడు కాదు — తనపై ఉన్న ఆరోపణను రాజు సొంత మాటల్లో, కీడూ... తప్పూ, పెట్టి దాన్ని ఖండిస్తాడు. తరువాత ప్రతి ఆరోపణ: నువ్వు నా ప్రాణం తీయాలని నన్ను తరుముతున్నావు. ప్రసంగమంతా సౌలు ఒకప్పుడు ఉన్న మనిషిని ఉద్దేశించినది, ఒక్క క్షణం ఆ మనిషి జవాబిస్తాడు.

హింసను గురించిన దావీదు వేదాంతానికి ఇది హృదయం. సౌలు నిర్దోషి అనీ, తనకు గాయం కలగలేదనీ అతడు అనడు — యెహోవా నా విషయంలో పగ సాధిస్తాడు న్యాయం కోసం సూటి విన్నపం. అతడు వదులుకునేది చెయ్యిని. తీర్పూ పగా పూర్తిగా దేవునికి అప్పగించబడతాయి, మానవ హస్తం దూరంగా ఉంచబడుతుంది. 13వ వచనం పితరులు సామెత చెప్పినట్టు అంటూ ఉదహరిస్తుంది, దుర్మార్గుల నుండి దుర్మార్గత పుడుతుంది, అంటే: నువ్వు నన్ను అన్నట్టు నేను అలాంటివాడినైతే, నువ్వు ఈపాటికి చనిపోయి ఉండేవాడివి; క్రియే మనిషిని చూపిస్తుంది.

14వ వచనం ఆత్మ తగ్గింపును కలుపుతుంది — చచ్చిన కుక్కనా? పురుగునా? — ఇశ్రాయేలు రాజు సైన్యంతో, వేటాడడానికి కూడా తగని ఒక ప్రాణి వెంట బయలుదేరాడు. 15వ వచనం విన్నపాన్ని మళ్ళీ చెబుతుంది: యెహోవా నీకూ, నాకూ మధ్య న్యాయాధిపతిగా ఉండి... నా తరపున వాదులాడి... గుహకు రెండు కీర్తన శీర్షికలు జతచేయబడ్డాయి: కీర్తన 57, సౌలు దగ్గర నుండి పారిపోయి గుహలో చేరినప్పుడు, కీర్తన 142, గుహలో ఉన్నప్పుడు దావీదు చేసిన ప్రార్థన. శీర్షికలుగా అందించబడిన అవి, బయటికి తన చెయ్యి దించే ఉంచిన మనిషి అంతరంగ స్వరాన్ని వినిపిస్తాయి.

దావీదూ, నాయనా — 22వ అధ్యాయంలో అతణ్ణి కేవలం యెష్షయి కొడుకు అని పిలిచిన రాజు (22:7-13) ఇప్పుడు పేరునూ బంధుత్వాన్నీ ఉపయోగిస్తున్నాడు. గుహ ద్వారం నుండి ఆ మనిషిని స్పష్టంగా చూడకముందే అతడు ఆ స్వరం వింటాడు, ఆ స్వరం అతణ్ణి కదిలించేస్తుంది: సౌలు బిగ్గరగా ఏడ్చి... ఆ కన్నీళ్లు నిజమైనవి. ఈ గడియలో సౌలు తానెలాంటివాడో తనను తాను చూసుకున్నాడని అనుమానించడానికి గ్రంథం ఏ కారణమూ ఇవ్వదు. పశ్చాత్తాపంలో నిలకడగా ఉండని మనుషుల నిజాయితీగల పశ్చాత్తాపాన్ని లేఖనం నమోదు చేస్తుంది, దానికి సౌలుదే ప్రామాణిక ఉదాహరణ.

17-19 వచనాలు సౌలు ఎప్పుడూ చేసిన వాటిలో అత్యంత సంపూర్ణమైన ఒప్పుకోలు: నువ్వు నాకంటే నీతిమంతుడివి — తామారు గురించి యూదా పలికిన మాటలు (ఆదికాండము 38:26) — నువ్వు అపకారానికి ఉపకారం చేసి, ఒక దీవెన కూడా: యెహోవా నీకు మేలు చేస్తాడు గాక. 19:4-5లో యోనాతాను ఇవే విషయాలు చెప్పగా విని ఒట్టు పెట్టుకుని, తరువాత దాన్ని మీరిన మనిషి ఇక్కడ వాటిని స్వయంగా పలుకుతాడు. ఇది కూడా నిలవదని 26వ అధ్యాయం చూపిస్తుంది. విరిగిన హృదయం ఇంకా మారిన హృదయం కాదు.

దావీదు యెహోవాను ఇవ్వమని అడిగిన తీర్పును (వ. 12) సౌలు స్వయంగా ఇస్తాడు. నాకంటే నీతిమంతుడివి అనేది పోలిక, ఆ పోలిక సౌలు సొంత ప్రవర్తనతోనే — కాని రాజు ఆ మాటను మించి వెళ్తాడు: నువ్వు అపకారానికి ఉపకారం చేసి... స్త్రీల పాట నాటి నుండి నిజమైనదానికి ఈ పుస్తకంలో అత్యంత స్పష్టమైన ప్రకటన ఇదే: కీడంతా ఒకే దిశలో ప్రవహించింది. మృదువైన జవాబు కోపాన్ని చల్లారుస్తుందని సామెతలు చెబుతుంది; ఇక్కడ విడిచిపెట్టబడిన ఒక ప్రాణం అదే చేస్తుంది.

ఒకరికి తన శత్రువు దొరికినప్పుడు మేలు చేసి పంపివేస్తాడా? (వ. 19) — సౌలు లోకపు నియమాన్ని చెప్పి, దావీదు దాన్ని మీరాడని ఒప్పుకుంటాడు. దాన్ని మీరడమే దేవుని పిల్లల గుర్తు అని యేసు బోధిస్తారు (మత్తయి 5:44-45), పౌలు దానికి కారణం ఇస్తాడు: నీ విరోధి ఆకలితో ఉంటే అతనికి భోజనం పెట్టు... మేలుతో కీడును జయించండి (రోమీయులకు రాసిన పత్రిక 12:20-21). గుహలోని దావీదు పాత నిబంధనలో దీనికి అత్యంత స్పష్టమైన ఉదాహరణ. అతడు సౌలును జయించలేదు; కాని ఒక రోజు కోసం కీడును జయించాడు, జీవితాంతం తన చేతులను శుభ్రంగా ఉంచుకున్నాడు.

మూడవ సాక్షి. యోనాతాను తోటలో చెప్పాడు (23:17), ఫిలిష్తీయులు గాతులో చెప్పారు (21:11), ఇప్పుడు సౌలు గుహ ద్వారం దగ్గర చెబుతున్నాడు: కచ్చితంగా నువ్వు రాజువవుతావు. గిల్గాలు నాటి నుండి అతనికి ఇది తెలుసు (13:14; 15:28), అప్పటి నుండి ప్రతి ఈటెతో, ప్రతి సైన్య సమీకరణతో దానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడాడు. నాకు తెలుసు — జ్ఞానం ఎప్పుడూ సమస్య కాదు. దేవుని చిత్తం తెలిసి దాన్ని ఎదిరించే మనిషికి బైబిల్ చిత్రించిన రూపం సౌలు; తన అత్యంత స్పష్టమైన గడియలో తనకు తెలుసని ఒప్పుకోవడం మాత్రమే అతడు చేయగలడు.

అతని విన్నపం (వ. 21) యోనాతాను విన్నపాన్ని (20:15) అనుసరిస్తుంది: నా తరువాత నా సంతతిని నీవు నిర్మూలం చేయకుండా ఉండేలా... శపథం చెయ్యి. ప్రాచీన లోకంలో రాజులు పాత రాజవంశాన్ని నాశనం చేసేవారు; సౌలు అదే ఊహిస్తాడు, దావీదు దానికి వ్యతిరేకంగా శపథం చేస్తాడు (వ. 22). ఆ శపథం చాలావరకు నిలబెట్టబడింది — మెఫీబోషెతు దావీదు బల్ల దగ్గర భోజనం చేస్తాడు — అయినా సౌలు సంతతిలో ఏడుగురు గిబియోనీయులకు అప్పగించబడిన 2 సమూయేలు 21:1-9 చదివేవారిని కలవరపరచింది; అక్కడి గ్రంథం ఆ చర్యకు సౌలు సొంత అపరాధాన్నీ, గిబియోనుకు ముందుగా చేసిన శపథాన్నీ ఆధారంగా చూపుతుంది. విషయం సరళమైనది కాదు; ఈ అధ్యయనం దాన్ని పరిష్కరించదు, ప్రస్తావిస్తుంది.

చివరి వాక్యం నిశ్శబ్దంగా ఉన్నా చాలా చెబుతుంది. సౌలు ఏడుస్తాడు, ఒప్పుకుంటాడు, దీవిస్తాడు, ఇంటికి తిరిగివచ్చాడు — గిబియాకు, సింహాసనానికి. దావీదు శపథం చేస్తాడు, అతడూ అతని అనుచరులూ తాము దాక్కొన్న స్థలాలకు వెళ్ళిపోయారు — మళ్ళీ బండల మధ్యకు. బయటికి ఏమీ మారలేదు: ఒప్పుకున్న రాజు రాజ్యాన్ని ఉంచుకుంటాడు, నిర్దోషిగా నిరూపించబడిన చట్టబాహ్యుడు అరణ్యాన్ని ఉంచుకుంటాడు. సౌలు కన్నీళ్లను నమ్మి దావీదు అతనితో ఇంటికి వెళ్ళడు, అలా వెళ్ళకపోవడం సరైనదే; 26వ అధ్యాయంలో సౌలు మళ్ళీ అదే మూడు వేల మందితో హకీలా కొండ మీద అతణ్ణి వేటాడుతూ కనిపిస్తాడు.

ఇదే ఈ అధ్యాయపు వాస్తవికత. ఒక మనిషి కన్నీళ్ల వరకూ, సత్యం వరకూ కదిలిపోయినా మారకుండా ఉండవచ్చు, ఇంకా ఫలం ఇవ్వని పశ్చాత్తాపానికి జ్ఞానులు తమను తాము అప్పగించుకోరు. అయినా దావీదు నిరాశావాది కూడా కాడు; అతడు సౌలును రెండవసారి కూడా విడిచిపెడతాడు. అభిషిక్తుని మార్గం చెయ్యి దించి ఉంచడం, శపథం నిలబెట్టుకోవడం, దూరం పాటించడం, నీకూ నాకూ మధ్య యెహోవా న్యాయం తీరుస్తాడు అని చెప్పిన ఆ యెహోవా కోసం ఎదురుచూడడం. తీర్పు రావడానికి సంవత్సరాలు పట్టింది. అతడు ఎదురుచూశాడు.