సమూయేలు మరణానికి ఒక్క వచనమే ఇవ్వబడింది, అది చాలు: ఇశ్రాయేలీయులంతా సమావేశమై అతని కోసం ఏడ్చారు. చివరి న్యాయాధిపతి, ఇద్దరు రాజులనూ అభిషేకించిన ప్రవక్త, రమాలో ఉన్న అతని సొంత ఇంట్లో సమాధి అవుతాడు — ఈ మాటను సాధారణంగా అర్థం చేసుకునే విధంగా, అతని సొంత స్థలంలో. అతడు సౌలును చూడడానికి మళ్ళీ వెళ్ళలేదు (15:35), నాయోతులో దావీదుకు ఆశ్రయం ఇచ్చాడు (19:18); ఇప్పుడు ఏ రాజుకూ అతడు లేడు. కథకుడు ఈ సమాచారాన్ని 28:3 లో మళ్ళీ చెబుతాడు, సౌలు సమాధి అవతల నుండి అతణ్ణి చేరడానికి ప్రయత్నించే ముందు.

తరువాత దావీదు లేచి పారాను అరణ్య ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయాడు. ఆ గొప్ప దక్షిణ ఎడారి రమా నుండి చాలా దూరం; కొన్ని ప్రాచీన గ్రీకు ప్రతుల్లో ఇక్కడ మాయోను అని ఉంది, అది తరువాతి వచనానికి సరిపోతుంది, పాఠకుల అభిప్రాయాలు వేరువేరుగా ఉన్నాయి. ఏదైనా, దావీదు తన బృందంతో దక్షిణంగా కదులుతాడు, సౌలుకు ఇంకా దూరంగా, యూదాలోని కర్మెలు గొర్రెల ప్రాంతానికి దగ్గరగా (ఉత్తరాన ఉన్న పర్వతం కాదు). తరువాత వచ్చే అధ్యాయం ఈ సంవత్సరాల్లో సౌలు దాదాపుగా కనిపించని ఏకైక అధ్యాయం — అందులోనే దావీదు దాదాపు సౌలులా మారిపోతాడు.

రెండు పేర్లు, రెండు స్వభావాలు, ఒకే వచనంలో ఎదురెదురుగా ఉంచబడ్డాయి. అబీగయీలు జ్ఞానం గలదీ, అందగత్తే; నాబాలు మొరటు వాడు, తన వ్యవహారాలన్నిటిలో దుర్మార్గుడు — కఠినుడు, నీచుడు — కాలేబు సంతతివాడు, యూదాలోని గర్వించదగిన వంశం (యెహోషువ 14:13-14); పాఠం దాన్ని కావాలనే ప్రస్తావిస్తుండవచ్చు: గొప్ప పూర్వీకులు, అల్పమైన మనిషి. అతని పేరు చెప్పకముందే 2వ వచనం అతని సంపదను లెక్కపెట్టింది, మూడువేల గొర్రెలు, వెయ్యి మేకలు. అదే అతని సొంత విలువల క్రమం.

కథకుడు ఇక్కడ నాబాలు అనే పేరుకు అర్థం వివరించడు; అబీగయీలు వివరిస్తుంది (వ. 25): అతడు అతని పేరుకు తగిన వాడే... మోటుతనం అతని లక్షణం. ఈ అధ్యయనం ఆ అర్థాన్ని పాఠం ఇచ్చినట్టే తీసుకుంటుంది, అంతకుమించి కాదు. గొర్రెల బొచ్చు కత్తిరించే కాలం పండగ కాలం (2 సమూయేలు 13:23-24), చేతులు తెరిచే కాలం; అందుకే దావీదు విన్నపం (వ. 8, మేము పండగ పూట వచ్చాం గదా) ఆ లోకంలో అమర్యాద కాదు. నాబాలు నిరాకరణ కృతజ్ఞతా రుణాన్ని ఎంత భంగపరుస్తుందో, పండగ రోజు ఆచారాన్నీ అంతే భంగపరుస్తుంది.

దావీదు ఎవడు? యెష్షయి కొడుకెవడు? దావీదు ఎవరో నాబాలుకు బాగా తెలుసు — అతని తరువాతి మాటలే అది చూపిస్తాయి: తమ యజమానులను విడిచి పారిపోయిన దాసులు చాలా మంది లో ఒకడు. ఇది దావీదు గురించి సౌలు దృష్టి, నిండు భోజనం బల్ల ఉన్న ఒక ధనవంతుడి నోట. ఈ ప్రశ్నే అధ్యాయానికి కీలు: అబీగయీలు దానికి జవాబిస్తుంది (వ. 28, యెహోవా యుద్ధాలు చేస్తున్నావు), నాబాలు సొంత అంతమూ దానికి జవాబిస్తుంది. 16వ అధ్యాయం నుండే పాఠకుడికి జవాబు తెలుసు.

11వ వచనం స్వామ్యాన్ని చాటే పల్లవిని కలుపుతుంది — నా అన్నపానాలను... నా మాంసాన్ని — దానితో పాటు ఈ అవమానం: ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో తెలియని వాడికి. దావీదు దూతలు స్పష్టమైన వాస్తవం చెప్పారు (వ. 7), అతని మనుషులు కాపరులను కాపాడారని; నాబాలు సొంత పనివాడే దాన్ని ధ్రువపరుస్తాడు (వ. 15-16, వారు పగలూ రాత్రీ మా చుట్టూ ప్రాకారం లాగా ఉండేవారు). ఈ మనిషి అజ్ఞాని కాదు; కృతఘ్నుడు. లూకా 12:17-20 లోని ధనిక మూర్ఖుణ్ణి, అతని నా పంట... నా గిడ్డంగులు... నా ప్రాణం తో సహా, తరచుగా ఇతని పక్కన పెట్టి చదివారు.

అబీగయీలు ప్రసంగం (వ. 24-31) పాత నిబంధనలో విన్నపానికి అత్యుత్తమ ఉదాహరణల్లో ఒకటి. ఆమె నిందను తన మీద వేసుకోవడంతో మొదలుపెడుతుంది — ఈ అపరాధం నాదిగా ఎంచు — తరువాత తన భర్తను సమర్థించకుండానే అతణ్ణి తన నుండి వేరు చేస్తుంది: అతడు అతని పేరుకు తగిన వాడే. అతనిపేరు నాబాలు కదా, మోటుతనం అతని లక్షణం. ఇది ఆ పేరుకు పాఠం సొంతంగా ఇచ్చిన వివరణ, ఈ అధ్యయనం దాని మీదే ఆధారపడుతుంది. దుష్టుడు అనే మాట పనివాని తీర్పును మళ్ళీ చెబుతుంది (వ. 17); ఆ ఇంటివారికి తాము ఎవరితో బతుకుతున్నారో తెలుసు.

ఆమె ఏమి చేయదో గమనించండి: నాబాలు సరైనవాడని నటించదు, దావీదును ఎవరూ రెచ్చగొట్టలేదని నటించదు, నాబాలు ప్రాణం కోసం నేరుగా విన్నవించదు — ఆమె దావీదు నిర్దోషత్వం కోసం విన్నవిస్తుంది. నా ప్రభువైన మీరు పంపించిన కుర్రాళ్ళు నీ దాసినైన నాకు కనబడలేదు అనే మాట కానుక ఎందుకు పంపబడలేదో నిజాయితీగా వివరిస్తుంది. లేఖనంలో జ్ఞానం తరచుగా ఇంత ఆచరణాత్మకంగా ఉంటుంది: జ్ఞానం గల ఒక స్త్రీ (వ. 3) దారిలో నాలుగు వందల మంది ఆయుధధారులు చూడనిదాన్ని ఒక్క గంటలో చూస్తుంది.

నీ దేవుడైన యెహోవా తన దగ్గరున్న జీవపుమూటలో భద్రపరుస్తాడు — విలువైన వస్తువులను ఒక మూటలో కట్టి భద్రంగా ఉంచే చిత్రం ఇది. అబీగయీలు దాన్ని దావీదు ప్రాణానికి, అతని జీవానికి, అన్వయిస్తుంది, అది దేవుని సొంత కాపుదలలో ఉంది. యూదా సంప్రదాయం తరువాత ఈ మాటను మరణం తరువాతి జీవపు నిరీక్షణ కోసం స్వీకరించింది, క్రైస్తవ పాఠకులు దీనిలో మీ జీవాన్ని దేవుడు క్రీస్తులో దాచి పెట్టాడు (కొలస్స పత్రిక 3:3) అనే దానికి దగ్గరగా ఉన్నదేదో విన్నారు; దాని సందర్భంలో అది మొదట సౌలు నుండి, నిన్ను హింసించడానికి... పూనుకునే ఆ మనిషి నుండి, భద్రంగా కాపాడతాననే వాగ్దానం.

రెండవ చిత్రం ఒక సైనికునిది: శత్రువుల ప్రాణాలను దేవుడు వడిసెలతో రాయి విసరినట్టు... విసిరేస్తాడు. వడిసెలతో గొల్యాతును పడగొట్టిన మనిషితో (17:49) ఆమె మాట్లాడుతోంది, ఆ పొగడ్త ఒక వేదాంతం కూడా — వడిసెల ఇప్పుడు దేవుని చేతిలో ఉంది. ఎందుకో 28వ వచనం చెప్పింది: దావీదు యెహోవా యుద్ధాలు చేస్తున్నాడు, ఆయన శాశ్వతమైన రాజ వంశాన్ని ఇస్తాడు — ఈ భాషను 2 సమూయేలు 7:16 దేవుని సొంత నోటి నుండి ధ్రువపరుస్తుంది. ప్రవక్త కంటే ముందే అబీగయీలు దాన్ని పలుకుతుంది.

ఆమె చివరి వాదనే గురి తాకుతుంది. యెహోవా దావీదును ఇశ్రాయేలీయుల మీద అధిపతిగా నియమించిన తరువాత (వ. 30), తాను ఒకప్పుడు అకారణంగా రక్తం చిందించినందుకూ, పగ తీర్చుకొన్నందుకూ అనే జ్ఞాపకంలో మనోవేదన, పరితాపం ఉండకూడదు. నాబాలు ఇంటివారి సంహారాన్ని సింహాసనం మీద నుండి చూడమని ఆమె అతణ్ణి అడుగుతుంది — ఒక వ్యక్తిగత పగను దాటుకుంటూ పైకి ఎక్కిన రాజు దాన్ని తన వెంట మోసుకెళ్తాడని గ్రహించమని. పరితాపం అంటే మనస్సాక్షి తడబడడం; అతనికి మనస్సాక్షి ఉందని ఆమెకు తెలుసు (24:5).

నీ దాసినైన నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకో — వినయపూర్వకమైన ముగింపు, ఆమె ఉద్దేశించినదానికంటే ఎక్కువగా ఈ అధ్యాయం దాన్ని నెరవేరుస్తుంది (వ. 39). ఈ విన్నపం అంతా సౌలు గుహలో ఒప్పుకున్నదాన్నే (24:20) ఊహిస్తుంది: దావీదు రాజు అవుతాడని. 24వ అధ్యాయంలో దావీదు తనను తాను ఆపుకున్నాడు; ఇక్కడ ఆపుకోలేదు, ఒక స్త్రీ జ్ఞానం వల్ల ఆపబడ్డాడు. ఈ రెండు అధ్యాయాలు పక్కపక్కనే ఉన్నాయి, 24:6 లోని మనిషి ఇంకా తన నుండి తాను సురక్షితంగా లేడని, అతని పట్ల దేవుని కాపుదల కొన్నిసార్లు ఒక సాధారణ ముఖం ధరిస్తుందని పాఠకుడు చూడడానికి.

ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో దావీదు జవాబు మూడు దీవెనలు: నిన్ను పంపిన ఇశ్రాయేలీయుల దేవుడైన యెహోవాకు స్తుతి (వ. 32), నీ వివేకం దీవించబడును గాక, నీవు దీవించబడుదువు గాక. అతడు అబీగయీలును కేవలం తెలివైన స్త్రీగా కాక దేవుని దూతగా చూస్తాడు, ఆమె చేసినదాన్ని ఆమె మాటల్లోనే చెబుతాడు — నేను పగ తీర్చుకోకుండా ఈ రోజున రక్తపాతం చేయకుండా నన్ను వివేకంతో ఆపినందుకు (వ. 33, ఆమె వ. 26 కు ప్రతిధ్వని). దారిలో ఆపబడగలిగి, ఆపినవారికి కృతజ్ఞత చెప్పగలిగే మనిషికి 16వ అధ్యాయంలో దేవుడు ఎన్నుకున్న రకమైన హృదయం ఉంది; 22వ వచనంలోని శపథం ఇంకో రకాన్ని చూపించింది.

అది ఎంత దగ్గరగా వచ్చిందో 34వ వచనం నిజాయితీగా చెబుతుంది: ఒకవేళ ఈ రోజు నీవు త్వరగా నన్ను ఎదుర్కొనక పోయినట్టయితే... తెల్లవారేలోగా నాబాలుకు మగవాడొకడు కూడా మిగిలేవాడు కాదు. 22, 34 వచనాల్లో ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలోని మొరటు పదబంధం ఒక ఇంటిలోని ప్రతి మగవానికీ హీబ్రూ సొంత నుడికారం. ఒక్క మనిషి చేసిన అవమానం కోసం దావీదు వారందరినీ చంపుతానని శపథం చేశాడు — 31వ వచనంలోని ఆ అకారణంగా రక్తం చిందించడమే. అతడు ఆ శపథం నెరవేర్చడు, దాన్ని భంగపరచినందుకు లేఖనం అతణ్ణి తప్పుపట్టదు; తొందరపాటు ప్రమాణాన్ని నెరవేర్చడం కంటే దాని గురించి పశ్చాత్తాపపడడం మేలు (లేవీయకాండము 5:4-6).

తన భార్య దారిలో తన ప్రాణాన్ని కొంటుండగా నాబాలు రాజుల్లాగా... విందు చేస్తున్నాడు, తప్ప తాగుతూ... మత్తుగా ఉన్నాడు; అబీగయీలు తెలివిగా ఉదయం వరకు ఆగుతుంది. తరువాత ఆమె అతనికి చెబుతుంది — సరిగ్గా ఏమి చెప్పిందో పాఠం చెప్పదు — అతని గుండె పగిలింది. అతడు రాయి లాగా బిగుసుకు పోయాడు (వ. 37). చాలామంది దీన్ని పక్షవాతం లేదా మూర్ఛగా చదువుతారు; కథకుడు ఫలితాన్ని మాత్రమే నమోదు చేస్తాడు. పది రోజుల తరువాత యెహోవా నాబాలును దెబ్బ తీయగా అతడు చనిపోయాడు. దావీదు తన చేతితో చేయనిదాన్ని యెహోవా చేయి లేకుండానే చేశాడు — హకీలా దగ్గర దావీదు పేర్కొనే మూడు మార్గాల్లో మొదటిది (26:10).

పాఠకుడు ఇక్కడ జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ప్రతి మొరటువాడూ కొట్టబడతాడని గానీ, ఆకస్మిక మరణం ఎప్పుడూ తీర్పు అని గానీ పాఠం చెప్పదు; దైవ సంఘటనలను అలా చదవకూడదని లేఖనం వేరేచోట హెచ్చరిస్తుంది (లూకా 13:1-5; యోహాను 9:3). అది చెప్పేది ఇది: ఈ సందర్భంలో యెహోవా నాబాలు చేసిన కీడును... అతని తలమీదికే రప్పించాడు (వ. 39), పగ తీర్చుకోకుండా ఆపబడిన దావీదు దాన్ని యెహోవా తన పక్షాన వ్యాజ్యం నడపడంగా చూశాడు. ఈ అధ్యాయం తీర్పు తీర్చేది ఎవరి చెయ్యి అనే దాని గురించి, ప్రతి అంత్యక్రియనూ ఎలా చదవాలి అనే దాని గురించి కాదు.

43వ వచనం యెజ్రెయేలు వాసి అహీనోయమును కలుపుతుంది — యూదా కొండ ప్రాంతంలోని ఒక పట్టణం (యెహోషువ 15:56), ఉత్తరాన ఉన్న లోయ కాదు — తరువాత కథకుడు 19:17 లో తెరుచుకున్న ఒక గాయాన్ని మూస్తాడు: సౌలు కూతురు మీకాలు దావీదు భార్య. సౌలు ఆమెను... పల్తీయేలుకు ఇచ్చాడు. దావీదు చనిపోయినట్టు లేదా వెలివేయబడినట్టు రాజు తన అల్లుని వివాహాన్ని రద్దు చేసి, తన కూతురిని గల్లీము ఊరివాడికి ఇచ్చాడు. లేఖనం దీన్ని వ్యాఖ్య లేకుండా చెబుతుంది, కానీ ఈ వాక్యం నమ్మకంగా నిలిచిన ఒక భార్య గురించిన అధ్యాయం చివర ఉంది, ఆ వ్యత్యాసం యాదృచ్ఛికం కాదు.

ఇక్కడ దావీదు వివాహాలు ధర్మశాస్త్రం రాజును హెచ్చరించిన ఒక ధోరణికి ఆరంభం — అతడు ఎక్కువమంది స్త్రీలను పెళ్లి చేసుకోకూడదు (ద్వితీయోపదేశకాండము 17:17) — 2 సమూయేలు దాని చేదు ఫలాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ అధ్యయనం అలా కాదని నటించదు. మీకాలును తిరిగి అడుగుతారు (2 సమూయేలు 3:13-16), పల్తీయేలు ఏడుస్తూ ఆమె వెంట వస్తాడు; అబీగయీలు కిల్యాబును కంటుంది (2 సమూయేలు 3:3). ఈ అధ్యాయంలో రక్తాపరాధం నుండి ఆపబడిన మనిషి ప్రతి లోపం నుండీ ఆపబడలేదు, కథకుడు రెండింటినీ ఒకే పుటలో మనకు చూపిస్తాడు.