मफीबोशेथचा सेवक सीबा (v. 1) — अध्याय 9 मधील कारभारी — पळून जाणाऱ्या राजाला डोंगरमाथ्याच्या थोडे पुढे भेटतो, खोगीर घातलेली दोन गाढवे घेऊन, आणि अबीगईलेच्या शिध्यासारखीच सामग्री घेऊन (1 शमुवेल 25:18): दोनशे भाकरी, किसमिसाचे शंभर घड, अंजिरांच्या शंभर ढेपा आणि द्राक्षरसाचा बुधला. भेट वेळेवर आहे, आणि स्पष्टीकरणही (v. 2): गाढवे राजाच्या कुटुंबियांसाठी, भाकरी नोकरांसाठी, द्राक्षरस थकलेल्यांसाठी. मग राजाचा प्रश्न — मराठी IRV तो अप्रत्यक्ष कथनात देते: राजाने मफिबोशेथाचा ठावठिकाणा विचारला — आणि सीबाचे उत्तर: मफीबोशेथ यरूशलेमेमध्येच आहे, या आशेने की आता माझ्या आजोबांचे राज्य मला इस्राएली परत देतील.

हा अभ्यास अध्याय 16 वरून याचा निवाडा करणार नाही, कारण पुस्तकही तसे करत नाही. 19:24-30 मध्ये मफीबोशेथ परतणाऱ्या राजाला भेटायला येईल — राजा गेला त्या दिवसापासून स्वतःची निगा न राखता — आणि म्हणेल की सीबाने मला फसवले: त्याला यायचे होते, पण त्याच्या नोकराने गाढवे नेली आणि त्याची निंदा केली; दोघांचे ऐकून दावीद जमीन वाटून देतो. खरे कोण बोलत होता हे कथनकार कधीच सांगत नाही, आणि तेव्हापासून वाचक त्यावर वाद घालत आले आहेत. हे वचन फक्त एवढेच दाखवते की दावीदाने डोंगरावर काय ऐकले: एक निष्ठावंत कारभारी, एक उदार भेट, आणि त्याच्या पंक्तीला बसणाऱ्या पांगळ्या माणसाविरुद्ध एक आरोप — ज्याला उत्तर द्यायला तेथे कोणीही नव्हते.

जे जे मफीबोशेथच्या मालकीचे होते ते मी आता तुला देत आहे. एका माणसाच्या शब्दावर, आरोपी गैरहजर असताना, राजा शौलाची ती सर्व मालमत्ता हस्तांतरित करतो जी त्याने योनाथानासाठी परत दिली होती (9:7). सीबाच्या आरोपात कितीही तथ्य असो, निवाडा घाईचा आहे, आणि आरोपाचा निर्णय न करता हा अभ्यास ते सांगतो: जो कोणी ऐकण्यापूर्वी उत्तर देतो, त्याचे ते करणे मूर्खपणाचे आणि लज्जास्पद असते (नीतिसूत्रे 18:13), आणि जो सुरुवातीला आपली बाजू मांडतो तो बरोबर आहे असे वाटते, पण त्याचा प्रतिस्पर्धी येऊन त्यास प्रश्न विचारतो (नीतिसूत्रे 18:17). तो प्रतिस्पर्धी अध्याय 19 मध्ये येईल. तोपर्यंत वाचकांनी हे वचन अनिर्णित ठेवावे.

दावीद कोणत्या अवस्थेत आहे हेही वाचक लक्षात घेऊ शकतात. त्याने नुकताच आपला सल्लागार आणि आपले नगर गमावले आहे; शौलाच्या घराण्यातील एक माणूस शौलाच्या रक्तासाठी त्याला शाप देणार आहे; आणि येथे बातमी आहे की शौलाचा शेवटचा वारस राजासनाची आशा धरून आहे. वाटेवर, देवाच्या शिक्षेखाली असताना, जुन्या घराण्याची भीती सहज खरी वाटते. कथनकार राजाचे समर्थनही करत नाही, त्याला दोषही देत नाही; तो स्वीकारलेली भेट आणि दिलेला निवाडा एकाच दमात नोंदवतो, आणि मी आपल्याला नमन करतो. मी तुम्हास आनंद देण्यास समर्थ होईन अशी मी आशा करतो या कारभाऱ्याच्या समाधानाने प्रसंग संपू देतो. हा अभ्यास नोंदवतो की येथे योनाथानाला दिलेल्या शपथेची कसोटी लागत आहे, आणि ती मफीबोशेथमुळे नव्हे.

बहूरीम — ते गाव जिथपर्यंत मीखलचा पती तिच्या मागोमाग रडत गेला (3:16), यार्देनेकडे उतरणाऱ्या वाटेवर — आणि तेथून बाहेर येतो गेराचा मुलगा शिमी, शौलाच्या घराण्यातील एकजण, डाव्या-उजव्या बाजूला वीरांसह चालणाऱ्या राजाला शिव्याशाप देत आणि त्याच्यावर दगड फेकत. चालता हो इथून, तू दुष्ट आहेस तू खूनी आहेस! (v. 7). त्याचा आरोप आहे शौलाच्या घरातील लोकांस तू मारलेस: अबनेर, ईश-बोशेथ, आणि अध्याय 21 मधील घटना आधी घडली असल्यास कदाचित त्यातील सात जणही. अबनेर व ईश-बोशेथ यांच्या बाबतीत दावीद निर्दोष असल्याचे दाखवण्यासाठी कथनकाराने बरेच कष्ट घेतले आहेत (3:28; 4:11); शिमीचा त्यावर विश्वास नाही, आणि बन्यामीनचाही नव्हता असे दिसते.

अध्याय स्पष्टपणे न सांगणारा विरोधाभास हा अभ्यास नोंदवतो. रक्ताबद्दल शिमी चुकीचा आहे — कथनकाराने ते निकालात काढले आहे — पण मुद्द्याबद्दल तो बरोबर आहे: दावीद खरोखरच खूनी आहे, आणि देव खरोखरच रक्ताबद्दल त्याला शासन करीत आहे; फक्त ते रक्त उरीयाचे आहे (12:9), ज्याबद्दल शिमीला काहीच माहीत नाही. तुझे आता हाल होत आहेत कारण तू खुनी आहेस हे खरे आहे, पण चुकीच्या कारणासाठी. वाचकांनी पाहावे की यामुळेच दावीद ते सहन करू शकतो (v. 10): शिमीच्या आरोपापेक्षाही भयंकर आरोप त्याला ठाऊक आहे, आणि आधीच निकाल दिलेला न्यायाधीशही. देवाच्या शिक्षेखाली असलेला माणूस अन्यायाने शापित होणे सहन करू शकतो, कारण त्याचा न्यायाने निवाडा झालेला आहे.

या मरण पावलेल्या कुत्र्यासारख्या मनुष्याने तुम्हास शिव्याशाप द्यावेत म्हणजे काय? स्वामी, मला त्याचा शिरच्छेद करू द्या (v. 9). शौलाला एकाच घावात भूमीशी खिळवू पाहणारा (1 शमुवेल 26:8) अबीशय सैनिकाचे उत्तर पुढे करतो, आणि दावीद त्याला असे उत्तर देतो जे अबनेरच्या मृत्यूच्या वेळी त्याने केलेल्या तक्रारीची (3:39) आठवण करून देते आणि जे तो 19:22 मध्ये पुन्हा देईल; इंग्रजी (KJV) पाठात दोन्ही ठिकाणी ते शब्द असे आहेत: सरुवेच्या पुत्रांनो, मला तुमच्याशी काय कर्तव्य? (मराठी IRV येथे ‘सरुवेच्या पुत्रांनो मी काय करू?’ असे देते). दावीदाच्या घराण्यातील रक्तपाती माणसे त्याच्या बहिणीचे मुलगे आहेत, आणि त्यांचे उपाय नाकारण्यातच त्याने आपली सारी कारकीर्द घालवली आहे (3:39). मरण पावलेला कुत्रा हा 9:8 मधील शब्दप्रयोग आहे, आता अबीशयच्या तोंडी एका बन्यामिनीसाठी, जसा दावीदाने एकदा तो स्वतःसाठी वापरला होता (1 शमुवेल 24:14).

दाविदाला शिव्याशाप दे असे परमेश्वरानेच त्यास सांगितले असेल. परमेश्वर शिमीशी बोलला असे दावीदाला म्हणायचे नाही; त्याला म्हणायचे आहे की परमेश्वराने परवानगी दिली नाही असे काहीही त्याच्यापर्यंत पोहोचत नाही, आणि यरूशलेमेहून निघालेल्या वाटेवरचा शाप हा त्याने स्वीकारलेल्या शिक्षेचाच भाग आहे (15:26). वचन 11 तर्क देते: माझा पोटचा मुलगा अबशालोमच माझ्या जिवावर उठला आहे, तर हा बन्यामिनी हे असे करत आहे तर त्यामध्ये नवल काय. ज्या माणसाची शिकार त्याचा स्वतःचा मुलगा करत आहे, त्याच्याकडे परक्याच्या जिभेपासून वाचवण्यासारखे काहीच उरलेले नाही. हा अभ्यास नोंदवतो की शिमी बरोबर आहे असे दावीद कधीच म्हणत नाही; शिमीला मुभा आहे एवढेच तो म्हणतो. या दोन गोष्टी वेगळ्या आहेत, आणि तो फरक म्हणजेच विश्वास.

माझ्याबाबतीत घडणारे हे अन्याय कदाचित् परमेश्वर पाहील, आणि शिमीच्या या शिव्याशापाच्या बदल्यात उद्या तो माझे भलेच करील. हे अध्यायाचे मुख्य वचन, आणि शाप कसा सहन करावा याचा आदर्श. कदाचित् — देवावर कोणताही हक्क नाही, फक्त आशा, जशी 15:25-26 मध्ये. हे अन्याय ... परमेश्वर पाहील — इंग्रजी (KJV) पाठात येथे ‘माझे दुःख पाहील’ असे आहे, जो लेआचा (उत्पत्ति 29:32) आणि हन्नेचा (1 शमुवेल 1:11) शब्द आहे; येथे इब्री पाठ अधर्म असे वाचतो, तर समासातील पाठ आणि अनेक जण दुःख किंवा डोळा असे वाचतात (मराठी IRV ‘अन्याय’ म्हणते), आणि हा अभ्यास ती अनिश्चितता आग्रह न धरता नोंदवतो. शिव्याशापाच्या बदल्यात ... माझे भलेच करील — उत्तर न देता सहन केलेला शापच देव आशीर्वादात बदलू शकतो. जे तुम्हास शाप देतात त्यांना आशीर्वाद द्या (लूककृत शुभवर्तमान 6:28) याच्या जुन्या करारात सर्वात जवळ जाणारे वचन म्हणून वाचकांनी याकडे पाहिले आहे.

पुढचा इतिहास याच पुस्तकात आहे. दावीद परत येतो तेव्हा क्षमा मागण्यासाठी सर्वात आधी यार्देन ओलांडून येणारा शिमी असतो, आणि तो मरणार नाही अशी दावीद शपथ घेतो (19:16-23) — कदाचित हेच या वचनातील भले, वाचवता येईल अशा एका माणसाच्या रूपात. मृत्युशय्येवर दावीद शलमोनाला त्याची व्यवस्था लावायला सांगेल (1 राजे 2:8-9), आणि शलमोन तसे करतो (1 राजे 2:36-46); वाटेवरची ती सहनशीलता ही संपूर्ण कथा नव्हती असे हा अभ्यास नोंदवतो, आणि ते गुळगुळीत करत नाही. वाट जे देते ते म्हणजे दगड आणि धुळीखाली चालणारा एक राजा (v. 13), जो ना आपल्या सैनिकांकरवी उत्तर देतो ना आपल्या जिभेने, आणि दमल्यामुळे (v. 14) थांबून विसावा घेऊ शकतो.

दृश्य यरूशलेमेकडे वळते: अबशालोम, अहिथोफेल आणि इस्राएलचे सर्व लोक यरूशलेम येथे आले (v. 15), आणि दावीदाचा मित्र अर्की हूशय नव्या राजाला अभिवादन करायला येतो: राजा चिरायु होवो, राजा चिरायु होवो — इब्रीमध्येही हेच आहे, राजा जिवंत राहो, दोनदा (इंग्रजी KJV याला "God save the king" म्हणते), आणि कोणता राजा हे कथनकार न सांगता सोडतो. अबशालोमला जे ऐकायचे आहे तेच तो ऐकतो, तरीही प्रश्न विचारतो (v. 17): हीच का तुझ्या मित्रावरील तुझी प्रीती? तू ही त्याच्याबरोबर यरूशलेम का सोडले नाहीस? तो शब्द हेसेद आहे, आणि अबशालोमच्या तोंडी तो एक टोमणा आहे; त्याने नुकतेच स्वतःच्या बापाला वाटेवर सोडले आहे.

हूशयचे उत्तरही (vv. 18-19) इंग्रजी (KJV) पाठात त्याच संदिग्धतेने बांधलेले आहे (मराठी IRV ते थेट अबशालोमला उद्देशून देते): ज्याला परमेश्वर, हे लोक आणि इस्राएलाची सर्व माणसे निवडतील, त्याचाच मी होईन... जशी मी तुझ्या वडिलांसमोर सेवा केली, तशीच तुझ्यासमोर करीन. प्रत्येक वाक्यांश दावीदाबद्दल वाचता येतो, आणि अबशालोम प्रत्येक वाक्यांश स्वतःबद्दल वाचतो. हा अभ्यास नोंदवतो की राहाब आणि मीखल यांची फसवणूक जशी पवित्र शास्त्राने नोंदवली (यहोशवा 2:4-6; 1 शमुवेल 19:14), तशीच ही फसवणूकही ते कोणतेही भाष्य न करता नोंदवते, आणि त्याची मान्यता परिणामाला आहे, 17:14. पाठ वाचकाला जे पाहण्याचे आमंत्रण देतो ते असे: स्वतःबद्दल इतकी खात्री बाळगणारा एक राजासन बळकावणारा, की मित्राच्या अनुपस्थितीपेक्षा एका दरबाऱ्याचा शब्द तो स्वीकारील.

आम्ही काय करावे ते सांग (v. 20), आणि अहिथोफेल सल्ला देतो: ...तुझ्या वडीलांनी त्यांच्या उपपत्नी येथेच ठेवल्या आहेत. त्यांच्याशी तू संबंध ठेव — 15:16 मधील त्या दहा स्त्रिया. हा सल्ला इतर कशाहीपेक्षा आधी राजकीय आहे. राजाचे अंतःपुर ताब्यात घेणे म्हणजे त्याच्या राजासनावर हक्क सांगणे; रिस्पासोबतच्या अबनेरच्या कृत्याचा ईश-बोशेथने असाच अर्थ लावला (3:7), आणि अबीशगसाठी अदोनीयाने केलेल्या विनंतीचा शलमोनही असाच अर्थ लावील (1 राजे 2:22). उघडपणे केल्यास ते फाटाफूट न सांधता येण्याजोगी करते — तुझ्या वडीलांना तुझा तिरस्कार वाटेल व ही गोष्ट सर्व इस्राएलांमध्ये पसरेल — म्हणजे समेटाची आशा धरून डळमळणाऱ्यांना बाजू घ्यावीच लागते: त्यामुळे त्या सर्वांचा तुला पाठिंबा मिळेल.

नियमशास्त्राने हे पूर्णपणे निषिद्ध ठरवले होते: तू तुझ्या सावत्र आईबरोबर शारीरिक संबंध ठेवू नको (लेवीय 18:8; 20:11; अनुवाद 22:30), आणि पौल याच पापाला परराष्ट्रीयांमध्येही न आढळणारे असे म्हणेल (करिंथकरांस पहिले पत्र 5:1). अहिथोफेलला हे ठाऊक आहे, तरीही तो हा सल्ला देतो, कारण तो उपयोगी पडतो. हा अभ्यास त्याच्या शहाणपणाचे स्वरूप नोंदवतो: पूर्णपणे दूरदर्शी, पूर्णपणे देवविरहित; आणि पुढचे वचन सांगेल की लोकांनी तो जणू देवच बोलला असा मानला. येथे ज्यांना कोणताही आवाज दिलेला नाही त्या दहा स्त्रियांचीही वाचकांनी आठवण ठेवावी; त्यांना उर्वरित आयुष्य असे काढावे लागेल: त्यांच्यावर पहारा ठेवला ... त्यांची स्थिती विधवेसारखी होती (20:3).

मग सर्वांनी राजवाड्याच्या धाब्यावर अबशालोमसाठी राहुटी ठोकली. अबशालोमने आपल्या वडीलांच्या उपपत्नीशी लैंगिक संबंध ठेवले. ही गोष्ट सर्व इस्राएलांनी पाहिली. पाठाचा स्वतःचा दुवा 12:11-12 आहे, आणि हा अभ्यास तो पाठ जसा सांगतो तसाच सांगतो: तुझ्या स्त्रिया तुझ्यापासून मी हिरावून घेईन, त्या तुझ्या एका आप्ताच्याच हवाली करीन. तो तुझ्या बायकां बरोबर झोपेल आणि ही गोष्ट सर्वांसमक्ष घडेल... पण हे मात्र सूर्याच्या साक्षीने, सर्व इस्राएलादेखत होईल. राजवाड्याचे धाबे म्हणजे 11:2 मधील तेच छत, जिथून दावीदाने बथशेबाला पाहिले. पाप जिथे सुरू झाले त्याच ठिकाणी, मुलाकडून, दिवसाढवळ्या, सर्वांसमोर शिक्षा अंमलात येते.

पाठ ज्या दोन गोष्टी धरून ठेवतो त्या वाचकांनीही धरून ठेवाव्यात. कथनकार 17:14 मध्ये सांगतो की परमेश्वर अबशालोमवर अरिष्ट आणत होता; 12:11 मध्ये तो सांगतो की परमेश्वर दावीदावर हे अरिष्ट उभे करील. अबशालोमचे कृत्य हे त्याचे स्वतःचे पाप आहे — अहिथोफेलच्या सल्ल्याने आणि त्याने स्वतः निवडलेले — आणि त्याच वेळी नाथानाने आधी सांगितलेली शिक्षाही आहे. देवाची शिक्षा आणि माणसाची दुष्टता एकच घटना कशी असते, याचा उलगडा पवित्र शास्त्र करत नाही; ते दोन्ही सांगते (तुलना करा उत्पत्ति 50:20; प्रेषितांची कृत्ये 2:23). हा अभ्यास नोंदवतो की कथनात दावीदाला हे कळवले जात नाही; सर्व इस्राएलाला जसे कळले तसेच त्यालाही कळेल, आणि दोन पुरुषांच्या पापांची किंमत त्या दहा स्त्रिया मोजतात.

देवाच्या शब्दा इतके महत्वाचे — इब्री पाठही असेच म्हणतो, देवाचे वचन; अहिथोफेलची ख्याती अशीच होती, दावीद आणि अबशालोम या दोघांनाही. अध्याय 16 च्या शेवटी कथनकार हे सांगण्यासाठी एकाच कारणाने थांबतो: अध्याय 17 उघडण्यापूर्वी वाचकाला नेमके कळावे की आता दिल्या जाणाऱ्या सल्ल्याला किती वजन आहे, आणि म्हणून डोंगरावरील दावीदाच्या एका ओळीच्या प्रार्थनेवर — परमेश्वरा, अहिथोफेलचा सल्ला निष्फळ ठरु दे (15:31) — किती काही अवलंबून आहे. हा अभ्यास या वचनाकडे 17:14 साठी कथनकाराची पूर्वतयारी म्हणून पाहतो, जिथे देवाच्या वचनासारखा वाटणारा सल्ला खरे वचन देणारा परमेश्वर बाजूला सारतो.

या वचनात एक इशाराही आहे. सल्ला जणू देवाकडून आलेला असू शकतो — स्पष्ट, परिणामकारक, खात्रीचा — आणि तरीही तो धाब्यावर दहा स्त्रियांना भ्रष्ट करण्याचा सल्ला असू शकतो. परमेश्वराच्या भयापासून तुटलेले शहाणपणही शहाणपणच असते, आणि त्याच्या दर्जाच्या प्रमाणात ते धोकादायक असते; सर्पही अतिशय धूर्त होता (उत्पत्ति 3:1). सल्ला किती चांगला लागू पडतो यावरून त्याचे मोल ठरवणाऱ्या वाचकांनी या वचनापाशी थोडा वेळ थांबावे. कथनकाराला अभिप्रेत असलेला विरोधाभास हा अभ्यास नोंदवतो: ज्याचा शब्द देवाच्या शब्दासारखा वाटत असे, तो माणूस आपला शब्द मानला गेला नाही तेव्हा गळफास लावून घेईल (17:23), आणि देवाचे खरे वचन म्हणजे डोंगरकडेवरील एका मेंढपाळ-राजाची प्रार्थना.