జీఫు నివాసులు రెండవసారి (23:19) దాదాపు అవే మాటలతో సమాచారం ఇస్తారు, సౌలు అవే మూడువేల మందితో వస్తాడు (24:2). ఈ అధ్యాయం 24వ అధ్యాయాన్ని ఎంత దగ్గరగా ప్రతిబింబిస్తుందో పాఠకులు చాలా కాలంగా గమనించారు — సమాచారం ఇచ్చేవారు, అందుబాటులో దావీదు, సంయమనం, యెహోవా చేత అభిషేకం పొందినవాడు, దావీదూ, నాయనా, ఇది నీ గొంతే కదా? కొందరు ఈ రెండింటినీ ఒకే సంఘటనకు భిన్నమైన కథనాలుగా భావిస్తారు; మరికొందరు సౌలు మళ్ళీ వెనక్కి జారిపోయాడని, అదే సంగతి రెండుసార్లు జరిగిందని భావిస్తారు — గ్రంథం దాన్ని అలాగే చూపిస్తుంది, తేడాలు దానికి మద్దతిస్తాయి: గుహకు బదులు శిబిరం, అంగీకి బదులు ఈటె, పగటికి బదులు రాత్రి. ఈ అధ్యయనం గ్రంథం చెప్పినట్టే అధ్యాయాన్ని చెబుతూ ఆ ప్రశ్నను నమోదు చేస్తుంది.

ఏ విధంగా చదివినా, ఈ పునరావృతం అర్థం ఏమిటంటే ఏన్గెదీలో సౌలు పశ్చాత్తాపం నిలవలేదు (24:16-22). యెషీమోను ఎదుట... హకీలా — హెబ్రోనుకు ఆగ్నేయంగా ఎడారి బీడు వైపు ముఖం పెట్టిన కొండ. దావీదు అనుభవించినది పాఠకుడు అనుభవించేలా అధ్యాయం పాత వేట భూగోళంలోనే మొదలవుతుంది: ప్రమాణం, కన్నీళ్ల తరువాత, అంతా మళ్ళీ మొదలవుతోంది. 4వ వచనంలోని కచ్చితంగా అనేది దావీదు నిర్ధారించుకోవడం; తన గూఢచారులు చెప్పేవరకు సౌలు వచ్చాడని అతడు నమ్మలేదు.

దావీదు సోదరి సెరూయా కొడుకు (1 దినవృత్తాంతములు 2:16), యోవాబు సోదరుడు అయిన అబీషై ఇక్కడ గ్రంథంలోకి అడుగుపెడతాడు — చివరి వరకు దావీదుకు సేవ చేస్తూ, అతణ్ణి ఇబ్బంది పెడుతూ ఉండే ఉగ్రులైన మేనల్లుళ్ళలో మొదటివాడు. అతని ప్రతిపాదన సూటిగా, వృత్తిపరంగా ఉంది: ఒక్క పోటు, ఒక దెబ్బతో పరిష్కారం చేస్తాను. గుహలో మనుషులు చేసినట్టే (24:4) అతడు దానికి దేవుని పేరు పెడతాడు: దేవుడు ఈ రోజున నీ శత్రువుని నీకు అప్పగించాడు. అవకాశాన్ని అనుమతిగా చదువుతాడు; అధ్యాయంలో ఇదే అత్యంత సహజమైన పొరపాటు, దావీదు దానికి పేరు పెడతాడు.

ఆ దృశ్యమే అసాధారణమైనది. సౌలు శిబిరం మధ్యలో పడుకున్నాడు — ఆ మాటను సాధారణంగా అర్థం చేసుకునే విధంగా, శిబిరపు లోపలి వలయం — అతని ఈటె, అతడు దావీదు మీదికి రెండుసార్లు విసిరిన ఆయుధం (18:11; 19:10), అతని దిండు పక్క నేలకు గుచ్చి ఉంది (వ. 7), సౌలు సైన్యాధిపతి అబ్నేరు (వ. 5) అతని పక్కనే ఉన్నాడు. మూడువేల మంది మధ్య ఇద్దరు మనుషులు నిలబడి ఉన్నారు. గ్రంథంలో మూడవసారి ఈటె అందుబాటులో ఉంది, ఈసారి దానికి దగ్గరగా ఉన్నది దావీదు చెయ్యి.

యెహోవా చేత అభిషేకం పొందినవాణ్ణి చంపి దోషి కాకుండా ఉండడం ఎవరివల్లా కాదు — దావీదు ఇది చెప్పడం ఇది రెండవసారి (24:6); ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో ఇప్పుడు దీని రూపం ఒకే జవాబు ఉన్న ప్రశ్న. ఇక్కడ దోషం దేవుని ఎదుట, సౌలు ఎదుట కాదు; పొడిచినవాడు తన పరిపాలనలోకి రక్తాన్ని (25:31) మోసుకెళ్తాడు. సౌలు బతకడానికి అర్హుడని దావీదు చెప్పడు. 10:1 లోని నూనె దేవుని సొత్తు అని, తన సొంత అభిషేకం (16:13) గానీ అబీషై కత్తి గానీ దాన్ని తొలగించే హక్కు ఎవరి చేతికి ఉందో మార్చలేవని అతడు చెబుతాడు.

అధికారం ధరించిన మనిషి యోగ్యత మీద ఆధారపడని, దేవుడు ఏర్పరచిన అధికార క్రమం పట్ల గౌరవాన్ని ఈ వచనం బోధిస్తుందని సంఘం చదివింది (రోమీయులకు రాసిన పత్రిక 13:1-2; 1 పేతురు పత్రిక 2:17) — అదే సమయంలో, దావీదు సౌలు హంతక ఆజ్ఞలను కూడా నిరాకరిస్తాడని, అతని నుండి పారిపోతాడని, అతడు తప్పు చేస్తున్నాడని అతని ముఖం మీదే చెబుతాడని గమనిస్తూ. అభిషిక్తుణ్ణి గౌరవించడం అతని ఇష్టాన్ని నెరవేర్చడంతో సమానం కాదు. ఈ వచనం చెయ్యి గురించినది, దావీదు అమాలేకీయుణ్ణి దానికే బాధ్యుణ్ణి చేస్తాడు (2 సమూయేలు 1:14-16).

దావీదును నిర్దోషిగా విడిచిపెట్టే, సౌలు చనిపోగల మూడు మార్గాలను మాత్రమే దావీదు వివరిస్తాడు: యెహోవాయే అతణ్ణి శిక్షిస్తాడు (ఆయన నాబాలును దెబ్బ తీసినట్టు, 25:38), ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో అతని రోజు వచ్చి అతడు చనిపోతాడు (సహజ మరణం), లేదా యుద్ధంలో నశిస్తాడు. మొదటిదాన్ని అతడు ఇప్పుడే చూశాడు; మూడవది గిల్బోవ మీద జరిగేది (31:3-6). దావీదు ప్రవచించడం లేదని పాఠకులు గమనించాలి — అతడు సాధ్యతలను లెక్కిస్తూ నాల్గవదాన్ని తోసిపుచ్చుతున్నాడు. దేవుడు ఏది ఎన్నుకుంటాడో దాని కోసం అతడు ఎదురుచూస్తాడు, అది ఏదో అతనికి తెలియదు.

11వ వచనం గుహలోని ప్రమాణాన్ని దాదాపు మాటకు మాటగా పునరావృతం చేస్తుంది — అలా చేయకుండా యెహోవా నన్ను ఆపుతాడు గాక — తరువాత గుహలో జరగనిదాన్ని చేస్తుంది: తాను చంపగలిగేవాడినని రుజువు చేసే గుర్తులను దావీదు తీసుకుంటాడు. ఈటె సౌలు రాజరికానికీ అతని హింసకూ గుర్తు; నీళ్లబుడ్డి ఎడారిలో అతని ప్రాణం. దావీదు రాజు శక్తినీ రాజు ప్రాణాన్నీ తన చేతుల్లోకి తీసుకుని రెండింటినీ తిరిగి ఇస్తాడు (వ. 22). ఈ చర్య అంగీ కంటే ఎక్కువ చెబుతుంది, ఈసారి అతని మనస్సాక్షి అతణ్ణి నొప్పించదు.

యెహోవా వల్ల... గాఢనిద్ర — దేవుడు ఆదామును నిద్రపుచ్చినప్పుడు (ఆదికాండము 2:21), అబ్రాము మీద చీకటి కమ్మినప్పుడు (ఆదికాండము 15:12) వాడిన మాట ఇదే. ఇద్దరు మనుషులు మూడువేల మంది శిబిరం గుండా ఎవరి చేతికీ చిక్కకుండా ఎలా నడిచారో కథకుడు వివరిస్తాడు: కేవలం రహస్యంగా నడవడం వల్ల కాదు, దేవుడు సైన్యాన్ని నిద్రపుచ్చాడు కాబట్టి. పాఠం దీన్ని దావీదు చాకచక్యంగా చూపించదు (ఎవ్వరూ వచ్చిన వాళ్ళను చూడలేదు అనే మాట జాగ్రత్తకూ కొంత ఘనత ఇచ్చినా); తాను విడిచిపెట్టిన మనిషి శిబిరంలో యెహోవా ఉన్నాడని, తాను ఎన్నుకున్నవాణ్ణి కాపాడుతున్నాడని చూపిస్తుంది.

ఇదే అధ్యాయపు నిశ్శబ్ద వేదాంతం. దేవుడు సౌలును కొట్టడు; ఆయనకు ఆ అవసరం లేదు. ఆయన దావీదును కాపాడి, సౌలును అతని సొంత దారికి వదిలేస్తాడు — నిద్రలో, ఈటె పోయి. నిద్రపోతున్న శిబిరంలో ఇక దేవుని మెలకువ కింద లేని రాజ్యపు చిత్రాన్ని పాఠకులు చూశారు: ఇశ్రాయేలు ప్రజల సంరక్షకుడు కునికిపాట్లు పడడు, నిద్రపోడు (కీర్తన 121:4), కానీ రాజు కావలివారు నిద్రపోయారు. మేలుకున్న అబ్నేరు దానికి జవాబు చెప్పాల్సి వస్తుంది.

దూరపు కొండ నుండి దావీదు ఎగతాళి సౌలుకు కాదు, అబ్నేరుకు, అది గుచ్చుకునేలా ఉంది: నీకు ధైర్యం లేదా? ఇశ్రాయేలీయుల్లో నీలాంటి వాడు ఎవరు? (వ. 15) — రాజ్యంలోనే గొప్ప సైనికుడు ఒక అపరిచితుణ్ణి రాజు దిండు వరకు నడవనిచ్చాడు. నువ్వు మరణశిక్ష పొందాల్సిందే అనే మాట దావీదు మీద సౌలు విధించిన తీర్పునే, సౌలును కాపాడాల్సిన మనుషుల మీదికి తిప్పుతుంది. అందులో హాస్యం ఉంది, ఒక పాఠమూ ఉంది: రాజు ప్రాణం తీయాలని చూస్తున్నాడని ఆరోపించబడిన మనిషే ఇప్పుడే దాన్ని కాపాడాడు.

అబ్నేరును గమనించాలి. గిల్బోవ తరువాత సంవత్సరాల పాటు అతడు సౌలు ఇంటిని మోస్తాడు, ఇష్బోషెతును రాజుగా చేస్తాడు (2 సమూయేలు 2:8-9), యోవాబు చేతిలో చనిపోతాడు — ఈ రాత్రి శిబిరంలో ఉన్న అబీషై సోదరుడు (2 సమూయేలు 3:27-30). ఒక లోయకు అటూ ఇటూ ఎదురెదురుగా నిలిచిన ఇద్దరు సైన్యాధిపతులను కథకుడు పరిచయం చేస్తాడు, ఒకని చేతిలో రాజు ఈటె. దావీదు అబ్నేరు కోసం ముఖ్యమైన వాడు... ప్రధానుల్లో ఒకడు అని దుఃఖిస్తాడు (2 సమూయేలు 3:38); ఇక్కడ అతణ్ణి ఎగతాళి చేస్తాడు, రెండూ నిజమే.

దావీదు విన్నపానికి గుండె, దానిలోని అత్యంత లోతైన ఆలోచన. నా మీద పగ సాధించాలని యెహోవా నిన్ను ప్రేరేపిస్తే — ఈ హింస ఏదో విధంగా దేవుని పని అయితే, శిక్షణగా — ఆయన అర్పణ స్వీకరించి ఆయన్ను శాంతిపరచవచ్చు: దావీదు దేవుని ముఖాన్ని వెదకి దాన్ని సరిచేస్తాడు. కానీ మనుషులెవరైనా — సభికులు, సమాచారం ఇచ్చేవారు — అలా చేస్తే, వారు తప్పక యెహోవా దృష్టిలో శాపానికి గురి అవుతారు. తన బాధలో దేవుని చెయ్యి ఉండవచ్చనే అవకాశాన్ని అతడు తెరిచి ఉంచుతాడు; దాన్ని దేవుని దగ్గరికి తేవడం మానేస్తాననే అవకాశాన్ని తెరిచి ఉంచడు. యోబు, కీర్తనలూ ఇదే విధంగా తర్కిస్తాయి.

‘నువ్వు దేశం విడిచిపెట్టి ఇతర దేవుళ్ళను...’ అని నాకు చెప్పి, యెహోవా సన్నిధానం నుండి నన్ను దూరం చేస్తున్నారు. ఎవరూ ఆ మాటలు అనలేదు; ఇశ్రాయేలు నుండి బహిష్కరణ ఆచరణలో యెహోవా ఆరాధనా స్థలం నుండి బహిష్కరణే అని, తనను వెంటాడేవారు ఉద్దేశించినా ఉద్దేశించకపోయినా తనను ఫిలిష్తీయుల దేవుళ్ళ వైపు నెడుతున్నారని దావీదు భావం. ఆ ఒత్తిడి ఎంత నిజమో తరువాతి అధ్యాయం చూపిస్తుంది (27:1). 20వ వచనంలోని పురుగులాంటి... కొండలపై కౌజుపిట్ట 24:14 లోని ఆత్మ-తగ్గింపుకు పునరావృతం: వేటకు విలువ లేనిదాన్ని రాజు వేటాడుతున్నాడు.

నేను పాపం చేశాను... పిచ్చి వాడిలాగా ప్రవర్తించి నేను ఎన్నో తప్పులు చేశాను. దావీదుతో సౌలు చివరి మాటలు గుహలోని కన్నీళ్ల కంటే సంపూర్ణమైన ఒప్పుకోలు, వాటిని ఎలా తూచాలో ఈపాటికి పాఠకుడికి తెలుసు. అతడు సమూయేలుతో కూడా నేను పాపం చేశాను అన్నాడు (15:24, 30), దానివల్ల ఏమీ మారలేదు. పిచ్చి వాడిలాగా అనే మాట — తన గురించి సౌలు తానే ఇచ్చిన తీర్పు — నాబాలు అధ్యాయం తరువాతే వస్తుంది; కథకుడు ఆ గీత గీయాల్సిన అవసరం లేదు. అయినా ఆ మాటలు నిజమైనవి, లేఖనం వాటిని నిజమైనవిగా నమోదు చేస్తుంది: సౌలుకు తెలుసు.

దావీదూ, నా కొడుకా, నా దగ్గరికి తిరిగి వచ్చేయి — దావీదు అంగీకరించని ఆహ్వానం. ఈటెను తానే తీసుకెళ్ళకుండా ఒక పనివాని ద్వారా తిరిగి పంపుతాడు (వ. 22), 13వ వచనంలోని చాలా ఎడం వారిద్దరి మధ్య ఉంచుకుంటాడు. ఇది కాఠిన్యం కాదు; 24:22 నుండి నేర్చుకున్న పాఠం. సౌలు ఒప్పుకోలుకు అతడు సౌలుకు వాగ్దానంతో కాక దేవునికి ప్రార్థనతో జవాబిస్తాడు: ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో యెహోవా ప్రతివానికీ వాని నీతిని బట్టి ప్రతిఫలమిస్తాడు (వ. 23), బాధలన్నిటిలోనుండి నన్ను రక్షిస్తాడు గాక (వ. 24). క్రీస్తు గురించి పేతురు చెప్పినట్టు (1 పేతురు పత్రిక 2:23), అతడు తనను తాను న్యాయాధిపతికి అప్పగించుకుంటాడు.

సౌలు వీడ్కోలు ఒక దీవెన, ఒక విధంగా ఒక ప్రవచనం కూడా: నీవు గొప్ప పనులు మొదలుపెట్టి విజయం సాధిస్తావు గాక. గిల్గాలు నుండి దేవుని ఎంపికతో పోరాడుతూ వచ్చిన మనిషి, ఏన్గెదీలో లాగే (24:20), దాన్ని తన సొంత నోటితో ప్రకటిస్తాడు. తరువాత దావీదు తన దారిన వెళ్లిపోయాడు. సౌలు కూడా తన స్థలానికి తిరిగి వచ్చాడు — మళ్ళీ 24:22 లోని వాక్యం, ఎవరి దారిన వారు. వారు మళ్ళీ ఎన్నడూ కలుసుకోరు. ఆ తరువాత దావీదు సౌలు గురించి వినేది అతని కిరీటం మోసుకొచ్చిన ఒక అమాలేకీయుని నుండి (2 సమూయేలు 1:10).

అధ్యాయం సౌలు దీవిస్తూ, దావీదు నమ్మకుండా ఉన్న స్థితిలో ముగుస్తుంది; పాఠకుడు దాన్ని చక్కబెట్టడానికి కాక దానిలోని దుఃఖాన్ని అనుభవించాలి. ఒక మనిషి సత్యాన్ని చూడగలడు, చెప్పగలడు, తాను అన్యాయం చేసినవాణ్ణి దీవించగలడు — అయినా ఏమీ మారకుండా తన స్థలానికి ఇంటికి వెళ్ళగలడు. దావీదు, తన వైపు నుండి, రెండుసార్లు తన చేతిని ఆపుకున్నాడు, ఇప్పుడు ధైర్యం కోల్పోతాడు (27:1). ఒక అధ్యాయంలోని నమ్మకత్వం తరువాతి అధ్యాయంలో దానికి హామీ కాదు; కథను కలిపి ఉంచేది దావీదు స్థిరత్వం కాదు, శిబిరాన్ని నిద్రపుచ్చి ఈటె పడకుండా ఆపిన యెహోవాయే.