कोश दावीद नगरातून, म्हणजे सियोनेतून, नव्या भवनात नेला जातो (वचन 1-4); एथानीम हा वर्षाचा सातवा सनाचा महिना चालू होता (वचन 2), आणि इंग्रजी (KJV) मजकुरानुसार तो त्या महिन्यातील सण होता — बहुतेकजण हा मंडपाचा सण मानतात (लेवीय 23:34). भवन आठव्या महिन्यात पूर्ण झाले होते (6:38), त्यामुळे काही महिने वाट पाहिली गेली असे शास्त्रभाग सूचित करतो असे दिसते, जरी कोणते वर्ष ते तो सांगत नाही. याजकांनी कोश करुबांच्या पंखाखाली ठेवला (वचन 6), आणि दांडे असे पुढे ओढले की त्यांची टोके पवित्रस्थानातून दिसत: हे दांडे अजूनही तेथे आहेत (वचन 8) — भवन अजून उभे असतानाच्या काळातील हे शब्द असावेत असे दिसते.

इंग्रजी (KJV) मजकुरात: होरेब येथे मोशेने ठेवलेल्या दोन दगडी पाट्यांशिवाय कोशात दुसरे काहीही नव्हते. निवासमंडपाच्या कोशाचे वर्णन करणाऱ्या इब्री लोकांस पत्र 9:4 विषयी वाचक प्रश्न विचारतात: त्या कोषात एका सोन्याच्या भांड्यात मान्ना होता, तसेच कळ्या आलेली अहरोनाची काठी व कराराच्या दगडी पाट्या होत्या. निर्गम आणि गणना सांगतात की ते भांडे आणि ती काठी आज्ञापटापुढे ठेवली होती (निर्गम 16:34; गणना 17:10) — कोशाजवळ, कदाचित आत नव्हे. काहींच्या मते इब्री लोकांस पत्र मोशेच्या काळातील व्यवस्थेचे आणि राजे शलमोनाच्या काळातील व्यवस्थेचे वर्णन करते, आणि इतर वस्तू तोपर्यंत हरवल्या होत्या; इतरजण पुढे याचा अर्थ आत असा घेतात. हा अभ्यास हा प्रश्न नोंदवतो. कराराच्या पाट्या त्याच्या केंद्रस्थानी होत्या, यावर दोघेही सहमत आहेत.

याजक तेथून बाहेर पडले, त्याबरोबर परमेश्वराचे... मेघाने व्यापले (वचन 10), मेघामुळे याजकांना उभे राहता येईना. निवासमंडपाचे समर्पण पुन्हा घडते आहे: दर्शनमंडपावर मेघाने छाया केली व पवित्र निवासमंडप परमेश्वराच्या तेजाने भरून गेला... मोशेला आत जाता येईना (निर्गम 40:34-35). सीनायचा आणि रानातील मंडपाचा देव दगडाच्या भवनात आला आहे, हे वाचकांनी पाहावे अशी कथाकाराची इच्छा आहे. 2 इतिहास 5:13 हा क्षण गायक परमेश्वराचे स्तवन करत असतानाचा असल्याचे सांगते: परमेश्वराची स्तुती करा कारण तो चांगला आहे. त्याची खरी प्रीती सर्वकाळ राहते.

तेव्हा शलमोन म्हणाला, परमेश्वर म्हणाला आहे की, मी निबीड अंधारात वस्ती करीन (वचन 12). शलमोन मेघाचा अर्थ पवित्र शास्त्राच्या प्रकाशात लावतो: सीनायवर मोशे, ढगांच्या दाट अंधारात, जेथे देव होता तेथे गेला (निर्गम 20:21), आणि परमेश्वराने म्हटले होते, तेथे दयासनावरील ढगात मी दर्शन देत असतो (लेवीय 16:2). भवन भरून टाकणारे तेज झाकूनही ठेवते. परंतु तुला युगानुयूग राहण्यासाठी, हे... मी तुझ्यासाठी बांधले आहे (वचन 13). वाचकांनी हे वचन 27 च्या शेजारी ठेवावे: देव खरोखर भवनात येतो, आणि तरीही तो कधीही त्यात बंदिस्त नसतो.

आपल्या कर्तृत्वाच्या शिखरावर बांधणारा त्याच्या मर्यादा कबूल करतो. इंग्रजी (KJV) मजकुरातील स्वर्गांचा स्वर्ग म्हणजे सर्वोच्च स्वर्ग; जर तेही देवाला सामावू शकत नाहीत, तर साठ हात लांबीचे एक भवन सामावू शकणार नाही. शलमोनाने हिरामलाही हेच सांगितले होते (2 इतिहास 2:6). हा अभ्यास याला अध्यायाची किल्ली मानतो: भवन हे देवाला सामावून ठेवणारे पात्र नाही, तर जेथे तो आपल्या नावाचा निवास ठेवतो (वचन 29) आणि आपल्या लोकांचे ऐकतो ते ठिकाण आहे. यशया 66:1 विचारते, मग तुम्ही माझ्यासाठी कोठे घर बांधाल? समर्पणाच्या दिवशीच शलमोनाने हा प्रश्न विचारला होता.

स्तेफनाने आपल्या खटल्याच्या वेळी यशया 66 ची आठवण करून दिली — जो परात्पर तो हातांनी बांधलेल्या घरात राहत नाही (प्रेषितांची कृत्ये 7:48) — आणि पौलाने अथेनैकरांना सांगितले की देव हातांनी बांधलेल्या इमारतीत राहत नाही (प्रेषितांची कृत्ये 17:24). दोघांपैकी कोणीही शलमोनाची चूक दुरुस्त करत नव्हता; शलमोनानेच ते प्रथम म्हटले होते. हे वचन उपासनेचे दोन चुकांपासून रक्षण करते: देव फार दूर आहे असे समजणे, आणि त्याला एखाद्या इमारतीत धरून ठेवता येते किंवा हाताळता येते असे समजणे. यातील नम्रता हा अभ्यास लक्षात घेतो: देवाला त्यात सामावता येत नाही असे म्हणणाऱ्या राजानेच इस्राएलाचे स्वतःचे भवन समर्पित केले.

शलमोनाची विनंती साधी आहे: तुझे वास्तव्य स्वर्गात आहे हे आम्हास माहित आहे. तेथे त्या तुझ्या कानावर पडो आणि तू आम्हास क्षमा कर. भवन हे ज्याच्याकडे तोंड करून प्रार्थना करायची ते ठिकाण आहे (वचन 29); देवाचे वास्तव्य स्वर्गात आहे; आणि पहिली मागणी क्षमेची आहे. स्वर्गातून ऐक हे शब्द धृपदासारखे संपूर्ण प्रार्थनेत पुन्हा पुन्हा येतात. वाचक सहसा वचन 31-53 मध्ये सात विनंत्या मोजतात: वेदीसमोरची शपथ, शत्रूपुढे पराभव, अवर्षण, दुष्काळ व साथीचा रोग, परदेशी, युद्धाला जाणे, आणि बंदिवास. प्रत्येक विनंती एखाद्या संकटाचे वर्णन करते, जे बहुधा पापामुळे येते, आणि प्रत्येक विनंती देवाने ऐकावे आणि कृती करावी अशी मागणी करते.

प्रार्थना काय गृहीत धरते ते पाहा. इस्राएलाने कधीच पाप करू नये असे शलमोन मागत नाही; ते पाप करून मागे फिरतील तेव्हा देवाने क्षमा करावी असे तो मागतो (वचन 33-36). अवर्षणाची विनंती पुढे म्हणते, त्यांना योग्य मार्गाने चालायला शिकव (वचन 36) — शिक्षणाकडे नेणारी क्षमा. इंग्रजी (KJV) मजकुरात साथीच्या रोगाची विनंती अशांविषयी बोलते की जे प्रत्येकजण आपल्या अंतःकरणातील पीडा ओळखतील (वचन 38): सर्वांत वाईट आजार आतला असतो. देवाचे उत्तर 2 इतिहास 7:14 मध्ये स्मरले आहे: लोकांनी नम्र होऊन माझा धावा करून... मी स्वर्गातून त्यांच्या हाकेला उत्तर देईन. त्यांना त्यांच्या पापाची क्षमा करेन.

इस्राएलासाठीच्या प्रार्थनेच्या मध्यभागी परदेशी लोकांसाठी एक प्रार्थना येते. ते येतील, कारण तुझे महान नाव बलशाली हात व पुढे केलेला बाहू ही सर्व त्यांच्या ऐकण्यात येतील (वचन 42) — ही निर्गमनाची भाषा आहे (अनुवाद 4:34). शलमोन देवाला विनंती करतो, त्यांच्या मनासारखे कर (वचन 43); परदेशी माणसाची प्रार्थना इस्राएलाच्या प्रार्थनेइतक्याच उदारपणे ऐकली जावी. परमेश्वराच्या नावासंबंधाने शलमोनाची ख्याती ऐकून दुरून येणारी शबाची राणी (10:1) हे अशा शोधकाचे कथेतील पुढचे उदाहरण आहे.

हेतू: इस्राएली लोकांप्रमाणेच या लोकांसही तुझ्याबद्दल भय आणि आदर वाटेल (वचन 43). भवन पहिल्या दिवसापासूनच राष्ट्रांसाठी साक्ष असावे असा उद्देश होता. यशया 56:7 ने हे पुढे नेले: माझ्या घराला सर्व राष्ट्रांचे प्रार्थनेचे घर म्हणतील. येशूंनी भवनाचे अंगण शुद्ध केले तेव्हा हे उद्धृत केले: माझ्या घराला सर्व राष्ट्रांचे प्रार्थनाभवन म्हणतील, असे पवित्र शास्त्रात लिहिले नाही काय? (मार्क 11:17). राष्ट्रांमधून येणारे वाचक, भारतासह, हे वचन सुरुवातीपासून उघडे असलेले एक दार म्हणून ऐकू शकतात: इस्राएलाच्या देवाला केवळ इस्राएलानेच ओळखावे, असा उद्देश कधीच नव्हता.

(कारण पाप करत नाही असा कोणीच नाही) — संपूर्ण बायबल जे सांगते तेच सांगणारे एक कंसातील वाक्य. शलमोन निष्पाप लोकांसाठी प्रार्थना करत नाही; असा कोणी नाही हे त्याला माहीत आहे. उपदेशक 7:20 हेच पुन्हा सांगते, जो कोण चांगले करतो आणि कधीही पाप करत नाही, असा या पृथ्वीवर एकही नीतिमान मनुष्य नाही, आणि पौल रोमकरांस पत्र 3:23 मध्ये अशी वचने एकत्र करतो, सर्वांनी पाप केले आहे. ही विनंती सर्वांत वाईट गोष्ट आधीच पाहते: परमेश्वर संतापलेला, लोकांचा शत्रूकडून पराभव, आणि शत्रू त्यांना कैदी करून दूरदेशी नेतील. राजे पुस्तक शेवटी ज्या बंदिवासाची नोंद करील, त्याकडे ही प्रार्थना पुढे पाहते (2 राजे 25:21).

तरीही तेथेही आशा उरते: हे लोक झाल्या गोष्टी विचारात घेतील. त्यांना आपल्या पापांचा पश्चाताप करतील... आम्ही चुकलो, आमच्या हातून दुष्टाई घडली (वचन 47), आणि तू त्यांच्या पूर्वजांना दिलेल्या भूमीच्या दिशेने... त्यांनी प्रार्थना केली (वचन 48), तर देव ऐकेल. बाबेलमध्ये त्याच्या खोलीच्या खिडक्या यरूशलेमेच्या दिशेने उघडत होत्या (दानीएल 6:10) तेथे प्रार्थना करणाऱ्या आणि आम्ही पाप केले आणि आम्ही कुटीलतेने वागलो (दानीएल 9:5) अशी कबुली देणाऱ्या दानीएलात वाचकांनी फार पूर्वीपासून याचे उत्तर पाहिले आहे. ते तुझे लोक आहेत हे आठव तू त्यांना मिसरमधून बाहेर आणलेस जसे काही लोखंड वितळविण्याचा तापलेल्या भट्टीतून बाहेर काढले (वचन 51). पाप देवाचे लोक असण्याचा हक्क रद्द करत नाही.

शलमोनाने आकाशाकडे हात पसरून व परमेश्वराच्या वेदीसमोर गुडघे टेकून ही सर्व प्रार्थना व विनवणी परमेश्वरास करण्याचे संपवल्यावर तो तेथून उठला (वचन 54). वचन 22 मध्ये तो उभा होता; प्रार्थना चालू असताना त्याने गुडघे टेकले असे दिसते, आणि 2 इतिहास 6:13 सांगते की लोकांसमोर एका पितळी चौरंगावर तो गुडघे टेकून बसला. मग त्याने इस्राएल लोकांस उभे राहून उंच आवाजात आशीर्वाद दिला (वचन 55). त्यापैकी एकही शब्द वाया गेला नाही — देश जिंकल्यानंतर शेवटी यहोशवा जे म्हणाला होता (यहोशवा 21:45; 23:14), तेच शलमोन भवनाच्या समर्पणाच्या वेळी म्हणतो.

आपला सेवक मोशे याच्यामार्फत — अनुवाद 12:9-10 मधील विसावा, आणि नावासाठीचे ठिकाण. आशीर्वाद प्रार्थनेत बदलतो: त्याने आम्हास कधी सोडू नये व कधी त्यागू नये (वचन 57-58), आणि इंग्रजी (KJV) मजकुरात पुढे तो मागतो की देवाने आमची अंतःकरणे आपल्याकडे वळवावीत. आज्ञा पाळण्यासाठी अंतःकरणात देवाचे कार्य आवश्यक आहे हे शलमोनाला ठाऊक आहे, जसे स्तोत्रसंहिता 119:36 प्रार्थना करते, माझे मन तुझ्या कराराच्या निर्बंधाकडे असू दे. उद्दिष्ट इस्राएलापेक्षाही व्यापक आहे: हा एकच खरा देव आहे हे जगभरच्या लोकांस कळेल त्याच्याशिवाय दुसरा देव नाही (वचन 60). अभिवचन पाळले गेले, अंतःकरण वळवले गेले, राष्ट्रांना कळवले गेले.

येथे एकनिष्ठ म्हणजे संपूर्ण, अविभाजित, पूर्णपणे समर्पित — निष्पाप नव्हे, कारण कोणीच तसा नाही असे वचन 46 ने नुकतेच सांगितले आहे. शलमोन लोकांना त्याकडे बोलावतो, आत्ताप्रमाणेच: समर्पणाच्या दिवशी संपूर्ण राष्ट्र एकत्र देवासमोर उभे होते. हा अभ्यास हे शब्द अधोरेखित करतो, कारण कथाकार हेच शब्द बोलणाऱ्यावरच उलटवील: आपले वडिल दावीद याच्या प्रमाणे शलमोन परमेश्वराशी एकनिष्ठ राहिला नाही (11:4). ज्याने प्रार्थनेत हा आदेश उच्चारला, त्याने शेवटी स्वतः तो पाळला नाही.

वाचकांनी याला स्वस्त उपहास समजू नये. प्रार्थना केली गेली तेव्हा ती खरी होती, आणि कथाकार ती पूर्णपणे नोंदवतो. इस्राएलाच्या कथेतून पौल जो धडा काढतो तोच हा आहे: मी खंबीरपणे उभा आहे असा जो विचार करतो त्याने आपण पडू नये म्हणून जपावे (करिंथकरांस पहिले पत्र 10:12). उपासनेचे मोठे दिवस अंतःकरणाचे रक्षण करत नाहीत; रोजचे चालणे करते, आणि अंतःकरणाचे रक्षण सर्व दक्षतेने केले पाहिजे (नीतिसूत्रे 4:23). वचन 61 हा असा आदेश आहे जो प्रत्येक मंडळी आपल्या सर्वोत्तम दिवसांच्या शेवटी ऐकू शकते.

2 इतिहास 7:5 हेच आकडे देते — बावीस हजार बैल आणि एक लाख वीस हजार मेंढरे. या प्रमाणाविषयी बरीच चर्चा झाली आहे; हा अभ्यास शास्त्रभाग देतो तसेच आकडे ठेवतो. वाचकांनी लक्षात घ्यावे की शांत्यर्पणांचे मांस बहुतांशी उपासकच खात असत (लेवीय 7:15), त्यामुळे हे बलिदानाबरोबरच एक प्रचंड भोजनही होते, जे अनेक दिवस वाटून घेतले गेले: हमाथ खिंडीपासून मिसरच्या सीमेपर्यंतच्या भागातील सर्व इस्राएल लोक तेथे हजर होते. हा समुदाय प्रचंड होता (वचन 65). पितळेची वेदी त्या मानाने लहान असल्यामुळे अंगणाचा मधला भाग अर्पणांसाठी पवित्र करण्यात आला (वचन 64).

उत्सव सात दिवस... आणखी सात दिवस... चौदा दिवस चालला (वचन 65); 2 इतिहास 7:9 याचे स्पष्टीकरण सात दिवस वेदीचे समर्पण आणि सात दिवस सण असे देते. इंग्रजी (KJV) मजकुरात आठव्या दिवशी त्याने लोकांना निरोप दिला (वचन 66), आणि अनेकजण हा दुसऱ्या आठवड्याचा आठवा दिवस असे वाचतात; इतिहासकार लोकांना निरोप दिल्याची तारीख सातव्या महिन्याचा तेविसावा दिवस अशी देतो (2 इतिहास 7:10). राजाला धन्यवाद देऊन, त्याचा निरोप घेऊन सर्वजण परतले. परमेश्वराचा सेवक दावीद आणि इस्राएलचे सर्व लोक यांचे परमेश्वराने कल्याण केले म्हणून ते आनंदात होते. देवाच्या चांगुलपणातील आनंदाने हा अध्याय संपतो.