ఇంటికి నడుస్తూ వెళ్తున్న ఒక మనిషిని ఊహించుకోండి — తన ప్రత్యర్థి గాడిద భారమైన బరువు కింద దారి పక్కన కూలిపోయి ఉండటం అతను చూస్తాడు. రెండు కుటుంబాలూ సంవత్సరాలుగా మాట్లాడుకోవడం లేదు. ఎవరూ చూడటం లేదు. అతను నడుస్తూనే వెళ్లిపోతాడా? మనలో చాలామంది ఏదో ఒక కారణం వెదుక్కుంటాం. నిర్గమకాండము 23 అతనికి ఆ అవకాశం ఇవ్వదు: దానిని లేపు అంటుంది; నీ శత్రువు ఎద్దు దారి తప్పి తిరుగుతుంటే, దానిని అతని దగ్గరికి తిరిగి తీసుకువెళ్లు. నిబంధన గ్రంథాన్ని ముగించే ఈ అధ్యాయం ఇలాంటి నిశ్శబ్దమైన, మూల్యం కోరే న్యాయబుద్ధితో నిండి ఉంది; తర్వాత అది తన కన్నులెత్తి ముందున్న దారి వైపు చూస్తుంది.
కథలో ఇది ఎక్కడ ఉంది: ఇంకా మూడవ అంకమే — సీనాయి వద్ద నిబంధన వివరంగా చెప్పబడుతోంది. ఈ అధ్యాయం నిబంధన గ్రంథాన్ని ముగిస్తుంది. అది న్యాయస్థాన నీతి నుండి సంవత్సరపు లయకు (విశ్రాంతి, పండుగలు), తర్వాత భవిష్యత్తుకు కదులుతుంది: అబ్రాహాముకు వాగ్దానం చేయబడిన దేశానికి ఇశ్రాయేలును నడిపించే ఒక దూత. క్రమంలో చదివితే, ధర్మశాస్త్రం, వాగ్దానం పక్కపక్కనే ఉంటాయి; ఆజ్ఞలు ఎక్కడికో ప్రయాణిస్తున్న ఒక ప్రజకు ఇవ్వబడుతున్నాయి.
ఈ అధ్యాయం ఏమి చేస్తోంది: న్యాయమైన వ్యవహారాన్ని, విశ్రాంతిని, ఆరాధనను ముడిపెడుతూ నిబంధన చట్టాలను ముగించడానికి, మరియు విడిపించబడిన ప్రజను దేవుడు వాగ్దానం చేసిన దేశం వైపు చూపడానికి — అక్కడ వారు కలుసుకునే దేవుళ్లను స్వీకరించవద్దని హెచ్చరిస్తూ.
- 23:1–9 — పక్షపాతం లేని న్యాయం. అబద్ధపు వార్తలు వ్యాపింపజేయవద్దు, చెడు చేయడంలో గుంపును అనుసరించవద్దు, లంచం తీసుకోవద్దు. పేదవానికి వ్యతిరేకంగా తీర్పును వంచవద్దు, కేవలం పేదవాడని అతని పక్షంగా కూడా వంచవద్దు. శత్రువు దారి తప్పిన ఎద్దుకు, కూలిన గాడిదకు సహాయం చేయండి. పరదేశిని బాధించవద్దు, ఎందుకంటే పరదేశి మనస్సు ఎలా ఉంటుందో మీకు తెలుసు.
- 23:10–13 — ప్రతి ఏడవ సంవత్సరం భూమి విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది; పండినది పేదల కోసం, అడవి జంతువుల కోసం విడిచిపెట్టబడుతుంది. ప్రతి ఏడవ రోజు మనుషులు, పశువులు కూడా విశ్రాంతి తీసుకుంటారు — సేవకుడు, పరదేశి సహా. విశ్రాంతి పంచుకునేది, యజమానుల ప్రత్యేక హక్కు కాదు.
- 23:14–19 — సంవత్సరానికి మూడుసార్లు ఇశ్రాయేలు దేవుని ఎదుట సమకూడుతుంది: పులియని రొట్టెల పండుగ, కోత పండుగ, సంవత్సరాంతంలో పంట కూర్పు పండుగ. పంటలోని మొదటిదీ శ్రేష్ఠమైనదీ తీసుకురండి. మేకపిల్లను దాని తల్లి పాలలో వండవద్దనే చిన్న ఆజ్ఞ తర్వాతి కాలంలో యూదుల ఆహార నియమాలకు ఒక మూలంగా మారింది.
- 23:20–33 — వారిని కాపాడి నడిపించడానికి, దేశంలోని జనాలను వెళ్లగొట్టడానికి ఒక దూతను దేవుడు వాగ్దానం చేస్తాడు — క్రమంగా, 'కొంచెం కొంచెంగా', భూమి అడవిగా మారకుండా. ఆ జనాలతో గానీ వారి దేవుళ్లతో గానీ ఇశ్రాయేలు ఏ నిబంధనా చేసుకోకూడదు; అది ఒక ఉరిగా మారుతుంది.
ముఖ్య వచనం: నిర్గమకాండము 23:9 · కాబట్టి ఏమిటి: ఇక్కడ న్యాయబుద్ధి మనం పట్టించుకోకూడదనుకునే మనుషులకు కూడా చేరుతుంది: శత్రువు, పరదేశి, ఒక రోజు సెలవు అవసరమైన సేవకుడు. వంకర న్యాయానికి పేదవారిని సాకుగా వాడుకోవడానికి కూడా అధ్యాయం ఒప్పుకోదు. నిజమైన న్యాయబుద్ధి ముందుగానే పక్షం వహించదు. అది విశ్రాంతిని, ఆరాధనను మనం ఇతరులను చూసే విధానానికి ముడిపెడుతుంది — ఏ సమాజానికైనా ఇది ఇప్పటికీ లోతైన పరీక్ష.