ఇది జరిగిన తరువాత — ఈ అధ్యాయం దావీదు యుద్ధాల సారాంశం, దినచర్య పుస్తకం కాదు; 1 దినవృత్తాంతాలు 18 దాదాపు మాటకు మాట మళ్ళీ చెప్పే, ఇతర అధ్యాయాలు (10; 12:26-31; 21:15-22) మరింత వివరంగా చెప్పే దాడులను ఇది ఒకచోట చేర్చుతుంది. ఫిలిష్తీయులు మొదట వస్తారు, రావలసిందే: వారు సౌలును చంపి యెజ్రెయేలు వరకు దేశాన్ని ఆక్రమించారు (1 సమూయేలు 31:7), దావీదు రెఫాయీము లోయలో వారిని రెండుసార్లు ఓడించాడు (5:17-25). ఇప్పుడు అతడు వారిని లోబరచుకున్నాడు — ఆ పదం కిందికి దించడం అనే అర్థం గలది — యుద్ధాన్ని వారి దేశంలోకి తీసుకువెళ్తాడు.

మెతెగమ్మా — KJV హీబ్రూను ఒక స్థలం పేరుగా ఉంచుతుంది; దాని అంచు వ్యాఖ్య అమ్మా కళ్ళెం అని సూచిస్తుంది, ఆ పదబంధాన్ని తల్లి పట్టణం కళ్ళెం అని కూడా చదవవచ్చు, అంటే ముఖ్య పట్టణం మీద అధికారం. 1 దినవృత్తాంతాలు 18:1 లో ఈ స్థానంలో గాతు పట్టణాన్ని, దాని గ్రామాలను అని ఉంది, చాలామంది ఈ రెండింటినీ ఒకే విషయాన్ని రెండు విధాలుగా చెప్పడంగా భావిస్తారు: దావీదు గొల్యాతు పట్టణమైన గాతును తీసుకున్నాడు, అక్కడ అతడు ఒకప్పుడు ఆకీషు ద్వారం దగ్గర పిచ్చివాడిలా నటించాడు (1 సమూయేలు 21:13). ఆ పదం అస్పష్టమైనది, ఈ అధ్యయనం ఏదీ ఎంచుకోకుండా ఆ పఠనాలను అందిస్తుంది.

ఈ వచనాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్టే చదవాలి. మోయాబు బందీలను నేలపై బారుగా పడుకోబెట్టి తాడుతో కొలిపించాడు: రెండు తాడు పొడవుల వారు చంపబడతారు, ఒక కొలత పొడవు వారు బతకనివ్వబడతారు — మూడింట రెండు వంతుల మంది చంపబడ్డారు, దాని కాఠిన్యం కోసమే ఎంచుకున్న పద్ధతిలో. ఈ అధ్యయనం దానికి ఏ మెరుగూ పెట్టదు. ఇది ప్రాచీన సమీప ప్రాచ్యపు యుద్ధం, ఇశ్రాయేలు పొరుగువారు ఇశ్రాయేలు మీద చేసినది, ఇక్కడ దావీదు మోయాబు మీద చేసినది, కథకుడు దాన్ని ఆమోదం గానీ సాకు గానీ లేకుండా నమోదు చేస్తాడు, హెబ్రోను కొలను దగ్గర వేలాడదీసిన చేతులు కాళ్ళను నమోదు చేసినట్టే (4:12).

దాన్ని మరింత కష్టతరం చేసేది చరిత్ర. దావీదు ముత్తవ్వ మోయాబు స్త్రీ (రూతు 4:13-17), సౌలు అతణ్ణి వేటాడుతున్నప్పుడు అతడు తన తల్లిదండ్రులను మోయాబు రాజు సంరక్షణలో ఉంచాడు (1 సమూయేలు 22:3-4). ఏమి మారిందో పాఠం ఏమీ చెప్పదు; తరువాతి యూదు సంప్రదాయం ఒక కథను జోడించింది, ఈ అధ్యయనం జోడించదు. పాఠం చెప్పేది ఫలితం — మోయాబీయులు దావీదుకు సామంతులై కప్పం చెల్లిస్తూ వచ్చారు — బిలాము పాత మాట, ఒక నక్షత్రం యాకోబులో ఉదయిస్తుంది... అతడు మోయాబు నాయకులను పడగొడతాడు (సంఖ్యాకాండం 24:17-19), భయంకరమైన వెలతో నెరవేరిందని.

సోబా రాజు రెహోబు కుమారుడు హదదెజరు (v. 3) దమస్కుకు ఉత్తరాన ఒక అరామీయ రాజ్యాన్ని పాలించాడు, ఫరాతు నది దాకా తన రాజ్యాన్ని వ్యాపింపజేయాలని బయలు దేరాడు — లేదా, కొందరు చదివినట్టు, దావీదు బయలుదేరాడు; హీబ్రూ కర్తను తెరిచే ఉంచుతుంది. ఇక్కడి సంఖ్యలు — ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో వెయ్యి రథాలు, ఏడు వందల మంది గుర్రపు రౌతులు, ఇరవై వేల కాల్బలం (తెలుగు IRV: 'వెయ్యీ ఏడు వందల మంది గుర్రపు రౌతులను, ఇరవై వేల కాల్బలాన్ని') — 1 దినవృత్తాంతాలు 18:4 లో వెయ్యి రథాలు, ఏడువేల గుర్రపు రౌతులు, ఇరవై వేల సైనికులుగా కనిపిస్తాయి. ఈ అధ్యయనం ఆ తేడాను పేర్కొంటుంది, దాన్ని నిర్ణయించదు; ప్రతులుగా అందిన సంఖ్యల్లో ఇలాంటి తేడాలు ఈ గ్రంథాలలో ఇతర చోట్ల కూడా కనిపిస్తాయి.

మిగిలినవాటి చీలమండ నరాలను కోయించాడు — ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో అయితే వాటిలో వంద రథాలకు సరిపడినవి ఉంచుకున్నాడు. యెహోషువ యెహోవా ఆజ్ఞ ప్రకారం మేరోము దగ్గర అలాగే చేశాడు (యెహోషువ 11:6, 9), ధర్మశాస్త్రం ఇశ్రాయేలు రాజుతో గుర్రాలను చాలా ఎక్కువగా సంపాదించుకోకూడదు అని చెప్పింది (ద్వితీయోపదేశకాండం 17:16). ఉంచుకున్న వందలో సొలొమోను విస్తారంగా పెంచబోయేదానికి ఒక చిన్న ఆరంభాన్ని పాఠకులు చూశారు (1 రాజులు 10:26); పాఠం ఆ చర్యను మాత్రమే నమోదు చేస్తుంది. దావీదు కొండ ప్రాంతపు సైన్యంతో పోరాడతాడు, తాను ఓడించినదానిలా తాను మారాలని కోరుకోడు.

దమస్కులో ఉన్న అరామీయులు — హీబ్రూ అరాము అంటుంది — సోబా రాజైన హదదెజెరుకు సహాయంగా వచ్చారు (v. 5), ఇరవై రెండు వేలమందిని కోల్పోయారు; దావీదు దమస్కులోనే సైనిక దళాలను ఉంచి కప్పం తీసుకుంటాడు. రాజ్యం ఇప్పుడు సామంతుల ద్వారా యూఫ్రటీసు వైపు చేరుతుంది — అబ్రాహాముకు చేసిన వాగ్దానం విస్తరించినంత దూరం (ఆదికాండం 15:18), అయితే పాఠం ఇక్కడ అలా చెప్పదు. దమస్కు దీని తరువాత శతాబ్దాల పాటు ఇశ్రాయేలుకు శత్రువుగా ఉంటుంది; ఈ ఒక్క పాలనలో అది దావీదుకు సామంతులై ఉంది.

దావీదు ఏ యుద్ధానికి వెళ్ళినా యెహోవా అతణ్ణి కాపాడుతూ ఉన్నాడు. ఈ వాక్యం అధ్యాయంలో రెండుసార్లు చెప్పబడింది (vv. 6, 14), అదే అధ్యాయపు వేదాంతం — విజయాల జాబితా మొత్తం మీద కథకుడు చేసే ఏకైక వ్యాఖ్య. ఇది 7:9 దైవోక్తి నెరవేర్పు: నువ్వు వెళ్ళిన ప్రతి స్థలం లో నీకు తోడుగా ఉన్నాను. పాఠకులు ఈ పల్లవిని 2వ వచనపు కొలత తాడు ఎదుట ఉంచాలి, ఆ రెండింటినీ సులువుగా పొందిక చేయడానికి ప్రయత్నించకూడదు. దేవుడు దావీదును కాపాడాడు; రాజులు చేసేదాన్నే దావీదు చేశాడు; లేఖనం రెండింటినీ నమోదు చేసి ఆ బరువును పాఠకుడికి వదిలివేస్తుంది.

ఉత్తరాన దూరంగా ఒరొంటీసు నది మీద ఉన్న హమాతు రాజైన తోయి (v. 9) హదదెజెరుతో తరచూ యుద్ధాలు చేసేవాడు, తన కొడుకు యోరామును — 1 దినవృత్తాంతాలు 18:10 లో హదోరము — క్షేమ సమాచారాలు అడిగి దావీదుతో కలసి సంతోషించడానికి పంపిస్తాడు, బంగారం, వెండి, ఇత్తడి వస్తువులతో. ఎన్నడూ జయించబడని ఒక రాజు, ఒక శత్రువు జయించబడ్డాడు కాబట్టి గౌరవం చెల్లిస్తాడు. దావీదు దాన్ని తీసుకుంటాడు, హదదెజెరు సేవకుల దగ్గర ఉన్న ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలోని బంగారు డాళ్లను (తెలుగు IRV: 'బంగారు శూలాలను') (v. 7), బెతహు, బేరోతైల విస్తారమైన ఇత్తడిని (v. 8) కూడా, వాటిని యెహోవాకు ప్రత్యేకపరచాడు. ఈ ఇత్తడితోనే సొలొమోను సముద్రాన్నీ స్తంభాలనూ చేశాడని 1 దినవృత్తాంతాలు 18:8 చేరుస్తుంది.

ఈ ప్రత్యేకపరచడం 7వ అధ్యాయానికి ఈ అధ్యాయం ఇచ్చే జవాబు. మందిరం నువ్వు కట్టవని దావీదుకు చెప్పబడింది; అతడు తన మిగిలిన పాలనంతా దాని కోసం సామగ్రి సమకూర్చడంలో గడుపుతాడు (1 దినవృత్తాంతాలు 22:14). 12వ వచనపు జాబితా — అరామీయుల, మోయాబీయుల, అమ్మోనీయుల, ఫిలిష్తీయుల, అమాలేకీయుల... హదదెజెరు — అమ్మోనును కలిగి ఉంది, దాని యుద్ధం 10-12 అధ్యాయాల వరకు చెప్పబడదు; సారాంశం కథ కంటే ముందు పరుగెత్తుతుంది. దోపుడుసొమ్ములో ఏదీ దావీదు సొంత ఇంటికి వెళ్ళినట్టు చెప్పబడలేదని కూడా పాఠకులు గమనించాలి. జనాల బంగారం యెహోవాకు వెళ్తుంది.

ఈ అధ్యయనం పేర్కొనవలసిన ఒక చిక్కు. వచనం అరామీయ — అరాము — ఉప్పు లోయలో అంటుంది, అది మృత సముద్రానికి దక్షిణాన, ఎదోము ప్రాంతం; తరువాత 14వ వచనంలో దావీదు ఎదోములో సైన్యాన్ని నిలుపుతాడు. 1 దినవృత్తాంతాలు 18:12 సెరూయా కొడుకు అబీషై ఉప్పు లోయలో ఎదోమీయుల్లో పద్దెనిమిది వేలమందిని హతం చేశాడు అంటుంది; కీర్తన 60 శీర్షిక యోవాబు ఉప్పు లోయలో పన్నెండు వేలమంది ఎదోమీయులను చంపి అంటుంది. హీబ్రూలో అరాము, ఎదోము ఒక్క పోలిన అక్షరంతో తేడా ఉంటాయి, చాలామంది ఇక్కడ ఎదోము మూల పాఠమని భావిస్తారు. ఎవరు కొట్టారు, ఎంతమంది అనే మూడు లెక్కలూ పక్కపక్కనే ఉంచబడ్డాయి; ఒక రాజు, అతని సేనాధిపతి, ఆ సేనాధిపతి సోదరుడు — ముగ్గురూ ఒకే యుద్ధాన్ని గెలిచారని చెప్పవచ్చు.

అతని పేరు అన్నిచోట్లా ప్రసిద్ది చెందింది — మళ్ళీ దైవోక్తి (7:9, లోకంలో పేరు పొందిన వారికి కలిగిన కీర్తి నీకు కలుగజేశాను), మానవ పక్షం నుండి చెప్పబడింది. ఎదోమీయులు దావీదుకు దాసులయ్యారు (v. 14), దాన్ని పాఠకులు రిబ్కాతో చెప్పిన పెద్దవాడు చిన్నవాడికి దాసుడవుతాడు (ఆదికాండం 25:23) అనే మాట పక్కన, బిలాము చెప్పిన ఎదోము... స్వాధీనం అవుతారు (సంఖ్యాకాండం 24:18) పక్కన ఉంచారు. రెండవ దావీదు ఎక్కడికి వెళ్ళినా యెహోవా అతణ్ణి కాపాడుతూ వచ్చాడు యుద్ధ జాబితాను ముగిస్తుంది. కీర్తన 60, దాని శీర్షికను అనుసరిస్తే, ఎదోము దాడి అంతా విజయమే కాదని చూపిస్తుంది — మమ్మల్ని విడిచిపెట్టావు — ఈ అధ్యయనం ఆ శీర్షికను శీర్షికగానే గమనిస్తుంది.

యుద్ధాల తరువాత, పని: దావీదు ఇశ్రాయేలు దేశమంతటి మీద రాజుగా ఇశ్రాయేలు ప్రజలందరి పట్లా నీతి న్యాయాలు జరిగించాడు. ఈ జంట పదాలే ఇశ్రాయేలు రాజును కోరుకున్న కారణం, ప్రవక్తలు రాజులను కొలిచే కొలమానం — ఆయన రాజుగా పాలిస్తాడు. ఆయన సౌభాగ్యం తెస్తాడు. భూమి మీద నీతి న్యాయాలను జరిగిస్తాడు (యిర్మీయా 23:5); దేవా, రాజుకు నీ న్యాయవిధులను... తెలియజెయ్యి (కీర్తన 72:1-2). ప్రజలందరి పట్లా — దేశమంతా, ఉత్తరం దక్షిణం, యాబేషు హెబ్రోను సమానంగా. దావీదు పాలన గురించి చెప్పబడిన అత్యుత్తమ వాక్యం ఇదే, అది 11వ అధ్యాయానికి ముందు చెప్పబడింది.

గ్రంథం తరువాత చూపించబోయేదాన్ని ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది: ద్వారంలో నిలబడి ప్రతి ఒక్కరితో రాజు దగ్గర సరి అయిన విచారణకర్త ఒక్కడు కూడా లేడు అని చెప్పే అబ్షాలోము (15:3), అతణ్ణి నమ్మిన ప్రజలు. దావీదు న్యాయం విఫలమైందో, అబ్షాలోము అబద్ధం చెప్పాడో కథకుడు చెప్పడు; దావీదు నీతి న్యాయాలు జరిగించాడు అని ఇక్కడ చెప్పి, 15:1-6 ను 11-14 అధ్యాయాల తరువాత చదవడానికి వదిలేస్తాడు. ఒక పాలనను సమగ్రంగా తీర్పు తీర్చాలి, ఈ వచనం దాని ఉత్తమ సంవత్సరాల కోసం కథకుడు ఎంచుకున్న సారాంశం.

మంత్రివర్గం (vv. 16-18): యోవాబు... సైన్యానికి అధిపతి; యెహోషాపాతు... దస్తావేజుల పర్యవేక్షణ అధికారి — జ్ఞాపకం చేసేవాడు, రికార్డుల సంరక్షకుడు లేదా ప్రకటనకర్త; సాదోకు, అబ్యాతారు కొడుకు అహీమెలెకులు యాజకులు — ఒక చిక్కుప్రశ్న, ఎందుకంటే అబ్యాతారు అహీమెలెకు కొడుకు (1 సమూయేలు 22:20), పాలన అంతటా సాదోకుతో పాటు యాజకుడుగా సేవ చేస్తాడు (15:35); కొందరు పేర్లను తారుమారుగా చదువుతారు, కొందరు తాత పేరు పెట్టిన మనవడని; శెరాయా లేఖికుడు; బెనాయా కెరేతీయులకు, పెలేతీయులకు అధికారి, విదేశీ అంగరక్షకులు — చాలా వివరణల ప్రకారం క్రేతీయులు, ఫిలిష్తీయులు — వీరు అబ్షాలోము తిరుగుబాటులో దావీదు పక్షాన నిలుస్తారు (15:18), సొలొమోనును సింహాసనం మీద కూర్చోబెడతారు (1 రాజులు 1:38). బెనాయా సొంత కార్యాలు 23:20-23 లో ఉన్నాయి.

దావీదు కొడుకులు రాజ్య సభలో ప్రముఖులు. హీబ్రూ పదం కొహనీమ్, ఇతర చోట్ల యాజకులు; KJV, 1 దినవృత్తాంతాలు 18:17 (రాజుకు సహాయకులు) దృష్టిలో ఉంచుకుని, దాన్ని ఒక రాజ్య పదవిగా అనువదిస్తుంది, 20:26 లో యాయీరీయుడైన ఈరా విషయంలో కూడా అదే పదం వాడబడింది. రాజు కొడుకులను యాజకులు అని ఎలా పిలవగలరన్నది వివాదాస్పదం — ఒక ఆస్థాన బిరుదు, యాజక తరహా గౌరవం, లేదా ఆ పదం పాత వాడుక — ఈ అధ్యయనం దాన్ని తేల్చకుండా అదే చెబుతుంది. జాబితా మొత్తం చూపించేది ఒక రాజ్యం ఒక పాలనా వ్యవస్థగా మారడం: సైన్యం, దస్తావేజులు, బలిపీఠం, లేఖికుడు, అంగరక్షకులు, రాకుమారులు. తాను కట్టిన ఆ వ్యవస్థతో రాజు ఏమి చేశాడో తరువాతి అధ్యాయం చూపిస్తుంది.