यानंतर — हा अध्याय दावीदाच्या लढायांचा सारांश आहे, रोजनिशी नव्हे; 1 इतिहास 18 जवळजवळ शब्दशः पुन्हा सांगतो आणि इतर अध्याय (10; 12:26-31; 21:15-22) अधिक तपशिलाने सांगतात त्या मोहिमा तो एकत्र करतो. पलिष्टी आधी येतात, आणि ते यायलाच हवेत: त्यांनी शौलाला मारून इज्रेलपर्यंतचा प्रदेश ताब्यात ठेवला होता (1 शमुवेल 31:7), आणि रेफाईमच्या खोऱ्यात दावीदाने त्यांचा दोनदा पराभव केला होता (5:17-25). आता त्याने त्यांचा पराभव केला — हिब्रू शब्द खाली नमवण्याचा आहे — आणि लढाई त्यांच्याच प्रदेशात नेली.

मेथेग-अम्मा — KJV हिब्रू शब्द स्थळनाम म्हणून ठेवते; त्याची समासटीप अम्माचा लगाम असा अर्थ देते, आणि हा शब्दप्रयोग मातृनगरीचा लगाम, म्हणजे मुख्य नगरावरील नियंत्रण, असाही वाचता येतो (मराठी IRV 'त्यांच्या राजधानीच्या शहरावरील त्यांची सत्ता' असे वाचून हाच अर्थ स्वीकारते). 1 इतिहास 18:1 मध्ये या ठिकाणी गथ आणि त्यांची गावे असे आहे, आणि अनेकजण मानतात की ही दोन्ही एकच गोष्ट दोन प्रकारे सांगतात: दावीदाने गल्याथाचे नगर गथ घेतले, जेथे एकेकाळी आखीशाच्या दाराशी त्याने वेड घेतले होते (1 शमुवेल 21:13). हा शब्द अस्पष्ट आहे, आणि हा अभ्यास वाचने मांडतो, त्यांतील एक निवडत नाही.

हे वचन जसे आहे तसेच वाचले पाहिजे. मवाबी कैद्यांना जमिनीवर पडून रहायला लावले आणि दोरीच्या सहाय्याने त्यांच्या रांगा केल्या: दोन दोऱ्यांइतके लोक ठार केले जातात, आणि तिसऱ्या रांगेतील लोक जिवंत ठेवले जातात — दोन तृतीयांश ठार, आणि तेही त्याच्या थंड निर्दयतेसाठी निवडलेल्या पद्धतीने. हा अभ्यास त्यावर मुलामा चढवत नाही. हे प्राचीन निकट पूर्वेतील युद्ध आहे — इस्राएलाच्या शेजाऱ्यांनी इस्राएलावर केलेले, आणि येथे दावीदाने मवाबावर केलेले — आणि हेब्रोनच्या तळ्याजवळ टांगलेल्या हातापायांची नोंद केली होती तसेच (4:12), कथनकार ते मान्यता किंवा सबब न देता नोंदवतो.

इतिहास हे अधिक कठीण करतो. दावीदाची पणजी मवाबी होती (रूथ 4:13-17), आणि शौल त्याचा पाठलाग करत असताना त्याने आपल्या आईवडिलांना मवाबाच्या राजाच्या आश्रयाला ठेवले होते (1 शमुवेल 22:3-4). काय बदलले हे मजकूर काहीच सांगत नाही; नंतरच्या यहूदी परंपरेने एक कथा पुरवली, हा अभ्यास तसे करत नाही. मजकूर जे सांगतो तो परिणाम आहे — मवाबातील हे लोक दावीदाचे अंकित बनले. त्यांनी दावीदाला खंडणी दिली — आणि बलामाचे जुने वचन, याकोबातून एक तारा बाहेर येईल... तो मवाबाच्या नेत्यांना चिरडून टाकील (गणना 24:17-19), भयंकर किंमत मोजून पाळले गेले.

रहोबाचा मुलगा हद्देजर हा सोबाचा राजा होता (वचन 3), आणि त्याचे अरामी राज्य दिमिष्काच्या उत्तरेला होते; फरात नदीजवळच्या आपल्या जमिनीचा ताबा घ्यायला जाणारा तो होता — किंवा, काहीजण वाचतात त्याप्रमाणे, दावीद होता; हिब्रू मजकूर कर्ता खुला ठेवतो (मराठी IRV दावीदाला कर्ता मानते). येथील आकडे — इंग्रजी (KJV) पाठात एक हजार रथ, सातशे घोडेस्वार आणि वीस हजार पायदळ (मराठी IRV: सतराशे घोडेस्वार आणि वीस हजार पायदळ; रथांचा उल्लेख नाही) — 1 इतिहास 18:4 मध्ये एक हजार रथ, सात हजार सारथी आणि वीस हजार पायदळ असे येतात. हा अभ्यास हा फरक नमूद करतो आणि त्याचा निवाडा करत नाही; परंपरेने पुढे आलेल्या आकड्यांतील असे फरक या पुस्तकांत इतरत्रही आढळतात.

सर्व घोड्यांना त्याने कुचकामी करून टाकले — त्यांच्या घोडशिरा तोडल्या — इंग्रजी (KJV) पाठात, शंभर रथांपुरते घोडे मात्र राखून ठेवले. परमेश्वराच्या आज्ञेने यहोशवानेही मेरोम येथे हेच केले होते (यहोशवा 11:6, 9), आणि इस्राएलाच्या राजाने स्वत:साठी अधिकाधिक घोडे बाळगता कामा नयेत असे नियमशास्त्राने सांगितले होते (अनुवाद 17:16). राखलेल्या शंभरांत वाचकांनी, शलमोन जे प्रचंड वाढवणार होता त्याची लहानशी सुरुवात पाहिली आहे (1 राजे 10:26); मजकूर फक्त ती कृती नोंदवतो. दावीद डोंगराळ प्रदेशातील सैन्य घेऊन लढतो, आणि ज्यांचा त्याने पराभव केला त्यांच्यासारखे व्हावे असे त्याला वाटत नाही.

दिमिष्कामधील अरामी लोक — हिब्रू म्हणतो तसे, अराम — सोबाचा राजा हद्देजरच्या मदतीला आले (वचन 5), आणि त्यांनी बावीस हजार माणसे गमावली; दावीद दिमिष्कातच ठाणे बसवतो आणि खंडणी घेतो. मांडलिकांच्या द्वारे राज्य आता फरातकडे पोहोचते — अब्राहामाला दिलेले अभिवचन जितके दूर पसरले होते तितके (उत्पत्ति 15:18), जरी मजकूर येथे तसे म्हणत नाही. पुढे शतकानुशतके दिमिष्क इस्राएलाचा शत्रू राहील; या एका राजवटीपुरते हे अरामी दावीदाचे अंकित झाले.

परमेश्वराने, दावीदाला तो जाईल तेथे यश दिले. हे वाक्य अध्यायात दोनदा येते (वचन 6, 14), आणि तेच अध्यायाचे ईश्वरशास्त्र आहे — विजयांच्या संपूर्ण यादीवर कथनकाराने केलेले एकमेव भाष्य. ही 7:9 मधील संदेशाची पूर्तता आहे: तू जेथे जेथे गेलास तेथे तेथे मी तुला साथ दिली. वाचकांनी हे ध्रुपद वचन 2 मधील मापाच्या दोरीसमोर धरावे आणि त्या दोघांचा सहज मेळ घालण्याचा प्रयत्न करू नये. देवाने दावीदाला राखले; राजे करत तसे दावीदाने केले; पवित्र शास्त्र दोन्ही नोंदवते आणि ते ओझे वाचकाला वाहू देते.

उत्तरेला दूर ओरोंटीस नदीकाठच्या हमाथचा राजा तोई (वचन 9) याच्याशी हद्देजरने लढाया केल्या होत्या, आणि तो आपला मुलगा योराम — 1 इतिहास 18:10 मध्ये हदोराम — याला अभिनंदन करून त्यास आशीर्वाद द्यायला पाठवतो, सोने, चांदी आणि पितळेच्या भेटवस्तू घेऊन. कधीही न जिंकला गेलेला राजा, एक शत्रू जिंकला गेला म्हणून आदर व्यक्त करतो. दावीद ते स्वीकारतो, आणि हद्देजरच्या सैनिकांकडील सोन्याच्या ढाली (वचन 7), बेटा आणि बेरोथा येथील अनेक पितळी वस्तू (वचन 8) स्वीकारतो, आणि परमेश्वरास अर्पण केल्या. 1 इतिहास 18:8 पुढे सांगते की या पितळापासूनच शलमोनाने पितळी समुद्र आणि स्तंभ बनवले.

हे अर्पण म्हणजे अध्याय 7 ला या अध्यायाचे उत्तर आहे. परमेश्वराचे भवन तू बांधणार नाहीस असे दावीदाला सांगितले होते; तो आपली उरलेली राजवट त्यासाठी साहित्य जमवण्यात घालवतो (1 इतिहास 22:14). वचन 12 ची यादी — अरामी, मवाबी, अम्मोनी, पलिष्टी आणि अमालेकी... हद्देजर — अम्मोनाचाही समावेश करते, ज्याचे युद्ध अध्याय 10-12 पर्यंत सांगितले जात नाही; सारांश कथेच्या पुढे धावतो. कोणतीही लूट दावीदाच्या स्वतःच्या घरी गेल्याचे सांगितलेले नाही हेही वाचकांनी लक्षात घ्यावे. राष्ट्रांचे सोने परमेश्वरास जाते.

हा अभ्यास नमूद करायलाच हवा असा एक गुंता. वचन अरामी — अराम — क्षार खोऱ्यात असे म्हणते, जे मृत समुद्राच्या दक्षिणेला, अदोमी प्रदेशात आहे; मग वचन 14 मध्ये दावीद अदोममध्ये ठाणी बसवतो. 1 इतिहास 18:12 म्हणते अबीशय याने क्षार खोऱ्यात अठरा हजार अदोमी लोकांस मारले; स्तोत्र 60 चे शीर्षक (इंग्रजी KJV पाठात) म्हणते यवाबाने... क्षार खोऱ्यात अदोमाचे बारा हजार लोक मारले. हिब्रूमध्ये अराम आणि अदोम एकाच सारख्या दिसणाऱ्या अक्षराने वेगळे होतात, आणि अनेकजण मानतात की येथे मूळ पाठ अदोम होता. कोणी मारले आणि किती जणांना, याचे तिन्ही तपशील शेजारी शेजारी ठेवले आहेत; राजा, त्याचा सेनापती आणि सेनापतीचा भाऊ — तिघांनीही तीच लढाई जिंकली असे म्हणता येईल.

त्याचा जयजयकार झाला — पुन्हा तोच संदेश (7:9, मी तुला सुप्रसिद्ध करीन), मानवी बाजूने सांगितलेला. अदोमी लोक त्याचे अंकित झाले (वचन 14), आणि वाचकांनी हे रिबकेला सांगितलेल्या थोरला धाकट्याची सेवा करील या वचनाशेजारी (उत्पत्ति 25:23) आणि बलामाच्या अदोम इस्राएलाचे वतन होईल या शब्दांशेजारी (गणना 24:18) ठेवले आहे. दुसरे जेथे जाईल तेथे परमेश्वराने दावीदाला विजय मिळवून दिला हे युद्धांची यादी संपवते. स्तोत्र 60, त्याचे शीर्षक मानले तर, दाखवते की अदोमाची मोहीम पूर्णपणे विजयी नव्हती — तू आम्हास टाकून दिले आहेस — आणि हा अभ्यास ते शीर्षक शीर्षक म्हणूनच नोंदवतो.

लढायांनंतर, काम: दावीदाची सत्ता सर्व इस्राएलवर होती. त्याने प्रजेला न्यायाने धर्माने वागवले. इस्राएलाला राजा कशासाठी हवा होता, आणि संदेष्टे राजांना कशाने मोजणार होते, ते हेच शब्दयुग्म आहे — तो राजा म्हणून राज्य करेल, तो देशात न्याय व न्यायीपण करील (यिर्मया 23:5); हे देवा, तू राजाला आपले न्यायाचे निर्णय... दे (स्तोत्रसंहिता 72:1-2). प्रजेला — संपूर्ण देश, उत्तर आणि दक्षिण, याबेश आणि हेब्रोन सारखेच. दावीदाच्या राजवटीविषयी उच्चारलेले हे सर्वोत्तम वाक्य आहे, आणि ते अध्याय 11 च्या आधी उच्चारले आहे.

पुस्तक पुढे जे दाखवते ते हा अभ्यास नोंदवतो: अबशालोम वेशीत उभा राहून प्रत्येकाला म्हणतो राजा तुमच्या अडचणीत लक्ष घालणार नाही (15:3), आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवणारे लोक. दावीदाचा न्याय कमी पडला की अबशालोम खोटे बोलला, हे कथनकार सांगत नाही; दावीदाने न्यायाने धर्माने वागवले असे तो येथे म्हणतो, आणि 15:1-6 अध्याय 11-14 नंतर वाचायला ठेवतो. राजवटीचा न्याय संपूर्णपणे केला जातो, आणि तिच्या उत्तम वर्षांसाठी कथनकाराने निवडलेला सारांश हे वचन आहे.

मंत्रिमंडळ (वचन 16-18): यवाब सेनापती होता; यहोशाफाट हा अखबारनवीस होता — स्मरण करून देणारा, नोंदींचा रक्षक किंवा दवंडी देणारा; सादोक आणि अब्याथारचा मुलगा अहीमलेख हे याजक होते — एक कोडे, कारण अब्याथार हा अहीमलेखाचा मुलगा होता (1 शमुवेल 22:20) आणि संपूर्ण राजवटीत सादोकाबरोबर याजक म्हणून सेवा करतो (15:35); काहीजण नावे उलट वाचतात, काहीजण आजोबांचे नाव दिलेला नातू मानतात; सराया कार्यवाह होता; बनाया हा करेथी आणि पलेथी यांचा प्रमुख होता — परदेशी अंगरक्षक दल, बहुतेक मतांनुसार क्रेती व पलिष्टी — हे अबशालोमाच्या बंडात दावीदाच्या बाजूने उभे राहतील (15:18) आणि शलमोनाला राजासनावर बसवतील (1 राजे 1:38). बनायाचे स्वतःचे पराक्रम 23:20-23 मध्ये आहेत.

दावीदाचे पुत्र महत्वाचे मंत्री होते. हिब्रू शब्द कोहनीम आहे, जो इतरत्र याजक असा आहे; 1 इतिहास 18:17 (राजाचे मुख्य सल्लागार) लक्षात घेऊन KJV तो राज्यकारभारातील पद म्हणून ('chief rulers') भाषांतरित करते, आणि 20:26 मध्ये याईरी ईरा याच्याविषयीही हाच शब्द वापरला आहे. राजपुत्रांना याजक कसे म्हणता येईल हा वादाचा विषय आहे — दरबारी किताब, याजकीय स्वरूपाचा सन्मान, किंवा त्या शब्दाचा जुना उपयोग — आणि हा अभ्यास त्याचा निवाडा न करता तसे स्पष्ट सांगतो. संपूर्ण यादी दाखवते ते राज्याचे शासनसंस्थेत रूपांतर: सैन्य, दप्तर, वेदी, कार्यवाह, अंगरक्षक आणि राजपुत्र. आपण उभ्या केलेल्या शासनसंस्थेचे राजाने काय केले हे पुढचा अध्याय दाखवील.