చాలాకాలం పాటు యుద్ధాలు — ఈ ఒక్క మాట ఏళ్ళను కప్పుతుంది: 2:11 లోని ఏడున్నర సంవత్సరాలు, అందులో నుండి 2:10 లోని రెండు సంవత్సరాలకు ఏ అర్థం తీసుకుంటే అది తీసివేయగా మిగిలేది. గిబియోను తరువాత కథకుడు ఏ యుద్ధాలనూ వర్ణించడు; దిశను మాత్రం చెబుతాడు: దావీదు మరింత బలంగా వృద్ధి చెందాడు, సౌలు కుటుంబం క్రమేపీ క్షీణించిపోయింది. ఇది 1 సమూయేలు 2:26, 3:19 ల నమూనా — అక్కడ బాలుడైన సమూయేలు ఎదుగుతుంటే ఏలీ కుటుంబం పతనమవుతుంది — ఇప్పుడు రెండు రాజవంశాల గురించి చెప్పబడింది. దేవుని ఎంపిక నెమ్మదిగా నెరవేరుతుంది, ఆ సంగతిని ఒక్క వాక్యంలో చెప్పి వాక్యభాగం తృప్తి పడుతుంది.

దావీదు బలంతో గెలుస్తున్నట్టు పాఠకులు ఈ వాక్యాన్ని చదవకూడదు. 2వ అధ్యాయం తరువాత ఇష్బోషెతుకు వ్యతిరేకంగా అతడు నమోదైన ఏ యుద్ధమూ చేయడు; సౌలు కుటుంబం లోపలి నుండే బలహీనమవుతుంది — అబ్నేరు గొడవ (vv. 7-11), ఇష్బోషెతు భయం (v. 11), చివరికి దాని సొంత సైన్యాధికారులు ఇద్దరు (4:2). యెహోవా వాగ్దానం చాలావరకు దాన్ని వ్యతిరేకించే దాని స్వయంనాశనం ద్వారానే నెరవేరుతుంది. అది కఠినమైన కనికరం, కానీ అది దావీదు చేతులను సౌలు కుటుంబపు రక్తం అంటకుండా కాపాడుతుంది — ఆ కుటుంబాన్ని విడిచిపెడతానని అతడు యోనాతానుకు ప్రమాణం చేశాడు (1 సమూయేలు 20:15-16; 24:21-22).

ఆరుగురు తల్లులకు ఆరుగురు కొడుకులు (vv. 2-5): అహీనోయముకు అమ్నోను; అబీగయీలుకు కిల్యాబు; మయకాకు అబ్షాలోము; హగ్గీతుకు అదోనీయా; అబీటలుకు షెఫట్య; ఎగ్లాకు ఇత్రెయాము. ఈ జాబితా పుస్తకంలోని విషాదాలకు నారుమడి. అమ్నోను తామారుకు అన్యాయం చేస్తాడు (13వ అధ్యాయం); అబ్షాలోము అతణ్ణి చంపి తిరుగుబాటు చేస్తాడు (13-18 అధ్యాయాలు); దావీదు చనిపోతున్నప్పుడు అదోనీయా సింహాసనం కోసం చెయ్యి చాపుతాడు (1 రాజులు 1). 1 దినవృత్తాంతములు 3:1 లో కిల్యాబు ను దానియేలు అని పిలిచారు, పాఠకులు ఈ రెండు పేర్లను వేర్వేరు విధాలుగా వివరిస్తారు; అతని గురించి మళ్ళీ ఎప్పుడూ వినబడదు, అతడు చిన్న వయసులోనే చనిపోయాడని కొందరు ఊహిస్తారు. ఈ అధ్యయనం ఆ తేడాను పేర్కొంటుంది, దాన్ని పరిష్కరించదు.

గెషూరు రాజైన తల్మయి కుమార్తె మయకా — గలిలయ సముద్రానికి తూర్పున ఉన్న ఒక చిన్న అరామీయ రాజ్యంతో రాజకీయ వివాహం (1 సమూయేలు 27:8 లోని దక్షిణ గెషూరీయులు కాదు); అబ్షాలోము అక్కడ తన తాత దగ్గరికి పారిపోతాడు (13:37). హెబ్రోనులోనే ఆరుగురు భార్యలు అంటే ద్వితీయోపదేశకాండము 17:17 లోని అతడు ఎక్కువమంది స్త్రీలను పెళ్లి చేసుకోకూడదు అనే మాటను ఇప్పటికే దాటిపోయింది, 5:13 ఇంకా ఎక్కువమందిని కలుపుతుంది. కథకుడు ఏ వ్యాఖ్యా లేకుండా దీన్ని నమోదు చేస్తాడు; రాబోయే అధ్యాయాల్లో కొడుకులే అతని తరపున ఆ వ్యాఖ్యను నమోదు చేస్తారు.

సౌలు కుటుంబం ఒక స్త్రీ విషయంలో విరిగిపోతుంది. అయ్యా కుమార్తె రిస్పా — ఆమె మళ్ళీ కనిపిస్తుంది, బండ మీద తన కొడుకుల శవాల దగ్గరికి పక్షులు రాకుండా కాపలా కాస్తూ (21:8-11), పుస్తకంలోని అత్యంత ధైర్యవంతులైన వ్యక్తుల్లో ఒకరుగా. ఆమెతో సంబంధం పెట్టుకున్నావని ఇష్బోషెతు అబ్నేరుపై నేరం మోపుతాడు. ఆ కాలంలో చనిపోయిన రాజు ఉపపత్ని అతని వారసునికి చెందుతుంది, ఆమెను తీసుకోవడం అంటే అతని స్థానాన్ని కోరడమే (cf. 16:21-22; 1 రాజులు 2:22); అబ్నేరు అలా చేశాడో లేదో, ఆ ఉద్దేశంతోనే చేశాడో లేదో వాక్యభాగం చెప్పదు. అబ్నేరు జవాబు (v. 8) ఏ వాస్తవాన్నీ కాదనదు; అది ఆరోపణపైనే దాడి చేస్తుంది.

ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో నేను కుక్క తలనా? — సంవత్సరాల తరబడి బలహీనుడైన రాజును మోస్తూ వచ్చి, ఇప్పుడు ఒక స్త్రీని బట్టి నేరం మోపబడిన మనిషి కోపం అబ్నేరుది. అతని మాట (v. 8) ఒక ఒప్పుకోలు కూడా: అతడు ఇష్బోషెతును దావీదు చేతికి అప్పగించగలిగినా, నిన్ను దావీదు చేతికి అప్పగించకుండా ఉన్నాడు. తరువాత ఒట్టు (vv. 9-10): యెహోవా దావీదుకు ప్రమాణం చేసిన దాన్ని అతడు చేస్తాడు. అబ్నేరుకు తెలుసు. సౌలు కొడుకును నిలబెట్టిన సైన్యాధిపతికి దేవుడు ఎవరిని ఎన్నుకున్నాడో మొదటి నుండీ తెలుసు, అవమానం జరిగినప్పుడు మాత్రమే అతడు దాన్ని బయటపెడతాడు. ఈ అధ్యయనం ఆశ్చర్యపోకుండా దీన్ని పేర్కొంటుంది; సత్యం తెలిసి కూడా దాని ప్రకారం ఆలస్యంగా, తప్పుడు కారణాలతో నడిచే మనుషులతో లేఖనం నిండి ఉంది.

యెహోవా దావీదుకు ప్రమాణం చేసిన దాన్ని (v. 9) — అబ్నేరు ఒక దైవిక ప్రమాణాన్ని ఉదహరిస్తాడు, 18వ వచనంలో పెద్దలకు దాని సారాంశం చెబుతాడు: నా సేవకుడైన దావీదు చేత నా ప్రజలైన ఇశ్రాయేలీయులను... విమోచిస్తాను. సమూయేలు గ్రంథంలో ఇంతకు ముందు అలాంటి మాటలు నమోదు కాలేదు; సమూయేలు చేసిన అభిషేకం (1 సమూయేలు 16), సౌలు స్వయంగా ఒప్పుకున్న మాటలు (1 సమూయేలు 24:20) ద్వారా విస్తృతంగా తెలిసినదాన్ని అబ్నేరు సంక్షిప్తంగా చెబుతూ ఉండవచ్చు, లేదా పుస్తకం భద్రపరచని ఒక దైవవాక్కును. వాక్యభాగం ఇవ్వని దాన్ని ఈ అధ్యయనం కలపదు. స్పష్టమైనది ఇది: దేవుని మాట ప్రకారం రాజ్యం దావీదుదే అని ఇశ్రాయేలు సైన్యాధిపతి నమ్మాడు.

దాను నుండి బెయేర్షెబా దాకా — ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వరకూ దేశమంతా (న్యాయాధిపతులు 20:1). To translate the kingdom (రాజ్యాన్ని మార్చడం) అనేది రాజ్యాన్ని ఒక కుటుంబం నుండి మరో కుటుంబానికి మార్చడానికి KJV వాడిన మాట (మన తెలుగు పాఠం “తప్పించి” అంటుంది). ఇష్బోషెతు అబ్నేరు మాటలకు భయపడి ఇంకేమీ మాట్లాడలేకపోయాడు (v. 11): రాజు తన సైన్యాధిపతికి భయపడుతున్నాడు — ఒక్క వాక్యభాగంలో సౌలు కుటుంబపు పరిస్థితి అంతా. ఒక్క మనిషి ఆధారంతో నిలబడ్డ సింహాసనం, ఆ మనిషి చెయ్యి తీసేస్తే కూలిపోతుంది.

అబ్నేరుతో ఒప్పందానికి దావీదు పెట్టిన ఒకే ఒక్క షరతు (v. 13) మీకాలు — అతడు ఆమె కోసం అబ్నేరుకు కాదు, ఆమెను తన అధీనంలో ఉంచుకున్న ఇష్బోషెతుకు కబురు పంపుతాడు, సౌలు సొంత కొడుకే సౌలు కూతుర్ని తిరిగి అప్పగించేలా. ఫిలిష్తీయుల్లో వందమంది మర్మాంగ చర్మపు కొనలను తెచ్చి నేను పెండ్లి చేసుకొన్న — సౌలు అడిగిన కట్నం (1 సమూయేలు 18:25), దాన్ని దావీదు రెట్టింపు చేశాడు (18:27). ఆమె చట్టబద్ధంగా అతనిదే; దావీదు చనిపోయినట్టుగా సౌలు ఆమెను పల్తీయేలుకు ఇచ్చాడు (1 సమూయేలు 25:44). దావీదు ఒక భార్యను, స్పష్టంగా ఒక హక్కును కూడా, తిరిగి పొందుతున్నాడు: రాజు అల్లుడు, తిరిగి స్థాపించబడ్డాడు.

ఆ కోరికలో ప్రేమ గురించిన ఏ మాటా నమోదు కాలేదు, ఈ అధ్యయనం ఏ మాటా కల్పించదు. మీకాలు దావీదును ప్రేమించింది (1 సమూయేలు 18:20), అతని ప్రాణం కాపాడింది (19:11-17); ఇప్పుడు ఆమె ఏమి అనుభవిస్తుందో 6వ అధ్యాయం వరకూ చెప్పబడదు, అక్కడ అది తిరస్కారం. 16వ వచనం భావాన్ని మరో మనిషికి ఇస్తుంది: ఆమె భర్త బహూరీము వరకూ మీకాలు వెనకాలే ఏడ్చుకుంటూ వస్తుంటే, అబ్నేరు అతనితో నీవు తిరిగి వెనక్కి వెళ్ళిపో అని చెప్పేవరకూ. ఈ లావాదేవీ అంతటిలో పల్తీయేలు కన్నీళ్ళు మాత్రమే కన్నీళ్ళు. ఏ హక్కులూ లేని ఒక మనిషిపై రాజు హక్కుల మూల్యం ఎలా పడిందో లేఖనం పాఠకునికి చూపిస్తుంది.

ఆమె భర్త — దావీదు నోటిలో ఆమె నేను పెండ్లి చేసుకొన్న మీకాలు (v. 14) అయినప్పటికీ, కథకుడు పల్తీయేలుకు ఆ బిరుదు ఇస్తాడు. లాయీషు కొడుకు అయిన పల్తీయేలు (v. 15) 1 సమూయేలు 25:44 లో పేర్కొన్న మనిషే, ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో అక్కడ అతని పేరు సంక్షిప్త రూపంలో “Phalti” అని ఉంది. అతడు ఏడ్చుకుంటూ బహూరీము వరకూ ఆమె వెంట వెళ్తాడు — అది యెరూషలేముకు తూర్పున దారిలో ఉన్న ఒక గ్రామం, దావీదును మరో చీకటి రోజున చూస్తుంది (16:5; 17:18). నీవు తిరిగి వెనక్కి వెళ్ళిపో అని చెప్పగానే అతడు వెళ్లిపోయాడు. అబ్నేరు చెప్పిన కొన్ని మాటలు, ఒక మనిషి లేఖనం నుండి బయటికి నడిచి వెళ్ళిపోతాడు.

ఈ వచనాన్ని తరచుగా దాటవేస్తారు, ఈ అధ్యయనం ఉద్దేశపూర్వకంగా దాని దగ్గర ఆగుతుంది. బైబిలు తాను నమోదు చేసే ప్రతిదాన్నీ ఆమోదించదు; ఈ విషయాన్ని ఏర్పాటు చేసిన పక్షాలకు ఇవ్వని సున్నితత్వంతో పల్తీయేలు వైపు చూస్తూ ఇది నమోదు చేస్తుంది. ఈ పుస్తకంలాగే దావీదును గౌరవించే పాఠకులు కూడా దీన్ని అనుభవించాలి. రాజులకు హక్కులు ఉంటాయి, హక్కుల వినియోగానికి బాధితులు ఉంటారు, లేఖనం వారి పేర్లు చెబుతుంది.

అబ్నేరు శాంతికరంగా పంపబడ్డాడు — ఈ మాట మూడుసార్లు పునరావృతమవుతుంది (vv. 21, 22, 23), దావీదు మాట ఇచ్చాడని పాఠకునికి తెలిసేలా. దోపుడు సొమ్ముతో దాడి నుండి తిరిగి వచ్చిన యోవాబు రాజును గద్దిస్తాడు (vv. 24-25): అబ్నేరు నిన్ను మోసం చేసి తెలుసుకోవడానికి వచ్చాడు. బహుశా యోవాబు అలా నమ్మి ఉండవచ్చు; పెద్దలతో అబ్నేరు వ్యవహారాన్ని (vv. 17-19) కథకుడు నిజాయితీగలదిగా చూపిస్తాడు. తరువాత, దావీదుకు తెలియకుండా (v. 26), యోవాబు అబ్నేరును సిరా అనే బావి దగ్గర నుండి వెనక్కి పిలిపించి, రహస్యంగా మాట్లాడాలి అని చెప్పి ద్వారం దగ్గరికి ఏకాంతంగా తీసుకువెళ్ళి, ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠం ప్రకారం అతణ్ణి అయిదవ పక్కటెముక కింద పొడుస్తాడు (మన తెలుగు పాఠం “కడుపులో” అంటుంది) — అశాహేలుకు తగిలిన గాయమే (2:23).

తన సోదరుడు అశాహేలు ప్రాణం తీసినందుకు ప్రతీకారంగా. కథకుడు యోవాబు ఉద్దేశాన్ని చెబుతాడు, 30వ వచనం అబీషైని కూడా కలుపుతుంది. కానీ అశాహేలు యుద్ధంలో, హెచ్చరిక తరువాత చనిపోయాడు, హెబ్రోను ఆశ్రయపురం (యెహోషువ 20:7), అక్కడ నిజమైన నరహంతకుడు కూడా తీర్పు జరిగే వరకూ ప్రతీకారం తీర్చేవాని నుండి రక్షణ పొందుతాడు (సంఖ్యాకాండము 35:22-25). యోవాబు చేసిన పని రక్తప్రతీకారానికి సంబంధించిన ఏ చట్టానికీ సరిపోదు; అది దాని సాకుతో చేసిన హత్య, దావీదు దాన్ని అలాగే పిలుస్తాడు (v. 39). పాఠకులు రెండవ ఉద్దేశాన్ని కూడా గమనించారు: అబ్నేరు యోవాబు కంటే ఉన్నత స్థానం పొందేవాడు. వాక్యభాగం అశాహేలు పేరు మాత్రమే చెబుతుంది; వాక్యభాగం సమర్థించేదాని పేరు మాత్రమే ఈ అధ్యయనం చెబుతుంది.

విన్నప్పుడు దావీదు మొదటి మాట ఒక ప్రకటన: నేనూ, నా రాజ్యమూ నేరు కొడుకు అబ్నేరు ప్రాణం తీసిన విషయంలో యెహోవా దృష్టికి ఎప్పటికీ నిరపరాధులమే (v. 28). రెండవది యోవాబు కుటుంబంపై శాపం — రోగం, కుంటితనం, హింసాత్మక మరణం, ఆకలి — ధర్మశాస్త్రం నిబంధనను మీరేవారిపై పలికిన లాంటి శాపం (ద్వితీయోపదేశకాండము 28). ఈ అధ్యయనం దాని తీవ్రతనూ ఈ వాస్తవాన్నీ పేర్కొంటుంది: దావీదు యోవాబుకు మరణశిక్ష విధించడు. అతణ్ణి శపిస్తాడు, సైన్యాధిపతిగా కొనసాగిస్తాడు. అమాలేకీయుణ్ణి గంటలోనే చంపించిన రాజు తన సొంత సైన్యాధిపతిని ముట్టుకోలేకపోతాడు.

39వ వచనం కారణం చెబుతుంది, అది దావీదు పాలనలోని అత్యంత నిష్కపటమైన వాక్యం: పట్టాభిషేకం అయిన నేను ఈ రోజు బలం లేనివాడినయ్యాను. సెరూయా కొడుకులైన ఈ వ్యక్తులు నాకంటే బలమైనవారు. తన సొంత ఇంట్లో న్యాయం చేయగలిగినంత బలాన్ని అభిషేకం అతనికి ఇవ్వలేదు. అతడు యోవాబును దేవునికి అప్పగిస్తాడు — కీడు చేసిన ప్రకారం యెహోవా వారికి ప్రతీకారం చేస్తాడు గాక — తన మరణశయ్యపై అతణ్ణి సొలొమోనుకు అప్పగిస్తాడు (1 రాజులు 2:5-6), సొలొమోను అతణ్ణి బలిపీఠం దగ్గర చంపిస్తాడు (1 రాజులు 2:28-34). ఆ శాపం నెరవేరడానికి ఒక తరం పట్టింది. పాఠకులు ఆ బలహీనతనూ, దాన్ని వాక్యభాగం ఒప్పుకునే నిజాయితీనీ రెండిటినీ చూడాలి.

దావీదు తాను చేయగలిగింది చేస్తాడు: బహిరంగ దుఃఖానికి ఆజ్ఞ ఇస్తాడు, యోవాబు చేతనే మీ బట్టలు చింపుకుని గోనెపట్ట కట్టుకుని అబ్నేరు శవం ముందు నడుస్తూ విలపించండి (v. 31) అనే ఆజ్ఞ పాటించేలా చేస్తాడు, పాడె వెంట నడుస్తాడు, సమాధి దగ్గర ఏడుస్తాడు, చిన్న విలాపగీతం పాడతాడు. ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో అబ్నేరు మూర్ఖుడు చనిపోయినట్టు చనిపోయాడా? (మన తెలుగు పాఠం: “నీచుడైన ఒక మనిషి చనిపోయినట్టు”) — పాత నిబంధన అర్థంలో మూర్ఖుడు అంటే తన సొంత మూర్ఖత్వం వల్ల చెడ్డ ముగింపుకు వచ్చేవాడు; అబ్నేరు అలాంటివాడు కాదు. నీ చేతులకు గాయాలు లేకుండా, నీ కాళ్లకు సంకెళ్లు వేయకుండా (v. 34): అతడు పట్టుబడిన నేరస్థుడు కాదు; అక్రమం చేసేవాడి ముందు ఒకడు పడినట్టు నువ్వు పడిపోయావు. హంతకుల్లో ముఖ్యుడు పక్కనే నిలబడి ఉండగా, రాజు సమాధి దగ్గరే హంతకులను అక్రమం చేసేవారు అని పేరు పెడతాడు.

తరువాత సూర్యాస్తమయం వరకూ ఉపవాసం (v. 35), అబ్నేరు వాడిన ఒట్టు లాంటి ఒట్టుతోనే (v. 9). ప్రజలంతా ఈ విషయం తెలుసుకుని సంతోషించారు... నేరు కొడుకు అబ్నేరు హత్య రాజు పథకం ప్రకారం చేయించింది కాదని ఆ రోజున ఇశ్రాయేలు వారికందరికీ తెలిసింది (vv. 36-37). అప్పట్లో గాలిలో ఉండి ఉండాల్సిన ఒక అనుమానానికి కథకుడు జవాబిస్తున్నాడు — అబ్నేరు తన పని పూర్తి చేశాక దావీదే అతణ్ణి చంపించాడని — దావీదు బహిరంగ దుఃఖం ద్వారా జవాబిస్తున్నాడు. ప్రజలు నమ్మినట్టే ఈ అధ్యయనం కథకుని మాటను స్వీకరిస్తుంది; ప్రాచీన లోకంలో, ఇప్పటిలాగే, రాజు నిర్దోషిత్వం కనిపిస్తేనే నమ్మేవారని కూడా పేర్కొంటుంది.

ఈ రోజు చనిపోయిన వాడు ఇశ్రాయేలు వారిలో ముఖ్యమైన వాడనీ ప్రధానుల్లో ఒకడనీ మీకు తెలిసే ఉంటుంది (v. 38) — అబ్నేరు గురించి దావీదు అంచనా: ఇష్బోషెతును రాజుగా చేసినవాడు, హకీలా దగ్గర ఎగతాళికి గురైనవాడు, దావీదుకు రాజ్యం ఇవ్వడానికి హెబ్రోనుకు వచ్చినవాడు. సంవత్సరాల తరబడి తాను వ్యతిరేకించిన రాజే అతణ్ణి ముఖ్యమైన వాడు అని పిలుస్తాడు. తరువాత ఒప్పుకోలు: పట్టాభిషేకం అయిన నేను ఈ రోజు బలం లేనివాడినయ్యాను. తైలం అతని తలపై ఉంది, యూదా అతనికి కిరీటం పెట్టింది, ఇశ్రాయేలు అతని వైపుకు వస్తోంది — అయినా అతడు తన సొంత మేనల్లుళ్ళను అదుపు చేయలేడు. నిజాయితీ గల పాఠకుడు అధికారం గురించి లేఖనంలోని అత్యంత సత్యమైన వచనాల్లో ఇది ఒకటిగా కనుగొంటాడు.

వారు కీడు చేసిన ప్రకారం యెహోవా వారికి ప్రతీకారం చేస్తాడు గాక. దావీదు 1 సమూయేలు 24:12, 26:10 లోని సూత్రంపై ఆధారపడతాడు — తీర్పు దేవునిదే — కానీ ఇక్కడ తీర్పు తీర్చవలసి ఉండీ తీర్చలేకపోయిన రాజు నోట అది వస్తోంది, ఆ వచనానికి వేరే ధ్వని ఉంది. సంఘం దాన్ని విశ్వాసంగానూ వైఫల్యంగానూ చదివింది: విశ్వాసం, రాజు చేయలేనిది దేవుడు చేస్తాడని; వైఫల్యం, రాజు ప్రయత్నించలేదని. 2 సమూయేలు చివరి వరకూ సెరూయా కొడుకులు దావీదుకు నాకంటే బలమైనవారు గానే ఉన్నట్టు చూపిస్తుంది (16:10; 19:22), మరో రాజు సింహాసనం ఎక్కేవరకూ యోవాబు రక్తాపరాధం తీర్చబడకుండానే ఉంటుంది.