ఆజ్ఞ ఒక జ్ఞాపకంలో పాతుకుని ఉంది. ఐగుప్తు నుండి బయటికి వచ్చీ రాగానే రెఫీదీములో అమాలేకీయులు ఇశ్రాయేలుపై దాడి చేశారు (నిర్గమకాండము 17:8-16); వారు గుంపు వెనుక ఉన్న బలహీనులను, బలహీనంగా, అలసిపోయి ఉన్నవారిని చంపారనీ, దేవుని భయం లేకుండా ప్రవర్తించారనీ ద్వితీయోపదేశకాండము 25:17-19 వివరం జోడిస్తుంది. అప్పుడు యెహోవా తరతరాలకు యుద్ధం ఉంటుందని శపథం చేసి, దేశంలో నెమ్మది కలిగినప్పుడు అమాలేకీయుల పేరు ఆకాశం కింద ఉండకుండా తుడిచిపెట్టాలని ఇశ్రాయేలుకు చెప్పాడు. సౌలు పుట్టకముందే చాలా కాలం క్రితం ప్రకటించబడిన తీర్పును అతని చేతికి అప్పగిస్తున్నారు. ఆ తీర్పులోని న్యాయాన్నీ దాని అమలులోని భయంకరత్వాన్నీ — రెండింటినీ కలిపి పట్టుకోమని ఈ అధ్యాయం పాఠకుణ్ణి అడుగుతుంది, పాఠం స్వయంగా అలాగే చేస్తుంది.

ఇది ఆక్రమణ కోసమో లాభం కోసమో చేసే యుద్ధం కాదు; 3వ వచనం లాభాన్ని పూర్తిగా నిషేధిస్తుంది. వాగ్దాన దేశానికి వెళ్ళే ఇశ్రాయేలు దారిలో అడ్డుగా ఉన్న జాతి కాదు అమాలేకు; అది శరణార్థుల మీద దాడి చేయడాన్ని ఎంచుకుని, న్యాయాధిపతుల కాలమంతా ఇశ్రాయేలును వేధిస్తూనే వచ్చిన దోపిడీదారు (న్యాయాధిపతులు 3:13; 6:3). పాఠం ఈ తీర్పును యెహోవాదిగా చూపుతుంది — శతాబ్దాల పాటు ఆలస్యమై, దాన్ని ఎలా అమలు చేశాడన్న విషయంలో తానే తీర్పు పొందబోయే ఒక రాజు ద్వారా అమలైన తీర్పు.

ఇది కఠినమైన వచనం, నిజాయితీ గల అధ్యయనం దీన్ని మెత్తబరచకూడదు. నాశనం చేసి అనే మాట హెరెమ్ (శాపార్పణ) అనే హీబ్రూ పదానికి అనువాదం — ఒక వస్తువును పూర్తిగా దేవునికి అర్పించివేయడం, దానిలో ఏదీ దోపుడుసొమ్ముగా తీసుకోకూడదు; ద్వితీయోపదేశకాండము 20:16-18, యెహోషువ 6లో తీర్పుకింద ఉన్న జాతుల విషయంలో ఇది వర్తించింది. ఇక్కడ అది చిన్నపిల్లలైనా, పసిపిల్లలైనా అనేంత వరకు చేరుతుంది. క్రైస్తవ పాఠకులు దీనికి రకరకాలుగా స్పందించారు: జీవాన్నంతా ఇచ్చేవాడూ తీసుకునేవాడూ అయిన దేవుడు నిత్యత్వంలో ప్రతి ఒక్కరికీ తీర్పు తీర్చినట్టే కాలంలో ఒక జాతి మొత్తానికి తీర్పు తీర్చగలడని కొందరు అంటారు; సంపూర్ణ నాశనం గురించిన భాషను ప్రాచీన యుద్ధాల సంప్రదాయ వర్ణనాశైలిగా కొందరు చదువుతారు, అమాలేకీయులు 27:8, 30:1, 2 సమూయేలు 1:8లలో మళ్ళీ కనిపిస్తారని గుర్తు చేస్తారు. వీటిలో ఏదీ కష్టాన్ని తొలగించదు, పాఠం కూడా ఆ ప్రయత్నం చేయదు.

పాఠం చేసేది ఏమిటంటే, ఆజ్ఞను రెండు విషయాలకు కట్టివేస్తుంది: యెహోవా స్వయంగా చెప్పిన జ్ఞాపకమూ న్యాయమూ (వ. 2), లాభంపై నిషేధమూ — పశువుల విషయంలో కూడా కనికరం చూపకుండా, ఇశ్రాయేలు గొర్రెల కోసం అమాలేకు మీదికి వెళ్ళిందని ఎవరూ అనకుండా. సౌలు పాపం చేసేది సరిగ్గా ఆ దగ్గరే. ప్రజలను నాశనం చేయడం అతనికి తేలికగా, పశువులను వదులుకోవడం కష్టంగా అనిపిస్తుంది (వ. 9). ఆ ఆజ్ఞ గురించి ఎవరు ఏమనుకున్నా, సౌలుపై అధ్యాయం ఇచ్చే తీర్పు అతడు మరీ దయగలవాడని కాదు, మంచివాటిని తన కోసం ఉంచుకుని దాన్ని ఆరాధన అని పిలిచాడని.

సౌలు తన కథనం చెప్పకముందే కథకుడు ఇచ్చే సొంత సారాంశం. నాశనం చేయకుండా వేరుగా ఉంచి — ఆజ్ఞ స్పష్టమైన మాటల్లో నిషేధించినదే ఇది (కనికరం చూపకుండా). ఉంచబడినవి రాజూ మంచివాటినీ; నాశనం చేయబడినవి పనికిరాని వాటిని, నాసిరకం వాటిని. శాపార్పణ నియమం ప్రకారం శ్రేష్ఠమైనది దేవునికి చెందుతుంది; సౌలు దాన్ని తలకిందులు చేసి దేవునికి చెత్త ఇచ్చాడు. ఇతర దేశ ప్రజలు చేస్తున్నట్లు కోరుకున్న రాజు ప్రదర్శించాలనుకునే విజయచిహ్నంగా అగగును ఉంచుకోవడాన్ని చాలామంది చూస్తారు; ఎందుకో పాఠం చెప్పదు, అలా జరిగిందని మాత్రమే చెబుతుంది.

సౌలు, అతని ప్రజలు — కథకుడు బాధ్యతను పంచుతాడు, కానీ సౌలు దాన్నంతా ఇతరుల మీదికి నెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తాడు (ప్రజలు... మంచివాటిని చంపకుండా ఉండనిచ్చారు, వ. 15; ప్రజలు... శ్రేష్ఠమైనవాటిని తీసుకువచ్చారు, వ. 21). ఇప్పుడే రెండు లక్షల మందిని పోగు చేసిన సైన్యాధిపతికి (వ. 4) పశువుల మందపై అధికారం లేకపోలేదు. ఇశ్రాయేలుకు రాజు రాకముందే ఇచ్చిన హెచ్చరిక — రాజు తీసుకుంటాడు — ఇక్కడ ఒక విచిత్రమైన ప్రతిబింబాన్ని పొందుతుంది: దేవుడు తన కోసం ఉంచుకున్నదాన్ని తీసుకునే రాజు.

అతణ్ణి రాజుగా చేసినందుకు విచారిస్తున్నాను — జలప్రళయానికి ముందు మాట్లాడినట్టే (ఆదికాండము 6:6) యెహోవా మానవ పశ్చాత్తాప భాషలో మాట్లాడుతున్నాడు. పద్దెనిమిది వచనాల తరువాత సమూయేలు ఇశ్రాయేలీయులకు మహిమగా ఉన్న దేవుడు అబద్ధమాడడు, మనస్సు మార్చుకోడు (వ. 29) అంటాడు (ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠం దీనికి 'పశ్చాత్తాపపడడానికి ఆయన మనిషి కాడు' అని జోడిస్తుంది); అధ్యాయం సౌలును ఇశ్రాయేలీయులపై రాజుగా నియమించినందుకు యెహోవా పశ్చాత్తాపం చెందాడు (వ. 35) అనే మాటతో ముగుస్తుంది. ఈ ఉద్రిక్తత పాఠానిదే, దాన్ని నునుపు చేసి తుడిచేయకూడదు. సాధారణ క్రైస్తవ అవగాహన ఏమిటంటే, దేవుడు తన సంకల్పాన్నీ తన మాటనూ మార్చుకోడు; ఆయన పశ్చాత్తాపపడడం అనేది మనిషిలో వచ్చిన మార్పుకు కాలంలో ఆయన చూపే నిజమైన స్పందనను లేఖనం వర్ణించే విధానం — ఎన్నడూ పొరపడకుండానే ఆయన నిజంగా దుఃఖిస్తాడు, చర్య తీసుకుంటాడు.

ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో నన్ను అనుసరించడం మాని వెనక్కి తిరిగాడు (తెలుగు IRV: నేను చెప్పినది చేయకుండా) — ఆరోపణ ఒక్క తప్పిదం గురించి కాదు, ఒక దిశ గురించి. ఆ వృద్ధ ప్రవక్త స్పందన రాజుల విషయంలో తాను చెప్పింది నిజమైందన్న తృప్తి కాదు, దుఃఖం: రాత్రి అంతా యెహోవాకు విజ్ఞాపన చేస్తూనే ఉన్నాడు. సమూయేలు ఈ రాజు గురించి ఇశ్రాయేలును హెచ్చరించాడు, తన చేతులతోనే అతణ్ణి అభిషేకించాడు; ఇప్పుడు అతని కోసం వేడుకుంటూ ఒక రాత్రంతా గడుపుతాడు. మీ కోసం ప్రార్థన చేస్తాను అన్న విజ్ఞాపన (12:23) ఎవరి కోసం ప్రార్థిస్తున్నామో వారే విఫలమైనప్పుడు అత్యంత కష్టమవుతుంది.

సౌలు సాకు బలి అర్పణ: గొర్రెలను నీ దేవుడైన యెహోవాకు బలులు అర్పించడానికి ఉంచారు (వ. 15, 21 — గమనించండి, నీ దేవుడు, నా దేవుడు కాదు). సమూయేలు జవాబు పాత నిబంధనలోని గొప్ప వాక్యాల్లో ఒకటి; ప్రవక్తలూ (యెషయా 1:11-17; హోషేయ 6:6; మీకా 6:6-8) యేసూ (మత్తయి 9:13) దాన్ని అందుకున్నారు. బలి అర్పణను దేవుడే ఆజ్ఞాపించాడు; ఇక్కడ దాన్ని తృణీకరించడం లేదు. నిరాకరించబడేది ఏమిటంటే, అర్పణలు ఏ విధేయతను వ్యక్తం చేయడానికి నియమించబడ్డాయో ఆ విధేయతకు బదులుగా అవి నిలవగలవన్న ఆలోచన. అవిధేయతలో కాల్చిన పొట్టేలు ఆరాధన కాదు, లంచం.

మాట వినడం — 3:10 నుండి ఈ గ్రంథాన్ని నడిపిస్తున్న క్రియ, నీ దాసుడు వింటున్నాడు, ఏమిటో చెప్పండి. సమూయేలు విన్నాడు; సౌలు వినలేదు. అధ్యాయం రాజు నోటి నుండి వచ్చిన మతపరమైన మాటలతో నిండి ఉంది — యెహోవా నిన్ను ఆశీర్వదిస్తాడు గాక, నేను జరిగించాను, బలులు అర్పించడానికి — వాటిలో ఏదీ వినడం కాదు. 23వ వచనం అడుగున ఉన్నదానికి పేరు పెడుతుంది: తిరుగుబాటు చేయడం అనేది శకునం చెప్పడం అనే పాపంతో సమానం. మూర్ఖంగా ప్రవర్తించడం విగ్రహ... పాపంతో సమానం — దేవుని మాటకు వ్యతిరేకంగా తన సొంత ఇష్టాన్ని నిలబెట్టడం, నిజానికి, మరో దేవుణ్ణి సంప్రదించడమే.

13:14లో గిల్గాలులో ప్రకటించబడిన తీర్పు ఇక్కడ అంతిమంగా స్థిరపడి దాని కారణం కూడా ఇవ్వబడుతుంది: యెహోవా ఆజ్ఞను నువ్వు తిరస్కరించావు కాబట్టి. ఇదే క్రియ 8:7లో ఇశ్రాయేలు గురించి వాడబడింది — నన్నే తిరస్కరించారు. ప్రజలు ఒక రాజు కోసం యెహోవాను తిరస్కరించారు; రాజు యెహోవా మాటను తిరస్కరించాడు; ఇప్పుడు యెహోవా రాజును తిరస్కరిస్తున్నాడు. సౌలు ఇంకా ఏళ్ల తరబడి సింహాసనం మీద ఉంటాడు, కానీ ఈ అధ్యాయం నుండి కథనం అతణ్ణి పాలన ముగిసిన వ్యక్తిగా చూస్తుంది, 16వ అధ్యాయం నూనె మరొకరి దగ్గరికి వెళ్ళడంతో మొదలవుతుంది.

శకునం చెప్పడం... విగ్రహ — సౌలు తన జీవితాన్ని ఏన్దోరులో మృతులతో మాట్లాడే ఒక స్త్రీని సంప్రదిస్తూ ముగిస్తాడు (28:7); చాలామంది పాఠకులు దాన్ని సరిగ్గా ఈ వచనపు విషాద ఫలితంగా చూస్తారు. మొండితనాన్ని దాని మానాన దాన్ని వదిలేస్తే, అది మరో దైవవాక్కు మూలాన్ని వెతుక్కుంటూ వెళ్తుంది. ధర్మశాస్త్రం సోదె చెప్పడాన్నీ విగ్రహారాధననూ అత్యంత తీవ్రమైన నేరాల్లో ఉంచింది; దేవుని స్పష్టమైన మాటను దాటిపోయే స్వేచ్ఛాచిత్తం కూడా అదే కుటుంబానికి చెందుతుందని సమూయేలు అంటున్నాడు.

ఇశ్రాయేలీయులకు మహిమగా ఉన్న దేవుడు — KJVలో ఈ బిరుదు (the Strength of Israel, 'ఇశ్రాయేలు బలం') ఇక్కడ మాత్రమే కనిపిస్తుంది; హీబ్రూ పదాన్ని ఇశ్రాయేలు మహిమ, ఘనత, లేదా ఇశ్రాయేలు నిత్యుడు అని రకరకాలుగా అనువదిస్తారు (తెలుగు IRV మొదటిదాన్ని తీసుకుంటుంది). ఇప్పుడే ఇచ్చిన తీర్పు కన్నీళ్ళతోనో దుప్పటి చెంగు పట్టుకోవడంతోనో తిరగబడదని చెప్పడానికి సమూయేలు దాన్ని వాడుతున్నాడు. బిలాము కూడా ఇదే అన్నాడు: అబద్ధమాడడానికి దేవుడు మనిషి కాదు. మనస్సు మార్చుకోడానికి ఆయన మానవుడు కాదు (సంఖ్యాకాండము 23:19). 28వ వచనపు శాసనం — రాజ్యం నీ సాటి వారిలో ఉత్తముడైన వేరొకరికి ఇవ్వబడింది — నిలిచే ఉంటుంది.

దీన్ని 11, 35 వచనాల పక్కన పెట్టండి, అక్కడ సౌలును రాజుగా చేసినందుకు యెహోవా పశ్చాత్తాపం చెందాడు. ఒకే అధ్యాయం రెండూ చెబుతుంది, పాఠకుడు రెండింటినీ నిలవనివ్వాలి. సాధారణ పరిష్కారం ఏమిటంటే, 29వ వచనం దేవుని మాటా సంకల్పమూ గురించి — అవి మారవు; 11, 35 వచనాలు మారిపోయిన ఒక మనిషి పట్ల ఆయన దుఃఖాన్నీ ఆయన వ్యవహారంలోని మార్పునూ వర్ణిస్తాయి. దేవుడు చంచలుడు కాడు, ఆయన రాయి కూడా కాడు. సౌలు గురించి ఆయన దుఃఖపడగలడు, అయినా తీర్పు విషయంలో అచంచలంగా ఉండగలడు — ఇదే లేఖనం ఇచ్చే చిత్రం, ఏ ఒక్క సగం కంటే కూడా ఇది మరింత సత్యమైన చిత్రం.

అగగు ఆనందంగా వస్తాడు — ఆ అరుదైన పదాన్ని ఎలా చదువుతారన్నదాన్ని బట్టి సంతోషంగానో సంకెళ్ళలోనో (తెలుగు IRV మొదటి అర్థాన్ని తీసుకుంటుంది) — నాకు మరణ శిక్ష తప్పిపోయిందా అంటాడు (వ. 32); రోజుల తరబడి తనను ప్రాణాలతో ఉంచిన రాజు తనను బ్రతకనిస్తాడని అనుకుంటాడు. సమూయేలు తీర్పు అతణ్ణి యుద్ధఖైదీగా కాదు, తీర్పు పొందిన వ్యక్తిగా చూస్తుంది: నీ కత్తి స్త్రీలకు సంతానం లేకుండా చేసినట్టు. తాను ఇతరులకు చేసినదాన్నే పొందుతున్న హంతకునిగా, సౌలు యుద్ధానికి చాలా ముందే ప్రకటించబడిన తీర్పు కింద ఉన్నవానిగా పాఠం అగగును చూపుతుంది.

ఆ వృద్ధ ప్రవక్త స్వయంగా ఆ పని చేయడం, గిల్గాలులో యెహోవా సన్నిధానంలో, కావాలనే దిగ్భ్రాంతి కలిగించేలా ఉంది. గిల్గాలు రాజ్యం సంతోషంతో నూతనపరచబడిన స్థలం (11:15), అది మొదటిసారి పోగొట్టుకోబడిన స్థలం (13:13); ఇప్పుడు సౌలు పూర్తి చేయని శాపార్పణ సమూయేలు సొంత చేతితో పూర్తయ్యే స్థలం. ఇక్కడ సమూయేలు భావాలు ఏమిటో కథకుడు చెప్పడు; అతడు సౌలును గూర్చి దుఃఖిస్తూ వచ్చాడని 35వ వచనం చెబుతుంది. ఈ దృశ్యం పాఠకుణ్ణి కలవరపెట్టవచ్చు; దాన్ని ఆస్వాదించమని పాఠం మనల్ని అడగదు, దేవుడు ఆజ్ఞాపించినది చేయకుండా విడిచిపెట్టబడలేదని చూడమని మాత్రమే అడుగుతుంది.

ప్రవక్తా రాజూ విడిపోవడం. సమూయేలు అతణ్ణి చూసేందుకు వెళ్లలేదు — అధికారిక సంబంధం ముగిసింది; సౌలు నాయోతుకు వచ్చినప్పుడు సమూయేలును ఇంకొక్కసారి చూస్తాడు (19:24), సమాధి అవతల మరొక్కసారి (28:15). గానీ సౌలును గూర్చి దుఃఖిస్తూ వచ్చాడు — బహిరంగ విభేదం తరువాత కూడా వ్యక్తిగత ప్రేమ జీవించే ఉంటుంది. రాత్రంతా ప్రార్థించిన వ్యక్తి (వ. 11) దుఃఖిస్తూనే ఉంటాడు, 16:1లో యెహోవా అతణ్ణి ఎంతకాలం దుఃఖిస్తావు? అని అడగవలసి వస్తుంది.

అధ్యాయం ఏ స్వరంతో మొదలైందో అదే స్వరంతో ముగుస్తుంది: యెహోవా పశ్చాత్తాపం చెందాడు. దేవుని మొదటి రాజు దేవునికి దుఃఖకారణమయ్యాడని గ్రంథం నిజాయితీగా చెబుతుంది. కానీ తరువాతి వాక్యం నీ కొమ్మును నూనెతో నింపు — దుఃఖం కథకు ముగింపు కాదు. తన గౌరవం కోసం బతిమాలుతూ సౌలు అన్న మాట ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో నేను నీ దేవుడైన యెహోవాను ఆరాధించేలా నాతో తిరిగి రా (వ. 30; తెలుగు IRV ఇక్కడ 'యెహోవాకు' అని మాత్రమే అంటుంది) — చివరి వరకూ నీ దేవుడు; ఆ మనిషి ఎన్నడూ పూర్తిగా నా అనడు. అగగు కంటే, గొర్రెల కంటే ఎక్కువగా, అధ్యాయం విలపించేది దీని గురించే.