యోనాతాను విశ్వాసం దేవుని గురించి ధీమాగా, తన గురించి వినయంగా ఉంటుంది. ఒకవేళ — తనకు ఇవ్వని వాగ్దానాన్ని అతడు హక్కుగా చెప్పుకోడు; యెహోవాకు అసాధ్యమా? — దేవుడు ఏమి చేయగలడో అతనికి నిశ్చయం. ఆ కలయిక, ఫలితాల గురించి వినయం, యెహోవా గురించి నిశ్చయం, నిజమైన విశ్వాసపు రూపం; దురహంకారం దాన్ని తలకిందులు చేస్తుంది. ఈ సున్నతి లేనివారు అన్నది జాతిపై కాదు, నిబంధనపై మచ్చ: ఫిలిష్తీయులు వాగ్దాన ప్రజలకు బయట నిలబడి దాని దేవుణ్ణి ధిక్కరిస్తున్నారు.

అనేకమంది చేతనైనా, కొద్దిమంది చేతనైనా — న్యాయాధిపతులు బోధించినదీ, తన తండ్రి మరచిపోతున్నదీ యువరాజు నేర్చుకున్నాడు: గిద్యోను మూడు వందలమంది, షమ్గరు ఎద్దుల ములుకోల, సంసోను దవడ ఎముక. ఒకే కత్తి పంచుకున్న ఇద్దరు మనుషులు ఎవరూ వారికి ఘనత ఇవ్వనంత కొద్దిమంది. ఆయుధాలు మోసేవాడి జవాబు (వ. 7), నీకు నచ్చినట్టు చేయడానికి నేను నీతోపాటే ఉంటాను, నమ్మకమైన స్నేహానికి లేఖనంలోని అత్యంత అందమైన చిత్రాల్లో ఒకటి.

యోనాతాను ఒక సూచన అడిగాడు (వ. 9-10), దాన్ని పొందాడు: మా దగ్గరకి రండి అనే ఆహ్వానం — ఎగతాళిగా పలకబడినది — యెహోవా విడుదల చేసే మాటగా తీసుకోబడుతుంది. గిద్యోను గొర్రె బొచ్చుతో, మిద్యానీయుల శిబిరంలోని కలతో ఇలాంటిదే చేశాడు (న్యాయాధిపతులు 7:13-15). పాఠం ఈ పద్ధతిని ఆజ్ఞాపించదు, ఖండించదు; దేవుని నడిపింపును వెదికి, ఆలస్యం లేకుండా దాని ప్రకారం నడిచిన వ్యక్తిని నమోదు చేస్తుంది.

యెహోవా... వారిని అప్పగించాడు — ఒక్క దెబ్బ పడక ముందే, చేతులతో, కాళ్లతో పాకి (వ. 13) కొండ ఎక్కుతున్న వ్యక్తి పలికిన మాట. విశ్వాసం విజయాన్ని భూతకాలంలో పలికి తరువాత పనికి దిగుతుంది. మొదటి సంహారం అర ఎకరంలో సుమారు ఇరవై మంది (వ. 14); మిగిలినది తీవ్రమైన ఆందోళన మరియు భూకంపం (వ. 15) ద్వారా జరుగుతుంది, దాన్ని కథకుడు స్పష్టంగా దేవునికే వదిలేస్తాడు.

తన కుమారుడు కనిపించడం లేదని సౌలు ఇప్పుడే కనుగొన్నాడు (వ. 17), శత్రు శిబిరం అలజడిలో ఉంది. అతడు ఒక పవిత్ర వస్తువు కోసం చెయ్యి చాపుతాడు. సాధారణ హీబ్రూ పాఠం మందసం అని చదువుతుంది; ప్రాచీన గ్రీకు అనువాదం ఏఫోదు అని చదువుతుంది, అనేక ఆధునిక అనువాదాలు దాన్ని అనుసరిస్తాయి, ఎందుకంటే అహీయా ఏఫోదు ధరించుకుని ఉన్నాడు (వ. 3), మందసం కిర్యత్యారీములో ఉంది (7:1-2), నీ చెయ్యి వెనక్కి తీసుకో (వ. 19) ఏఫోదు చీటీలను నిర్వహించే యాజకునికి సరిపోతుంది. KJV హీబ్రూను అనువదిస్తుంది (తెలుగు IRV కూడా 'మందసం' అని చదువుతుంది). పాఠకుడు ఈ ప్రశ్నను తెరిచి ఉంచవచ్చు; ఏ పఠనంలోనైనా ప్రవర్తన ఒకటే.

ఆ ప్రవర్తన చూపేది దేవుని దగ్గర విచారణ మొదలుపెట్టి శబ్దం పెరగగానే ఆపేసే రాజును (వ. 19) — నీ చెయ్యి వెనక్కి తీసుకో. ఆ విచారణ యుద్ధం అడ్డుకున్న ఒక లాంఛనం. కదలడానికి ముందు సూచన కోసం వేచి ఉన్న యోనాతానుతో పోల్చండి. అధ్యాయం ఈ వైరుధ్యంపై నిర్మించబడింది: దేవుణ్ణి వెదికి పనిచేసే కుమారుడు, దేవుని వైపు సైగ చేసి ప్రతిస్పందించే తండ్రి.

యెహోవా ఇప్పుడే ఆ రోజున ఇశ్రాయేలీయులను... కాపాడాడు (వ. 23), తరువాతి వచనం ఇశ్రాయేలు అలసిపోవడం తో మొదలవుతుంది — ఫిలిష్తీయుల వల్ల కాదు, వారి సొంత రాజు వల్ల. సౌలు ఒట్టుకు వెల్లడించే ఉద్దేశం ఉంది: నేను నా శత్రువులపై పగ సాధించే వరకూ. యుద్ధం యెహోవా రక్షణ; సౌలు దాన్ని తన పగ అంటాడు. తరుముతున్న సైన్యంపై విధించిన ఉపవాసం తప్పుగా వర్తింపజేసిన మతం — రాజుకు కాక ప్రజలకు ఖర్చు పెట్టే ఆసక్తి ప్రదర్శన.

ఇశ్రాయేలులో ఒట్లు ఎంతో గంభీరంగా తీసుకోబడ్డాయి (సంఖ్యాకాండం 30:2), అందుకే ప్రజలు దీనికి భయపడతారు (వ. 26). కానీ తొందరపాటు మొక్కుబళ్ళు ఏమి చేస్తాయో లేఖనం కూడా చూపుతుంది: యెఫ్తా మొక్కుబడి అతని కుమార్తెను తీసుకుంది (న్యాయాధిపతులు 11), సౌలు ఒట్టు దాదాపు అతని కుమారుణ్ణి తీసుకుంటుంది. ధర్మశాస్త్రం ఈ ఉపవాసాన్ని ఎన్నడూ అడగలేదు. దేవుని వాక్యాన్ని దాటి వెళ్ళే ఆసక్తి సాధారణంగా మరొకరి వీపుపై పడుతుంది.

ఒట్టు వినని యోనాతాను (వ. 27) తన కర్ర అంచు నుండి తేనె రుచి చూస్తాడు, అతని కళ్ళకు వెలుగు వచ్చింది — ఆకలితో ఉన్న మనిషికి ఆహారం దొరికినప్పుడు కలిగే సాధారణ శారీరక తేజస్సు. ఒట్టుపై అతని తీర్పు కుండబద్దలు: నా తండ్రి మనుషులను కష్టపెట్టిన వాడయ్యాడు. ఆ మాట ఇశ్రాయేలును బాధపెట్టిన ఆకానును గుర్తుకు తెస్తుంది (యెహోషువ 7:25); ఈ రోజు ప్రజలపై కష్టం తెస్తున్నది కుమారుడు కాదు, రాజు అని యోనాతాను చెబుతున్నాడు.

30వ వచనం సైనిక నష్టాన్ని జోడిస్తుంది: తిన్న సైన్యం ఇంకా ఎక్కువగా సంహరించేవాళ్ళు. తరువాత 32వ వచనం నైతిక నష్టాన్ని చూపుతుంది: ఆకలిగొన్న ప్రజలు దోపిడీ సొమ్ముపై ఎగబడి రక్తంతోనే తిన్నారు, సీనాయి కంటే పాతదైన ఒక ధర్మాన్ని మీరుతూ (ఆదికాండం 9:4; లేవీయకాండం 17:10-12). సౌలు అదనపు నియమం ఒక నిజమైన పాపాన్ని పుట్టించింది. అతడు దానికి పెద్ద రాయితో, బలిపీఠంతో జవాబిస్తాడు (వ. 33-35) — అతని మొదటిది — అది సరైనదే, కానీ ప్రజలను అక్కడికి నెట్టింది అతని సొంత ఒట్టే.

సౌలు విచారణకు దేవుడు జవాబు నిరాకరించాడు (వ. 37), ఆ మౌనం అంటే దాగిన పాపం అని సౌలు అనుకుంటాడు — మరొకరిలో. ఈ వచనపు హీబ్రూ చిన్నది; ప్రాచీన గ్రీకు అనువాదం చాలా పొడవుగా ఉంది, యాజకుని పతకంలోని పవిత్ర చీటీలైన ఊరీము, తుమ్మీములను పేర్కొనే ఒక ప్రార్థనను విడమరచి చెబుతుంది. నకలు చేసేవాడి కన్ను జారడం వల్ల హీబ్రూ నుండి పడిపోయిన మాటలను పొడవైన పాఠం భద్రపరుస్తుందని చాలామంది అనుకుంటారు; KJV హీబ్రూను అనుసరిస్తుంది. ఎలా చూసినా ఈ దృశ్యం యాజకుల చీటీ వేయడం.

ప్రజలు నీ మనసుకు ఏది మంచిదనిపిస్తే అది చెయ్యి (వ. 40) అంటారు — రాత్రి దాడికి ముందు వారు పలికిన అవే మాటలు (వ. 36) — చీటీ రాజు సొంత ఇంటిపైనే పడుతుంది. తన శత్రువులపై పగ సాధిస్తానని ఒట్టు పెట్టిన వ్యక్తి ఆ రోజును గెలిచిన విశ్వాసం గల కుమారుణ్ణి వేటాడడానికి దేవుని ప్రత్యుత్తరాన్ని ఉపయోగించాడు. 37వ వచనంలోని దేవుని మౌనాన్ని పాఠం ఎన్నడూ వివరించదు; పాఠకులు దాన్ని ఒట్టుకు గద్దింపుగా లేదా దాన్ని బయటపెట్టడానికి దారితీసే దశగా తీసుకున్నారు.

సౌలు రెండవ ఒట్టు పెడతాడు — నీవు తప్పకుండా చనిపోవాలి. అందుకు నేను ఒప్పుకోకపోతే దేవుడు నాకు గొప్ప కీడు కలిగిస్తాడు (వ. 44) — ప్రజలు తమ సొంత ఒట్టుతో అతనికి జవాబిస్తారు: యెహోవా దేవునిపై ఒట్టు. ఒట్టును ఒట్టు ఎదుర్కొంటుంది, ప్రజల ఒట్టు మెరుగైనది, ఎందుకంటే వారిది యెహోవా చేసినదాన్ని గౌరవిస్తుంది: దేవుని సహాయంతోనే ఈ రోజు యోనాతాను మనకు జయం లభించేలా చేశాడు. పోరాడడానికి భయపడిన సైన్యం (13:6) తమ కోసం పోరాడిన వ్యక్తిని కాపాడడానికి తన గొంతును కనుగొంటుంది.

యోనాతాను బతిమాలడు; వాస్తవాలు చెబుతాడు — కొంచెం తేనె తీసుకుని తిన్న విషయం నిజమే, కొంచెం తేనె కోసం నేను చనిపోవలసి వచ్చింది (వ. 43) — లోబడతాడు. తరువాత దావీదుకు తన దుప్పటినీ తన హక్కునూ ఇచ్చే యువరాజు ఇతడే (18:4; 23:17); సరైనదాని కోసం అంతా పోగొట్టుకోవడానికి సిద్ధత అతనిలో అప్పటికే ఉంది. యోనాతాను మరణించకుండా అతణ్ణి కాపాడారు — సౌలు ఒట్టును విడిచిపెట్టాడో లేదో పాఠం చెప్పదు, రాజు తాను నెరవేర్చలేని, గౌరవంగా విరవలేని మొక్కుబడితో ఇంటికి వెళ్తాడు.

అధ్యాయం సౌలు పాలన సారాంశంతో ముగుస్తుంది — నలువైపులా యుద్ధాలు (వ. 47), 15వ అధ్యాయాన్ని ముందే సూచించే అమాలేకుపై విజయం (వ. 48), అతని కుటుంబ పేర్లు: యోనాతాను, ఇష్వీ, మెల్కీషూవ, మేరబు, మీకాలు, అహీనోయము, అబ్నేరు (వ. 49-51). ఇక్కడ కుమారుల జాబితాలో మూడు పేర్లు ఉన్నాయి; 1 దినవృత్తాంతములు 8:33 ఎష్బయలు (ఇష్బోషెతు) తో సహా నాలుగు ఇస్తుంది. ఇష్వీ వారిలో ఒకరి మరో పేరా, లేక జాబితాలు కేవలం భిన్నంగా ఉన్నాయా అన్నది తెరిచి ఉన్న ప్రశ్న; పాఠం మన కోసం వాటిని సరిపెట్టదు.

చేరదీసి తన సైన్యంలో చేర్చుకున్నాడు — 8:11-17 క్రియ మళ్ళీ. సమూయేలు చెప్పినట్టుగానే రాజు బలాఢ్యులను, వీరులను తన సేవ కోసం పట్టుకుంటాడు. సౌలు చూడబోయే తరువాతి బలాఢ్యుడు వడిసెలతో ఉన్న బేత్లెహేము గొర్రెల కాపరి (16:21-22; 18:2), ఆ తీసుకోవడం వేటగా మారే పట్టుగా మారుతుంది. సౌలు జీవించిన కాలమంతా... యుద్ధాలు — అతని జీవితకాలంలో ఫిలిష్తీయులు ఎన్నడూ అంతం కాలేదు; ఆ పని దేవుని హృదయానుసారియైన వ్యక్తి కోసం వేచి ఉంది.