गिलादात मलम नाही काय?

दर हिवाळ्यात स्थलांतर करणाऱ्या पक्ष्यांचे थवे भारतातील सरोवरांवर आणि पाणथळ जागांवर येतात; पर्वत आणि वाळवंटे ओलांडून ते मागच्या वर्षी सोडलेल्या त्याच पाण्यापर्यंत पोहोचतात. त्यांच्या हातात कोणी नकाशा देत नाही; त्यांना फक्त ऋतू कळतो आणि ते घरी येतात. यिर्मयाने आपल्या देशातील स्थलांतरी पक्षी पाहिले — करकोचा, कबुतर आणि इतर — आणि एक वेदनादायक तुलना केली. पक्ष्यांना आपली ठरलेली वेळ कळते. शतकानुशतके देवाचे मार्ग शिकवले गेलेल्या त्याच्या स्वतःच्या लोकांना ती कळत नाही. माणसे पडली की उठतात; भरकटली की मागे वळतात. यहूदा मात्र लढाईत घुसणाऱ्या घोड्यासारखा धावतच राहतो, आणि वळायला तयार नाही. हा अध्याय एका युक्तिवादाने सुरू होतो आणि एका आक्रोशाने संपतो.

कथेत हे कुठे आहे: तिसरा अंक, इस्राएल, त्याच्या शेवटाजवळ. यिर्मया 7–10 हा भाग मंदिराच्या प्रवचनाभोवती जमवलेला एकच संग्रह वाटतो, आणि आम्ही तो यहोयाकीमाच्या राजवटीच्या सुरुवातीला वाचतो. आठवा अध्याय निवाड्याकडून दुःखाकडे सरकतो: ज्याला आपत्तीची घोषणा करावी लागते तोच तिच्यावर सर्वांत जास्त रडतोही. ही दुहेरी भूमिका — देवाचा प्रवक्ता आणि आपल्या लोकांसाठी शोक करणारा — यापुढे यिर्मयाची ओळख ठरवील.

हा अध्याय काय करतो: मागे वळण्याची प्रवृत्तीच हरवून बसलेले राष्ट्र उघड करणे, ज्याच्या पुढाऱ्यांनी — ज्ञानी, शास्त्री, संदेष्टे आणि याजक — संकट गोंजारून ते अधिक वाईट केले आहे; आणि मग कोणीही उपचार न करत असलेल्या जखमेवरचे दुःख वाचकाला ऐकू देणे.

• 8:1–3 — आरोप जिवंतांच्याही पलीकडे पोहोचतो: राजे, याजक, संदेष्टे आणि लोक यांची हाडे त्यांच्या कबरींतून काढली जातील आणि ज्या सूर्य, चंद्र व नक्षत्रांची त्यांनी एकेकाळी सेवा केली त्यांच्यासमोर पसरली जातील. दूरवर विखुरलेले वाचलेले लोक जगण्यापेक्षा मरण पसंत करतील.
• 8:4–7 — सामान्यतः पडणारे उठतात आणि भरकटणारे परततात. यहूदा परतणार नाही; प्रत्येकजण आपापल्या वाटेने पुढे धावतो. करकोचा आणि इतर स्थलांतरी पक्षी आपले ऋतू पाळतात, पण देवाच्या लोकांना तो काय मागतो हे कळत नाही.
• 8:8–12 — ते दावा करतात, 'आम्ही ज्ञानी आहोत, आमच्याजवळ परमेश्वराचे नियमशास्त्र आहे,' पण शास्त्र्यांच्या लेखणीने त्याचे खोटे करून टाकले आहे. प्रत्येकजण लाभामागे धावतो; संदेष्टे आणि याजक लोकांच्या जखमेवर वरवर उपचार करतात, शांती नसताना 'शांती, शांती' असे म्हणतात — हे शब्द 6:14 मध्ये आधीच ऐकू आले आहेत आणि येथे पुन्हा येतात.
• 8:13–17 — हंगाम बुडतो: वेलीवर द्राक्षे नाहीत, झाडावर अंजिरे नाहीत. लोक म्हणतात, चला तटबंदीच्या नगरांकडे धावू आणि तिथेच नाश पावू. दूर उत्तरेकडील दानापासून शत्रूच्या घोड्यांचे फुरफुरणे ऐकू येते, आणि आक्रमक अशा सापांसारखे येतात ज्यांना वश करता येत नाही.
• 8:18–22 — मग आवाज वैयक्तिक होतो: माझे दुःख बरे होण्यापलीकडचे आहे. दूरच्या देशातून आरोळी उठते — परमेश्वर सियोनात नाही काय? — आणि विलाप अधिक खोल होतो: हंगाम संपला, उन्हाळा सरला, आणि आमचे तारण झाले नाही. गिलादात मलम नाही काय, तिथे वैद्य नाही काय?

मुख्य वचन: यिर्मया 8:22  ·  मग काय: प्रत्येक समाजाला ओळखीचे असलेले एक अपयश यिर्मया नावाने सांगतो: सत्य गैरसोयीचे आहे म्हणून 'सगळे ठीक आहे' असे म्हणणारे पुढारी. पण अध्यायाचा शेवट आरोपाने होत नाही. तो अशा माणसाने होतो ज्याला ज्यांना इशारा द्यावा लागला त्याच लोकांसाठी शोक करणे थांबवता येत नाही. प्रामाणिकपणा आणि करुणा येथे परस्परविरोधी नाहीत; जखम सर्वांत स्पष्टपणे पाहणारा तोच तिने बरी व्हावी म्हणून सर्वांत जास्त तळमळतो.