अनेक गावांत, एखादे भांडण चहा पिता पिता मिटवता येत नाही तेव्हा ते पंचांसमोर जाते. कोणीतरी उभा राहतो, आणि वर्षानुवर्षे कुजबुजल्या गेलेल्या तक्रारी शेवटी सर्वांसमोर एकेक करून मोठ्याने मांडल्या जातात. वातावरण बदलते; आता ही गावगप्पा नसून खटला असतो. होशेय 4 मध्ये असाच भाव आहे. अध्याय 1–3 मधील कौटुंबिक कथा संपली आहे, आणि देव सभेत उभा राहून आपल्याच लोकांवर औपचारिक आरोप ठेवतो — आणि आपले सर्वात धारदार शब्द तो त्या धार्मिक पुढाऱ्यांसाठी राखून ठेवतो, ज्यांनी लोकांना प्रामाणिक ठेवायला हवे होते.
कथेत हे कुठे आहे: अध्याय 4 होशेयचा दुसरा आणि मोठा भाग (अध्याय 4–14) सुरू करतो: यराबाम दुसऱ्याच्या समृद्धीतून त्याच्या मृत्यूनंतरच्या अराजकाकडे घसरत असलेल्या उत्तरेकडील राज्याला उद्देशून केलेल्या देववाणी. तिसऱ्या अंकात, अश्शूर इ.स.पू. 722 मध्ये शोमरोन घेण्यापूर्वीची ही इस्राएलाच्या शेवटच्या इशाऱ्यांची वर्षे आहेत. होशेयचे निदान लक्षवेधी आहे: समस्या धर्म कमी असल्याची नाही — देवस्थाने गजबजलेली आहेत — तर देवाचे ज्ञान कमी असल्याची आहे.
हा अध्याय काय करतो: इस्राएलाविरुद्धचे आरोपपत्र मांडणे आणि त्याचे मूळ सांगणे: देवाचे ज्ञान गमावलेले लोक, ज्यांचे नेतृत्व असे याजक करतात जे त्यांना शिकवण्याऐवजी त्यांच्या पापातून फायदा उकळतात.
- 4:1–3 — परमेश्वराचा देशाविरुद्ध खटला आहे: विश्वासूपणा नाही, अढळ प्रेम नाही, देवाचे ज्ञान नाही — फक्त शाप देणे, खोटे बोलणे, खून, चोरी आणि व्यभिचार; दहा आज्ञा एकेक करून मोडल्या जाण्याचा हा प्रतिध्वनी आहे. देश, पशू, पक्षी आणि मासेसुद्धा झुरणीला लागतात.
- 4:4–10 — याजकांना वेगळे काढले जाते. 'ज्ञानाच्या अभावी माझे लोक नाश पावतात' — याजकांनी ज्ञान नाकारले म्हणून देव त्यांना नाकारतो. ते लोकांच्या पापार्पणांवर पोसले जातात आणि अधिक पापाची इच्छा धरतात; म्हणून 'जसे लोक, तसा याजक' असे होईल, आणि ते खातील पण कधीच तृप्त होणार नाहीत.
- 4:11–14 — द्राक्षारस आणि अविश्वासूपणा यांनी समज हिरावून घेतली आहे. लोक लाकडाच्या तुकड्याला आणि शकुन पाहणाऱ्याच्या काठीला प्रश्न विचारतात, आणि डोंगरमाथ्यांवर झाडांच्या सावलीत यज्ञ करतात. केवळ मुलींनाच शिक्षा करायला देव नकार देतो, कारण पुरुष स्वतःच वेश्यांकडे जातात — हा दुटप्पीपणा उघडा पाडला जातो.
- 4:15–19 — यहूदाला इशारा: इस्राएलाच्या दोषात वाटेकरी होऊ नकोस, गिलगाल आणि 'बेथ-आवेन' (दुष्टतेचे घर, बेथेलवर केलेला टोमणा) येथील उपासनेत सामील होऊ नकोस. इस्राएल हट्टी कालवडीसारखा हट्टी आहे; एफ्राईम मूर्तींशी जडलेला आहे. एक वारा त्यांना लज्जेत उडवून नेईल.
मुख्य वचन: होशेय 4:6 · मग काय: होशेयचा आरोप आजही लागू पडतो: एखादा समाज धार्मिक कार्यक्रमांनी भरलेला आणि प्रामाणिकपणा, निष्ठा आणि देवाचे ज्ञान यांनी रिकामा असू शकतो. ज्यांना मार्गदर्शन करायचे त्यांच्याच अपयशातून फायदा मिळवणाऱ्या पुढाऱ्यांवरही तो प्रकाश टाकतो, आणि ज्यात पुरुषही वाटेकरी आहेत त्याबद्दल केवळ स्त्रियांना दोष द्यायला तो नकार देतो. होशेयसाठी देवाला ओळखणे म्हणजे केवळ माहिती नव्हे — ते आपण एकमेकांशी कसे वागतो त्यात दिसून येते.