సొలొమోను వివాహం ద్వారా ఐగుప్తు రాజు ఫరోతో సంధి కుదుర్చుకున్నాడు — వివాహ సంబంధం ద్వారా ఏర్పడిన పొత్తు, రాజులు ఒప్పందాలకు ముద్ర వేసే సాధారణ పద్ధతి, ఇశ్రాయేలు స్థాయి ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగిందో చూపించే గుర్తు; పాఠం ఆ ఫరో పేరు చెప్పదు, ఈ అధ్యయనం ఊహించదు. సొలొమోను మూడు పనులు పూర్తి చేసే వరకూ ఆమెను దావీదు పురంలో ఉంచుతారు: తన అంతఃపురాన్నీ యెహోవా మందిరాన్నీ యెరూషలేము చుట్టూ ప్రాకారాన్నీ. కథకుడు ఆమె దగ్గరికి మళ్ళీ వస్తాడు: ఆమె కోసం కట్టిన ఇల్లు (7:8), ఆమె కట్నంగా ఇచ్చిన గెజెరు పట్టణం (9:16), దావీదు పురం నుండి ఆమె పైకి వెళ్ళడం (9:24). కథనం ప్రస్తావించే అతని భార్యల్లో ఆమె మొదటిది.

ఇక్కడ కథకుడు ఏ తీర్పూ చెప్పడు. అయినా తరువాత వచ్చేదాన్ని పాఠకులు తప్పిపోకూడదు: సొలొమోను రాజు చాలామంది విదేశీ స్త్రీలను అంటే ఫరో కూతుర్నిమాత్రమే గాక... మోహించి పెళ్ళిచేసుకున్నాడు (11:1), అతని భార్యలు అతని హృదయాన్ని... తిప్పినందువల్ల (11:4). రాజు గుర్రాలను ఎక్కువగా సంపాదించడానికి ప్రజలను ఐగుప్తుకు తిరిగి వెళ్లనివ్వకూడదు, తన హృదయం తొలగిపోకుండా అతడు ఎక్కువమంది స్త్రీలను పెళ్లి చేసుకోకూడదు అని ద్వితీయోపదేశకాండము 17:16-17 హెచ్చరించింది. ద్వితీయోపదేశకాండము 7:1-3 లో పేర్కొన్న జాతుల్లో ఐగుప్తు లేదనీ, కొందరు ఈ మొదటి వివాహాన్ని అనుమతి ఉన్నదిగా చదువుతారనీ ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది; అయితే 1 రాజులు 11:1 ఆమెను ఆ జాబితాలో మొదట ఉంచుతుంది. కథ ఎదగనిచ్చే ఒక విత్తనంతో అధ్యాయం మొదలవుతుంది.

అప్పటి వరకూ యెహోవా పేరట కట్టిన మందిరం లేనందువలన ప్రజలు ఉన్నత స్థలాల్లో మాత్రమే బలులు అర్పిస్తూ వచ్చారు (వ. 2). ఉన్నత స్థలాలు కొండ శిఖరాల మీద ఉన్న ఆరాధనా స్థలాలు, వాటిలో చాలా ఇశ్రాయేలు కంటే పాతవి. ద్వితీయోపదేశకాండము 12:5, 13-14 మీ దేవుడు యెహోవా... ఏర్పాటు చేసుకునే స్థలం కోసం ఎదురు చూసింది, ఆ స్థలం మందిరమే అవుతుందని తెలిసినవాడిలా కథకుడు రాస్తున్నాడు. అతడు మృదువుగా చెబుతాడు: ఇంకా మందిరం లేదు. కానీ అతని మాత్రం ఒక అభ్యంతరం, అది రాజు విషయంలో కూడా మళ్ళీ వస్తుంది: సొలొమోను తన తండ్రి దావీదు నియమించిన శాసనాలు అనుసరిస్తూ యెహోవా దేవుణ్ణి ప్రేమించాడు గాని ఉన్నత స్థలాల్లో మాత్రం ఇంకా బలులు అర్పిస్తూ ధూపం వేస్తూనే ఉన్నాడు. అతని హృదయాన్ని తూచే మొదటి వచనంలో ప్రేమ, ఒక షరతు, పక్కపక్కనే.

సొలొమోను... యెహోవా దేవుణ్ణి ప్రేమించాడు అనేది ఎంతో గొప్ప మెప్పు అని ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది; లేఖనాల్లో ఇంత స్పష్టమైన మాటల్లో ఇలా వర్ణించబడినవారు చాలా తక్కువ. అదే హీబ్రూ క్రియ 1 రాజులు 11:1 లో తిరిగి వస్తుందని కూడా పాఠకులు గుర్తించాలి — సొలొమోను రాజు చాలామంది విదేశీ స్త్రీలను... మోహించి. ఈ గ్రంథం శతాబ్దాల పాటు రాజులను ఉన్నత స్థలాలను బట్టి కొలుస్తుంది (ఉదా. 15:14; 22:43), కొలవబడిన మొదటి రాజు సొలొమోను. ఇక్కడ ఈ మాత్రం ఎంత తీవ్రమైనదనే విషయంలో పాఠకులు భిన్నాభిప్రాయాలు కలిగి ఉన్నారు, ఎందుకంటే మందిరం ఉండక ముందు సమూయేలు కూడా ఒక ఉన్నత స్థలంలో బలి అర్పించాడు (1 సమూయేలు 9:12-14). కథకుడు ఇలా చెబుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది: ఇది అర్థం చేసుకోదగినదే, ఇది శ్రేష్ఠమైనది కాదు, సమస్య మొదలయ్యేది ఇక్కడే.

ఉన్నత స్థలాల్లో గిబియోను ముఖ్యమైనది కాబట్టి రాజు అక్కడికి వెళ్ళి ఆ బలిపీఠం మీద వెయ్యి దహనబలులు అర్పించాడు (వ. 4). గిబియోను ఎందుకు ముఖ్యమైనదో దినవృత్తాంతాలు వివరిస్తాయి: మోషే గుడారమూ ఇత్తడి బలిపీఠమూ అక్కడ ఉన్నాయి (1 దినవృత్తాంతములు 16:39-40; 2 దినవృత్తాంతములు 1:3-6), మందసం మాత్రం యెరూషలేములో ఉంది. వెయ్యి దహనబలులు రాజు చేసే ఆరాధన — జంతువు అంతా అర్పించబడుతుంది, ఏదీ తినబడదు. అప్పుడు రాత్రి, సొలొమోను వెదకని ఒక బహుమానం: గిబియోనులో యెహోవా రాత్రి కలలో సొలొమోనుకు ప్రత్యక్షమై, నేను నీకు ఏమి ఇవ్వాలి? అని అడిగాడు. దేవుని నుండి ఒక యువ రాజుకు ఒక తెరిచిన ప్రశ్న.

పాఠకులు ఈ వచనాన్ని బహుమానంగానే గాక పరీక్షగా కూడా సరిగానే చూశారు. ఏదైనా అడగవచ్చని తెలిసినప్పుడు మనిషి అడిగేది అతడు దేన్ని ప్రేమిస్తున్నాడో చూపిస్తుంది. కీర్తన 2:8 లో యెహోవా తన అభిషిక్తునితో నన్ను అడుగు. జాతులను నీకు వారసత్వంగానూ... ఇస్తాను అన్నాడు; యేసు అడగండి, మీకు ఇవ్వబడుతుంది అంటాడు (మత్తయి 7:7). దేవుడు మొదట మాట్లాడతాడనీ, ఖరీదైన ఆరాధన తరువాత కల వస్తుందనీ ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది; కానీ వెయ్యి బలులు ఆ బహుమానాన్ని కొన్నాయని అది సూచించదు. పితరులకు ప్రత్యక్షమైనట్టే (ఆదికాండము 26:24) యెహోవా ప్రత్యక్షమయ్యాడనీ, ఒక రాజుకు ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ ఇచ్చాడనీ కథకుడు సరళంగా చెబుతాడు.

సొలొమోను తన అవసరంతో కాదు, దేవుని నమ్మకత్వంతో మొదలుపెడతాడు: నీవు అతని మీద పరిపూర్ణ కటాక్షం చూపించి — తరచుగా కటాక్షం లేక దయ అని అనువదించబడే హీబ్రూ పదం, 2 సమూయేలు 7:15 లోని నిబంధన ప్రేమ — ఈ రోజు ఉన్నట్టుగా అతని సింహాసనం మీద అతని కుమారుణ్ణి కూర్చోబెట్టి అతని పై గొప్ప అనుగ్రహం చూపించావు (వ. 6). తన సొంత రాజరికంలో అతడు చూసే మొదటి విషయం వేరొకరికి చేసిన వాగ్దానం నెరవేరడమే. అతడు దావీదును సత్యాన్ని, నీతిని అనుసరించి యథార్థమైన మనసు కలిగి ప్రవర్తించినవాడిగా వర్ణిస్తాడని పాఠకులు గుర్తించాలి — సంక్లిష్టమైన ఒక జీవితం గురించి ఉదారమైన సారాంశం, దాన్ని యెహోవా స్వయంగా 1 రాజులు 9:4 లో మళ్ళీ పలుకుతాడు (యథార్థ హృదయంతో నీతిని అనుసరిస్తే).

అయితే నేను బాలుణ్ణి. రాజ్య వ్యవహారాలు జరిపించడానికి నాకు తెలివి చాలదు. సొలొమోను అక్షరాలా పిల్లవాడు కాదు; పాఠం అతని వయస్సు చెప్పదు, ఈ మాట అనుభవం లేదనే ఒప్పుకోలు. ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో ఇక్కడ "బయటికి వెళ్ళడం, లోపలికి రావడం నాకు తెలియదు" అని ఉంది; బయటికి వెళ్ళడం, లోపలికి రావడం అనేది నాయకత్వపు భాష — వారి ముందు బయటికి వెళ్ళి... లోపలికి వచ్చే వ్యక్తి కోసం మోషే ప్రార్థించాడు (సంఖ్యాకాండము 27:17), దావీదు వారి ముందు బయటికి వెళ్తూ లోపలికి వస్తూ ఉండడం వల్ల ఇశ్రాయేలు అతణ్ణి ప్రేమించింది (1 సమూయేలు 18:16; రెండూ ఇంగ్లీషు KJV పాఠంలో). వారు గొప్ప జనాంగం కాబట్టి వారిని లెక్క పెట్టడం... నాకు అసాధ్యం (వ. 8) అబ్రాహాముకు చేసిన వాగ్దానాన్ని జ్ఞాపకం చేస్తుంది (ఆదికాండము 13:16). అతని మనవి వినయంతో మొదలవుతుంది.

నేను మంచి చెడ్డలు వివేచించి నీ ప్రజలకు న్యాయం తీర్చగలిగేలా నీ దాసుడినైన నాకు వివేకం గల హృదయం ఇవ్వు. హీబ్రూ అక్షరార్థం వినే హృదయం — శ్రద్ధగా వినే హృదయం — అని తరచుగా గమనిస్తారు, ఈ అధ్యయనం దాన్ని ఈ మాటల సూటి అర్థంగా అందిస్తుంది: జ్ఞానం శ్రద్ధతో మొదలవుతుంది, దేవుని పట్లా, తీర్పు కోసం వచ్చే ప్రజల పట్లా. ఇక్కడ న్యాయం తీర్చడం అంటే పరిపాలించడం, వివాదాలు పరిష్కరించడం, ఇశ్రాయేలులో అది రాజు ముఖ్యమైన పని. నేను మంచి చెడ్డలు వివేచించి — దావీదు దేవదూత లాగా ఇది చేయగలడని తెకోవ స్త్రీ అంది (2 సమూయేలు 14:17). ఉద్దేశాన్ని గమనించండి: నీ ఈ గొప్ప జనాంగానికి ఎవరు న్యాయం తీర్చగలరు? నీ ప్రజలు, అతని సొంత ప్రజలు కాదు.

ఇతరుల బాధ్యత అప్పగించబడిన వారందరికీ — తల్లిదండ్రులు, సంఘ కాపరులు, న్యాయాధిపతులు, ఉపాధ్యాయులు — ఈ వచనం ఒక ఆదర్శ ప్రార్థనగా చదవబడింది. అది సేవ పొందాలని కాదు, బాగా సేవ చేయాలని అడుగుతుంది. పాఠకులు చాలా కాలంగా దీన్ని యాకోబు పత్రిక 1:5 పక్కన ఉంచారు, మీలో ఎవరికైనా జ్ఞానం కావలిస్తే, దాన్ని ఇచ్చే దేవుణ్ణి అడగండి... అడిగిన వారందరికీ ధారాళంగా ఇస్తాడు, సామెతలు 2:6 పక్కన కూడా, యెహోవా మాత్రమే జ్ఞానం అనుగ్రహిస్తాడు. సొలొమోను ఏమి అడగలేదో కూడా ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది, దాన్ని 11వ వచనం లెక్కిస్తుంది: దీర్ఘాయువు, ఐశ్వర్యం, తన శత్రువుల ప్రాణాలు — అధ్యాయం 2 తరువాత ఆలోచించవలసిన నిజమైన శత్రువులు అతనికి ఉన్నారు. దానికి బదులు ఇతరులను సరిగా పాలించడానికి సహాయపడే అంతరంగ బహుమానాన్ని అతడు అడుగుతాడు.

సొలొమోను చేసిన ఈ మనవి దేవునికి ఇష్టమైంది (వ. 10). సొలొమోను ఏమి అడగలేదో దేవుడు పేర్కొంటాడు — దీర్ఘాయువునూ ఐశ్వర్యాన్నీ, నీ శత్రువుల ప్రాణాలనూ — అతడు ఏమి అడిగాడో కూడా: న్యాయాన్ని గ్రహించడానికి వివేకం (వ. 11). జ్ఞాన వివేకాలు గల హృదయం నీకిస్తున్నాను. పూర్వికుల్లో నీవంటివాడు ఒక్కడూ లేడు, ఇక మీదట ఉండడు (వ. 12). తరువాత పొంగిపొర్లే బహుమానం: నీవు ఐశ్వర్యాన్ని, ఘనతను ఇమ్మని అడక్కపోయినా నేను వాటిని కూడా నీకిస్తున్నాను. ఈ వాగ్దానపు ఆకారాన్ని చాలామంది యేసు మాటల్లో విన్నారు, మీరు మొట్ట మొదట దేవుని రాజ్యాన్నీ ఆయన నీతినీ వెదకండి. అప్పుడు ఆయన వీటన్నిటినీ మీకు అందిస్తాడు (మత్తయి 6:33).

ఒక బహుమానం షరతుతో కూడినది: నీ తండ్రి దావీదు నా మార్గాల్లో నడిచి... నెరవేర్చినట్టు నీవు కూడా నడుచుకుంటే నిన్ను దీర్ఘాయుష్మంతునిగా చేస్తాను (వ. 14). జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, ఘనత ఇవ్వబడ్డాయి; దీర్ఘాయువు షరతుల మీద అందించబడింది. పాఠకులు దీన్ని 1 రాజులు 2:4, 6:12 లతో కలిపి పట్టుకోవాలి: సొలొమోనుకు యెహోవా ఇచ్చిన బహుమానాలు నిజమైనవి, విధేయత ఇంకా అవసరమే. అంతలో సొలొమోను మేలుకుని అది కల అని గ్రహించాడు (వ. 15) — ఫరో కల విషయంలో వాడిన మాట (ఆదికాండము 41:7). అతడు యెరూషలేముకు వెళ్ళి యెహోవా నిబంధన ఉన్న మందసం ఎదుట నిలబడి, దహనబలులూ సమాధానబలులూ అర్పించి, తన సేవకులకు విందు చేయిస్తాడు. కథకుడు రాజు ఆ రాత్రిని గిబియోనులో కాదు, మందసం ఉన్న చోట ముగించనిస్తాడు.

ఎవరూ రుజువు చేయలేని ఒక వ్యాజ్యంలో ఆ బహుమానం పని చేయడాన్ని కథకుడు ఇప్పుడు చూపిస్తాడు. ఇద్దరు వేశ్యలు (వ. 16) ఒకే ఇంట్లో ఉంటారు; ఇద్దరూ మూడు రోజుల తేడాతో ఒక్కొక్క కొడుకును కన్నారు; మేము తప్ప ఇంట్లో ఇంకెవరూ లేరు (వ. 18) — సాక్షి లేడు. రాత్రి ఒక పిల్లవాడు చనిపోయాడు, ఈమె పడకలో తన పిల్లవాడి మీద పడడం వలన (వ. 19), ఇద్దరు స్త్రీలూ బతికి ఉన్నవాడు తనవాడే అంటారు. రాజు ఇద్దరి మాటలూ విని వారి మాటలను వారికే తిరిగి చెబుతాడు (వ. 23), తరువాత: ఒక కత్తి తీసుకు రండి... బతికి ఉన్న పిల్లవాణ్ణి రెండు ముక్కలు చేసి సగం ఈమెకూ, సగం ఆమెకూ ఇయ్యండి (వ. 24-25). రాజు ఈ స్త్రీలకు ఎవరికైనా ఇచ్చే విచారణనే ఇస్తాడని ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది; పాఠం వారి గురించి అంతకు మించి ఏమీ చెప్పదు.

ఆ మాటలకు ఆ పిల్లవాడి తల్లి తన బిడ్డ విషయం పేగులు తరుక్కుపోయి — ఇంగ్లీషు (KJV) పాఠంలో బెన్యామీను పట్ల యోసేపు హృదయం విషయంలో వాడిన అదే మాట (ఆదికాండము 43:30). రాజా, పిల్లవాణ్ణి ఎంతమాత్రం చంపవద్దు, వాణ్ణి ఆమెకే ఇప్పించండి. రెండవది ఆ పిల్లవాడు నాకైనా ఆమెకైనా కాకుండా చెరి సగం చేయండి అంటుంది. కత్తి ఎప్పుడూ పడదు; అది హృదయాలను మాత్రమే బయటపెడుతుంది. ప్రేమ పిల్లవాడు చనిపోవడం చూడడం కంటే వాణ్ణి పోగొట్టుకోవడానికే ఇష్టపడుతుంది; అసూయ వాడు ఎవరికీ దక్కకూడదని కోరుకుంటుంది. నిజమైన తల్లి మొరలో పాఠకులు చాలా కాలంగా యెషయా 49:15 విన్నారు, తన చంటిపిల్లను మరచిపోతుందా?, ఈ అధ్యయనం దాన్ని తగిన ప్రతిధ్వనిగా అందిస్తుంది.

బతికి ఉన్న ఆ బిడ్డను చంపవద్దు. వాడిని ఆ మొదటి స్త్రీకి ఇవ్వండి. ఆమే వాడి తల్లి (వ. 27). రాజు నిజమైన తల్లి మాటలనే తన తీర్పుగా మళ్ళీ పలుకుతాడు. అప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులందరూ రాజు తీర్చిన తీర్పును గురించి విని న్యాయం విచారించడంలో రాజు దైవజ్ఞానం పొందిన వాడని గ్రహించి అతనికి భయపడ్డారు. కథకుడు ఈ కథను కలతో ముడివేస్తాడు: గిబియోనులో దేవుడు ఇచ్చినది యెరూషలేములో, సాక్షులు లేని ఇద్దరు స్త్రీల విచారణలో కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ భయపడ్డారు అనేదాన్ని చాలామంది భయభ్రాంతులుగా కాదు, న్యాయవంతుడైన పాలకుని పట్ల భక్తిపూర్వకమైన గౌరవంగా తీసుకుంటారు; సామెతలు 20:8 న్యాయపీఠంపై కూర్చున్న రాజు తన కళ్ళతో చెడుతనాన్ని చెదరగొడతాడు అంటుంది.

ఈ అధ్యాయంలో దైవజ్ఞానం ఆచరణాత్మకమైనదని ఈ అధ్యయనం గమనిస్తుంది: పాండిత్యం కాదు, న్యాయం విచారించే శక్తి — సత్యాన్ని కనుగొని బలహీనులకు న్యాయం చేయడం. ద్వితీయోపదేశకాండము 1:17 ఇశ్రాయేలు న్యాయాధిపతులతో తక్కువ, ఎక్కువ అనే పక్షపాతం లేకుండా వినాలి అని చెప్పింది. ఇక్కడ రాజు అందరికంటే చిన్నవారి మాట వింటాడు, సింహాసనం దగ్గర న్యాయం దొరుకుతుందని దేశమంతా తెలుసుకుంటుంది. గ్రంథం సొలొమోను గుర్రాల వైపు, బంగారం వైపు, భార్యల వైపు మళ్ళినప్పుడు పాఠకులు ఈ ఉన్నత స్థానాన్ని మనసులో ఉంచుకోవాలి; అధ్యాయం 3 లోని జ్ఞానం ప్రజలకు సేవ చేయడానికి ఇచ్చిన బహుమానం, దానికి ఏమైందని తరువాతి అధ్యాయాలు అడుగుతాయి.