సర్వశరీరులు ఆరాధించడానికి వస్తారు

కింద పడి రెండు మోకాళ్లూ గీరుకుపోయిన పిల్లవాడి దగ్గర ఒక తల్లి కూర్చుంటుంది. ఆమె ఉపన్యాసం ఇవ్వదు, వివరించదు; ఏడుపు ఆగే వరకు బిడ్డను పట్టుకొని ఉంటుంది. యెషయా చివరి అధ్యాయం దేవుణ్ణి వర్ణించేటప్పుడు ఆ చిత్రాన్నే అందుకుంటుంది: 'తల్లి తన బిడ్డను ఓదార్చినట్టు నేను మిమ్మల్ని ఓదారుస్తాను.' మొత్తం గ్రంథంలోని అత్యంత సున్నితమైన పంక్తుల్లో ఇది ఒకటి. అయినా ఈ అధ్యాయంలో యెషయా అత్యంత కఠినమైన మాటలు కూడా కొన్ని ఉన్నాయి; అది గ్రంథాన్ని ఎంత భయంకరమైన వచనంతో ముగిస్తుందంటే, సమాజమందిర పఠనంలో పఠనం అక్కడ ముగియకుండా దానికి ముందటి వచనాన్ని సంప్రదాయంగా మళ్లీ చదువుతారు. యెషయా ఓదార్పునూ హెచ్చరికనూ పక్కపక్కనే పట్టుకొని ముగుస్తుంది.

కథలో ఇది ఎక్కడ ఉంది: మూడవ అంకంలో, యెషయా అరవై ఆరు అధ్యాయాలు ముగుస్తాయి. ముగింపు ఉద్దేశపూర్వకంగా ఆరంభాన్ని ప్రతిధ్వనిస్తుంది: 1వ అధ్యాయం ఆకాశాన్నీ భూమినీ సాక్ష్యానికి పిలిచి, న్యాయం లేని బలులనూ తోటల్లో ఆరాధననూ ఖండించింది; 66వ అధ్యాయం ఈ మూడింటికీ తిరిగి వచ్చి, తర్వాత 'కొత్త ఆకాశాలు, కొత్త భూమి' వైపు తెరుచుకుంటుంది. అపొస్తలుల కార్యములు 7లో స్తెఫను 66:1–2ని ఉదహరిస్తాడు, యేసు గెహెన్నా కోసం 66:24ని వాడతాడు (మార్కు 9:48), జనాల సమీకరణ ప్రకటన గ్రంథము 21 వైపు చూపిస్తుంది.

ఈ అధ్యాయం ఏమి చేస్తోంది: దేవుడు ఎక్కడ నివసిస్తాడో, ఎవరిని ఘనపరుస్తాడో — ఆయన వాక్కుకు వణకే దీనులను — కొత్తగా నిర్వచిస్తూ యెషయాను ముగించడానికి; దాని గొప్ప అంశాలను కలిపి తేవడానికి: సీయోనుకు ఓదార్పు, తిరుగుబాటుపై తీర్పు, ఆరాధించడానికి సమకూర్చబడిన సమస్త జనాలు.

• 66:1–4 — ఆకాశం దేవుని సింహాసనం, భూమి ఆయన పాదపీఠం: ఆయన కోసం ఎవరు ఏ మందిరం కట్టగలరు? బదులుగా ఆయన తన వాక్కుకు వణకే దీనులనూ నలిగిన మనసు గలవారినీ లక్ష్యపెడతాడు. తమ సొంత మార్గాలను ఎంచుకునే ప్రజలు అర్పించే బలి ఆయనకు హత్య కంటే గానీ విగ్రహారాధన కంటే గానీ మేలైనది కాదు.
• 66:5–14 — ఆయన వాక్కుకు వణకేవారిని వారి సొంత బంధువులే తిరస్కరించారు; వారు 'యెహోవా మహిమపరచబడాలి' అని ఎగతాళి చేస్తారు. కానీ సీయోను ప్రసవవేదన రాక ముందే కంటుంది; ఒక జనం ఒక్క క్షణంలో పుడుతుంది. యెరూషలేము తన పిల్లలకు పాలిచ్చే తల్లిలా ఉంది; దేవుడు అంటాడు: 'తల్లి తన బిడ్డను ఓదార్చినట్టు నేను మిమ్మల్ని ఓదారుస్తాను.'
• 66:15–17 — మనుషులందరికీ తీర్పు తీర్చడానికి యెహోవా అగ్నితో, సుడిగాలితో వస్తాడు. తోటల్లోని ఆచారాల కోసం తమను తాము శుద్ధి చేసుకొని, పంది మాంసం, అసహ్యమైన జంతువులు, ఎలుకలు తినేవారు — ఆ ప్రాచీన నేపథ్యపు ఆచారాలు — కలిసి అంతమవుతారు.
• 66:18–23 — తన మహిమను చూడడానికి దేవుడు సమస్త జనాలనూ భాషలనూ సమకూరుస్తాడు. తన మహిమను ప్రకటించడానికి ఆయన తప్పించుకున్నవారిని దూర దేశాలకు — తర్షీషు, పూతు, లూదు, తుబాలు, యావాను, దూర ద్వీపాలకు — పంపుతాడు; వారు ఇశ్రాయేలు చెదరిపోయిన బంధువులను ఒక అర్పణగా ఇంటికి తెస్తారు. కొందరు యాజకులుగా, లేవీయులుగా కూడా తీసుకోబడతారు. కొత్త ఆకాశాలూ కొత్త భూమీ నిలిచి ఉన్నట్టే, సర్వశరీరులు ప్రతి సబ్బాతు ఆరాధించడానికి వస్తారు.
• 66:24 — గ్రంథపు చివరి వచనం: ఆరాధకులు బయటికి వెళ్లి, తిరుగుబాటు చేసినవారి శవాలను చూస్తారు; వారి పురుగు చావదు, వారి అగ్ని ఆరదు. యెషయా ఇక్కడ ముగుస్తుంది — హెచ్చరిక నిరీక్షణ పక్కనే నిలిచి ఉంటుంది.

ముఖ్య వచనం: యెషయా 66:13  ·  కాబట్టి ఏమిటి: యెషయా ఒకే స్వరంతో ముగియదు; బహుశా అదే నిజాయితీ. అది దేవుణ్ణి ఓదార్చే తల్లిగానూ దహించే అగ్నిగానూ చూపిస్తూ, యాజకులుగా చేయబడిన విదేశీయులతో, బయట విడిచిపెట్టబడిన తిరుగుబాటుదారులతో ముగుస్తుంది. ఓదార్పును మాత్రమో హెచ్చరికను మాత్రమో ఉంచుకునే ఏ పఠనమైనా గ్రంథాన్ని చదును చేస్తుంది. అయినా అది దేనికి ఎక్కువ విలువ ఇస్తుందో స్పష్టం: మందిరపు పరిమాణానికి కాదు, దేవుని వాక్కుకు వణకే దీనుడైన వ్యక్తికి.