← పురావస్తు ఆధారాలు
పాఠం ఎలా ప్రయాణించింది, అది చరిత్రతో ఎక్కడ ఢీకొంటుంది

లేఖనం & చరిత్ర

బైబిల్ మూడు వేల సంవత్సరాల పొడవునా మన చేతికి చేరింది — చేత్తో నకలు చేయబడి, అనువదించబడి, ముద్రించబడి, దాని చుట్టూ పోరాటాలు జరిగి. ఈ విభాగం పాఠాన్ని కోల్పోయిన హీబ్రూ అసలు ప్రతుల నుండి కింగ్ జేమ్స్ వర్షన్ వరకు అనుసరిస్తుంది, చర్చి పేరిట జరిగిన భయంకరమైన పనులను మరియు అవి యేసు స్వంత మాటలకు ఎంత దూరంగా ఉన్నాయో నిజాయితీగా చూస్తుంది, హీబ్రూను మరియు KJVను పదం పదం పక్కపక్కన చదవనిస్తుంది, మరియు పండితులు నిజంగా వివాదించే భాగాలను ఎదుర్కొంటుంది.

నిజాయితీ గురించి ఒక మాట: చరిత్ర మరియు వ్రాతప్రతులు ఒక పాఠం ఎలా భద్రపరచబడిందో మరియు ప్రజలు దానితో ఏమి చేశారో చూపగలవు. అవి ఒక సిద్ధాంతం సత్యమో అసత్యమో రుజువు చేయలేవు. ఏది నమోదైనదో మరియు ఏది చర్చనీయమో మేము స్పష్టంగా గుర్తిస్తాము, ఆధారాల వెనుక దాక్కోకుండా వాటిని ఉదహరిస్తాము, మరియు చర్చి చరిత్రలోని అసహ్యమైన భాగాలను మృదువుగా చెప్పము.
ట్యాగ్‌లను ఎలా చదవాలి
నమోదైనది
చరిత్రకారులు విస్తృతంగా అంగీకరించే వ్రాతప్రతులు, రికార్డులు, లేదా సంఘటనల ద్వారా స్థాపించబడింది.
చర్చనీయమైనది
నిజంగా వివాదాస్పదమైన ఒక తేదీ, పఠనం, కారణం, లేదా ప్రాముఖ్యత — పండితులు ఇప్పటికీ దీనిపై వాదిస్తున్నారు.
  1. సుమారు క్రీ.పూ. 1200–400
    నమోదైనదిచర్చనీయమైనది

    హీబ్రూ అసలు ప్రతులు

    హీబ్రూ బైబిల్ గ్రంథాలు అనేక శతాబ్దాల పొడవునా రచించబడి, సంకలనం చేయబడ్డాయి. అసలైన చుట్టలు — ఆటోగ్రాఫ్‌లు — పోయాయి: పాపిరస్ మరియు జంతు చర్మంపై వ్రాయబడ్డ ఇవి, వాతావరణాన్ని మరియు వినియోగపు అరుగుదలను తట్టుకుని నిలవలేదు. మనకు ఉన్నదంతా నకలుకు నకలు మాత్రమే. ఇది బైబిల్‌కు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన అపవాదం కాదు; ఇది దాదాపు ప్రతి ప్రాచీన రచనకూ నిజం. దీని అర్థం, పాఠాన్ని ఒక అసలు ప్రతి నుండి చదవడం కాకుండా, తర్వాతి సాక్షుల నుండి పునర్నిర్మించవలసి ఉంటుంది.

    ఏమి మిగిలింది: ఏ బైబిల్ గ్రంథం యొక్క అసలైన వ్రాతప్రతీ ఉనికిలో లేదు. అత్యంత పురాతన హీబ్రూ సాక్షులు రచన జరిగిన శతాబ్దాల తర్వాత చేసిన నకళ్లు.

  2. క్రీ.పూ. 3వ–2వ శతాబ్దం
    నమోదైనది

    సెప్టువజింట్ (గ్రీకు)

    Page from the 4th-century Codex Vaticanus, a Greek biblical manuscript, showing the end of 2 Thessalonians and the start of Hebrews.
    Codex Vaticanus (4th c.), Vatican Library, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    అలెగ్జాండ్రియాలో యూదు పండితులు హీబ్రూ లేఖనాలను గ్రీకులోకి అనువదించారు — సెప్టువజింట్, తరచుగా LXX అని సంక్షిప్తీకరించబడుతుంది. ఇది మధ్యధరా అంతటా గ్రీకు మాట్లాడే యూదులకు, తర్వాత తొలి చర్చికీ బైబిల్‌గా మారింది; కొత్త నిబంధన పాత నిబంధనను ఉదహరించినప్పుడు అది తరచుగా సెప్టువజింట్‌ను ఉదహరిస్తుంది. ఇప్పుడు హీబ్రూలో మిగిలి ఉన్న ఏ వ్రాతప్రతుల కంటే పురాతనమైన హీబ్రూ వ్రాతప్రతుల నుండి అనువదించబడినందున, ఇది పాఠం యొక్క ఒక తొలి దశకు కిటికీ కూడా, మరియు ఇది కొన్నిసార్లు తర్వాతి ప్రామాణీకరించబడ్డ హీబ్రూకు భిన్నంగా ఉంటుంది.

    ఏమి మిగిలింది: నాల్గవ శతాబ్దపు గొప్ప కోడెక్స్‌లలో (వాటికనస్, సినాయిటికస్) మరియు అనేక పూర్వపు శకలాలలో భద్రపరచబడింది; మసొరేటిక్ పాఠం నుండి దాని తేడాలు జీవంతమైన అధ్యయన రంగం.

  3. సుమారు క్రీ.పూ. 250 – క్రీ.శ. 68
    నమోదైనది

    డెడ్ సీ స్క్రోల్స్

    The Great Isaiah Scroll from Qumran, the best-preserved Dead Sea biblical scroll, containing the whole book of Isaiah in Hebrew.
    Photo Ardon Bar-Hama, Israel Museum, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    1947 మరియు 1956 మధ్య, డెడ్ సీ సమీపంలోని కుమ్రాన్ దగ్గరి గుహలలో వందల వ్రాతప్రతులు కనుగొనబడ్డాయి, వాటిలో గతంలో తెలిసిన అత్యంత పురాతన హీబ్రూ నకళ్ల కంటే వెయ్యి సంవత్సరాలు పాతవైన సుమారు రెండు వందల బైబిల్ చుట్టలు ఉన్నాయి. గొప్ప ఐజయా స్క్రోల్, పండితులు యేసు కాలానికి ముందటి పాఠాన్ని ఒక మధ్యయుగపు పాఠం పక్కన పెట్టి పంక్తికి పంక్తి పోల్చడానికి అనుమతిస్తుంది. ఫలితం నిజాయితీగా రెండు వైపులా పనిచేస్తుంది: వెయ్యి సంవత్సరాల నకలు చేయడం అంతటా ఉన్న ఏకీభావం అబ్బురపరిచేది, అలాగే చుట్టల మధ్య నిజమైన వైవిధ్యం కూడా ఉంది, పాఠం ఇంకా ఒకే ఒక్క రూపంలో గడ్డకట్టలేదని చూపిస్తుంది.

    ఏమి మిగిలింది: చుట్టలు స్వయంగా, ప్రధానంగా ఇజ్రాయెల్ మ్యూజియంలోని ష్రైన్ ఆఫ్ ద బుక్‌లో ఉన్నాయి; గొప్ప ఐజయా స్క్రోల్ పరిపూర్ణంగా ఉంది.

  4. సుమారు క్రీ.శ. 500–1000
    నమోదైనది

    మసొరేటులు

    A page of Deuteronomy from the Aleppo Codex, the c. 920 CE Masoretic Hebrew Bible with vowel points and cantillation marks.
    Aleppo Codex (c. 920), photo Ardon Bar-Hama, Yad Ben-Zvi, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    శతాబ్దాల పాటు హీబ్రూ కేవలం హల్లులతో మాత్రమే వ్రాయబడేది. దాదాపు ఆరవ మరియు పదవ శతాబ్దాల మధ్య, మసొరేటులు అని పిలువబడే యూదు లేఖకులు పఠనాన్ని స్థిరపరిచారు: వారు అచ్చు గుర్తులను మరియు స్వర గుర్తులను జోడించారు, మరియు ఏదైనా నకలు దోషాన్ని పట్టుకోవడానికి అంచుల్లో లెక్కల మరియు గమనికల విస్తృతమైన వ్యవస్థను నిర్మించారు. వారి సాధన, మసొరేటిక్ పాఠం, ప్రామాణిక హీబ్రూ బైబిల్‌గా మారి అలాగే ఉంది, మరియు మధ్యయుగపు హీబ్రూ చాలా పురాతనమైన డెడ్ సీ ఆధారానికి ఇంత దగ్గరగా నిలవడానికి వారి పద్ధతి యొక్క క్రమశిక్షణ ఒక కారణం.

    ఏమి మిగిలింది: అలెప్పో కోడెక్స్ (సుమారు 920, పాక్షికంగా కోల్పోయింది) మరియు లెనిన్‌గ్రాడ్ కోడెక్స్ (1008) — అత్యంత పురాతన పరిపూర్ణ మసొరేటిక్ హీబ్రూ బైబిల్, మరియు ఆధునిక ముద్రిత సంచికల మూల పాఠం.

  5. సుమారు క్రీ.శ. 382–405
    నమోదైనది

    జెరోము యొక్క లాటిన్ Vulgate

    The Gutenberg Bible (Lenox copy) at the New York Public Library — a Latin Vulgate, the first substantial printed book, c. 1455.
    Gutenberg Bible (c. 1455), NYPL, photo Kevin Eng, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0 — source

    పోప్ డమాసస్ నియమించగా, జెరోము వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు పశ్చిమ చర్చిని పాలించే ఒక లాటిన్ బైబిల్‌ను తయారు చేశాడు. తన కాలానికి అసాధారణంగా, అతను గ్రీకును అనువదించడం కంటే పాత నిబంధనలో చాలా వరకు హీబ్రూకు తిరిగి వెళ్లాడు, చర్చి అసలు ఊట నుండి తీసుకోవాలని వాదిస్తూ. Vulgate పశ్చిమ వేదాంతాన్ని, ఆరాధనను, మరియు చట్టాన్ని రూపొందించింది, మరియు కింగ్ జేమ్స్ అనువాదకులు ఇప్పటికీ దీనితో తమను పోల్చుకున్న వర్షన్ ఇదే.

    ఏమి మిగిలింది: వేల వ్రాతప్రతులు; ఇది మధ్యయుగపు ఐరోపా యొక్క ప్రధాన బైబిల్ మరియు మొదటి ముద్రిత బైబిల్, గుటెన్‌బర్గ్ (సుమారు 1455) యొక్క మూలం.

  6. 2వ శతాబ్దం నుండి
    నమోదైనదిచర్చనీయమైనది

    గ్రీకు కొత్త నిబంధన వ్రాతప్రతులు

    A page from the 4th-century Codex Sinaiticus, a Greek New Testament manuscript, showing text from the Gospel of Matthew.
    Codex Sinaiticus (4th c.), British Library, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    కొత్త నిబంధన అసాధారణంగా పెద్ద సంఖ్యలో గ్రీకు నకళ్లలో మిగిలింది — అనేక వేలు, రెండవ శతాబ్దపు క్రెడిట్-కార్డు పరిమాణపు యోహాను శకలం నుండి నాల్గవ శతాబ్దపు పరిపూర్ణ కోడెక్స్ సినాయిటికస్ మరియు వాటికనస్ వరకు. ఏ రెండు చేతి-నకళ్లు పరిపూర్ణంగా ఒకేలా ఉండవు; తేడాలలో అత్యధిక భాగం అల్పమైన స్పెల్లింగ్ మరియు పద క్రమం, కానీ కొద్ది సంఖ్య అర్థాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది, మరియు పాఠ విమర్శ యొక్క నిజాయితీగల పని అత్యంత తొలి పునరుద్ధరించదగిన పదజాలం వైపు వెనక్కి తర్కించడం. అర్థవంతమైన వైవిధ్యాలు ఎంత ముఖ్యమో అనేదే జాగ్రత్తగల పండితులు — ఉదాహరణకు Bart Ehrman మరియు Daniel Wallace — నిజంగా విడిపోయే చోటు.

    ఏమి మిగిలింది: P52 (యోహాను, మాంచెస్టర్), కోడెక్స్ సినాయిటికస్ మరియు కోడెక్స్ వాటికనస్ (4వ శతాబ్దం), మరియు చాలా పెద్ద పాపిరస్ మరియు మేజస్క్యూల్ సంప్రదాయం.

  7. 1516
    నమోదైనదిచర్చనీయమైనది

    Erasmus & ముద్రిత గ్రీకు పాఠం

    The title page of Erasmus's 1516 Greek New Testament, the Novum Instrumentum omne — the first published printed Greek New Testament.
    Erasmus's Greek NT title page (1516), John Work Garrett Library, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 — source

    డచ్ మానవతావాది Erasmus మొదటి ప్రచురిత గ్రీకు కొత్త నిబంధనను హడావిడిగా ముద్రణకు తీసుకువచ్చాడు, తన చేతికి అందిన కొన్ని ఆలస్యపు మధ్యయుగపు వ్రాతప్రతుల నుండి దానిని కూర్చుతూ — ప్రకటన గ్రంథపు చివరి వచనాలకు, అవి అతనికి గ్రీకులో లేకపోవడంతో, అతను లాటిన్ నుండి తిరిగి అనువదించాడు. తర్వాతి సంచికల్లో మెరుగుపరచబడ్డ అతని పాఠం Textus Receptus, 'స్వీకరించబడ్డ పాఠం' అని పిలువబడింది, మరియు ఇది Tyndale మరియు కింగ్ జేమ్స్ వర్షన్ వెనుక నిలిచే గ్రీకు పునాది. దాని ప్రభావం విపరీతమైనది; దాని వ్రాతప్రతి పునాది సన్నగా మరియు ఆలస్యపుది, తర్వాతి పండితత్వం దానిని తిరిగి పరిశీలించడానికి కారణం సరిగ్గా ఇదే.

    ఏమి మిగిలింది: Erasmus యొక్క ముద్రిత సంచికలు (1516 నుండి) మరియు వాటి వారసులు; Textus Receptus మూడు శతాబ్దాల పాటు ప్రొటెస్టెంట్ బైబిళ్లపై ఆధిపత్యం చెలాయించింది.

  8. 1526–1536
    నమోదైనది

    William Tyndale

    Portrait of William Tyndale (1494–1536), English reformer and Bible translator, from Foxe's Book of Martyrs.
    William Tyndale, from Foxe's Book of Martyrs, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    William Tyndale గ్రీకు నుండి నేరుగా అనువదించబడ్డ మొదటి ఇంగ్లీష్ కొత్త నిబంధనను (1526) చేశాడు మరియు 1536లో ద్రోహానికి గురై, గొంతు పిసికి, కాల్చివేయబడక ముందు పాత నిబంధనలో చాలా భాగాన్ని నేరుగా హీబ్రూ నుండి అనువదించాడు. అతను చట్టవిరుద్ధంగా అనువదిస్తున్నాడు, అది అతని ప్రాణాన్ని బలిగొంది, కానీ ఇంగ్లీష్ పట్ల అతని వినికిడి అసాధారణమైనది — అతను చెక్కిన పదబంధాలు ఇప్పటికీ భాషలో జీవిస్తున్నాయి. ఎనభై సంవత్సరాల తర్వాత కింగ్ జేమ్స్ అనువాదకులు కూర్చున్నప్పుడు, వారు మొదటి నుండి ప్రారంభించలేదు: కింగ్ జేమ్స్ కొత్త నిబంధనలో చాలా పెద్ద భాగం కేవలం Tyndale పదజాలాన్ని ముందుకు తీసుకువెళుతుంది.

    ఏమి మిగిలింది: Tyndale యొక్క 1526 కొత్త నిబంధన (దాదాపు పరిపూర్ణమైన నకలు బ్రిటిష్ లైబ్రరీలో ఉంది); KJV కొత్త నిబంధనలో దాదాపు నాలుగింట మూడు వంతులు అతని పదబంధాలను ప్రతిధ్వనిస్తాయని అధ్యయనాలు కనుగొంటాయి.

  9. 1611
    నమోదైనది

    కింగ్ జేమ్స్ వర్షన్

    The engraved title page of the 1611 first edition of the King James Version Bible.
    KJV 1611 title page, engraving Cornelis Boel, printed Robert Barker, Wikimedia Commons, Public Domain — source

    కింగ్ జేమ్స్ I ఒక కొత్త ఇంగ్లీష్ బైబిల్‌ను అధీకృతం చేశాడు, కొంతవరకు మత వర్గ కలహాలను సద్దుమణిగించడానికి; దాదాపు నలభై ఏడు పండితులు, ఆక్స్‌ఫర్డ్, కేంబ్రిడ్జ్, మరియు వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్‌లలో ఆరు బృందాలుగా పనిచేస్తూ, ఉన్న ఇంగ్లీష్ వర్షన్లను హీబ్రూ మరియు గ్రీకుకు వ్యతిరేకంగా మరియు ఒకదానికొకటి పోల్చి సవరించారు. Tyndaleపై మరియు Textus Receptusపై గట్టిగా ఆధారపడి, వారు 1611లో ఒక అనువాదాన్ని తయారు చేశారు, దాని లయ నాలుగు శతాబ్దాల పాటు ఇంగ్లీష్ గద్యాన్ని రూపొందించింది. ఇది అత్యంత పురాతన వ్రాతప్రతుల నుండి ఒక కొత్త అనువాదం కాదు, ఒక శతాబ్దపు పూర్వపు పనిపై నిర్మించబడ్డ కమిటీ సవరణ — అందుకే తర్వాతి ఆవిష్కరణలు పాఠాన్ని తిరిగి తెరుస్తాయి.

    ఏమి మిగిలింది: 1611 మొదటి సంచిక (‘He’ మరియు ‘She’ బైబిళ్లు); KJV ఇంగ్లీష్‌లో అత్యంత విస్తృతంగా ముద్రించబడ్డ గ్రంథంగా మారింది.

  10. 19వ శతాబ్దం – నేటి వరకు
    నమోదైనదిచర్చనీయమైనది

    ఆధునిక విమర్శనాత్మక పాఠం

    పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో పురాతనమైన మరియు మెరుగైన వ్రాతప్రతులు వెలుగులోకి వచ్చాయి — 1844 నుండి ఒక సినాయ్ మఠం నుండి కోడెక్స్ సినాయిటికస్ తిరిగి పొందబడింది, మరియు తొలి పాపిరస్‌ల ప్రవాహం దాన్ని అనుసరించింది. పండితులు వాటిని ఉపయోగించి గ్రీకు పాఠం యొక్క 'విమర్శనాత్మక' సంచికలను (నేడు Nestle-Aland మరియు యునైటెడ్ బైబిల్ సొసైటీస్ సంచికలు) నిర్మించారు, ఆలస్యపు Textus Receptus వెనుక ఉన్న అత్యంత తొలి పునరుద్ధరించదగిన పదజాలం వైపు చేరడమే వాటి లక్ష్యం. చాలా ఆధునిక అనువాదాలు ఈ విమర్శనాత్మక పాఠంపై ఆధారపడతాయి, మరియు KJV మూలం నుండి తేడాలు — మార్కు ముగింపు, 1 యోహానులోని ఒక వచనం, వ్యభిచారంలో పట్టుబడ్డ స్త్రీ — ఈ విభాగంలోని విభేదాల ప్యానెల్‌కు విషయం.

    ఏమి మిగిలింది: జీవంతమైన విమర్శనాత్మక వ్యవస్థ స్వయంగా (Nestle-Aland, UBS), వ్రాతప్రతులు అధ్యయనం చేయబడుతూ నిరంతరం సవరించబడుతుంది; ఇది RSV, NIV, ESV, మరియు చాలా ఆధునిక వర్షన్లకు ఆధారం.