మొదటి ఐదు పుస్తకాలను — తోరా, లేదా పంచకాండము — మోషేకు యూదుల, క్రైస్తవుల సంప్రదాయం ఆపాదిస్తుంది. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం నుండి చాలామంది పండితులు దానికి బదులు డాక్యుమెంటరీ పరికల్పనను ప్రతిపాదించారు: తోరా అనేక పురాతన మూలాలను (J, E, D, P గా గుర్తించబడినవి) అల్లుకుని, శతాబ్దాల పొడవునా కలిపి సవరించబడిందని. సంప్రదాయవాద పండితులు ఇప్పటికీ గణనీయమైన మోషే మూలాంశాన్ని సమర్థిస్తారు; ఈ ప్రశ్న బైబిలు అధ్యయనాలలో అత్యంత పురాతనమైన సజీవ చర్చలలో ఒకటి.
- సంప్రదాయ దృక్పథం: ఆదికాండము–ద్వితీయోపదేశకాండము రచయితగా మోషే.
- డాక్యుమెంటరీ పరికల్పన (వెల్హౌసెన్, 1800ల కాలం): అనేక మూలాలు (J, E, D, P) తరువాతి సంపాదకులచే కలపబడ్డాయి.
- ద్వితీయోపదేశకాండము 34 మోషే స్వంత మరణాన్ని, ఖననాన్ని కథనం చేస్తుంది — సంప్రదాయం స్వయంగా అంగీకరించిన ఒక సూచన.
సాక్ష్యం ఏమి చూపిస్తుందిమోషే ధర్మశాస్త్రాన్ని, మాటలను రాసినట్టు తోరా స్వయంగా వర్ణిస్తుంది (నిర్గమకాండము 24:4; ద్వితీయోపదేశకాండము 31:9), మరియు అది ఇశ్రాయేలు లేఖనాలకు ఏకీకృత ధర్మ-మరియు-కథన పునాదిగా ఏర్పడుతుంది.
అది ఎక్కడ ఆగుతుందిమోషే ఐదు పుస్తకాలన్నీ రాశాడని గ్రంథం ఎన్నడూ చెప్పలేదు — అది అతని మరణాన్ని కూడా నమోదు చేస్తుంది (ద్వితీయోపదేశకాండము 34). ఎంత మోషేదో, ఎంత తరువాతి సవరణదో వ్రాతప్రతుల నుండి తేల్చలేము, పండితులు నిజంగా విభేదిస్తారు.
మూలాధారాలు & మరింత చదవడానికి