శారయి పథకం ఒక ప్రాచీన సాంస్కృతిక ఆచారం — గొడ్రాలైన భార్య చట్టబద్ధమైన వారసుణ్ణి పొందడానికి తన దాసిని తన భర్తకు ఇవ్వడం. కానీ సంస్కృతి అంగీకరించినంత మాత్రాన దేవుని ఆమోదం ఉన్నట్టు కాదు.

“అబ్రాము శారయి మాట విన్నాడు” — ఆదికాండము 3:17 లో ఆదాము గురించి వాడిన మాట కూడా ఇదే. అత్యుత్తమమైన ఉద్దేశాలతోనే అయినా, అవిశ్వాస మార్గంలో తన భార్యను అనుసరించే భర్త కుటుంబాన్ని దీర్ఘకాల దుఃఖంలోకి నడిపిస్తాడు.

“దేవునికి సహాయం చేద్దాం” అనే నిర్ణయం ఇష్మాయేలును పుట్టిస్తుంది — దాని పర్యవసానాలు వేల సంవత్సరాల తరువాత కూడా మధ్యప్రాచ్యంలో ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉన్నాయని చాలామంది భావించారు. దేవుని వాగ్దానాన్ని మానవ వ్యూహంతో నెరవేర్చడానికి ప్రయత్నించడం దేవుని ప్రజలకు మళ్ళీ మళ్ళీ ఎదురయ్యే గొప్ప శోధనల్లో ఒకటి.

శారయి విఫలమైన చోట హాగరు సఫలమైంది కాబట్టి ఆమె శారయిని చులకనగా చూసింది. సంతానం కలగడం గర్వంగా మారింది. శారయికి సహాయం చేయాలనుకున్న పథకమే ఆమెను అవమానించే గాయంగా మారింది.

దేవుని సమయాన్ని దాటవేయడానికి వాడిన సాధనం సఫలమైనప్పుడు, అది ఎప్పుడూ అనుకోని నష్టాన్ని తెస్తుంది. ఆ విజయం చేదుగా ఉంటుంది; సాధనం లక్ష్యాన్నే పాడుచేస్తుంది.

లేఖనంలో “యెహోవా దూత” కనిపించడం ఇదే మొదటిసారి — ఆయన కనిపించేది గుడారంలో ఉన్న అబ్రాముకు కాదు, అరణ్యంలో ఉన్న ఒక పరదేశి దాసీ స్త్రీకి. దేవుడు తిరస్కరించబడినవాళ్ళను వెదకుతాడు.

చాలామంది బైబిలు విద్యార్థులు ఈ దూతను క్రీస్తు దర్శనంగా — క్రీస్తు శరీరధారి కావడానికి ముందు కనిపించిన దర్శనంగా — చూస్తారు. ఆయన దేవునిగా మాట్లాడతాడు (10వ వచనం), ఆరాధనను స్వీకరిస్తాడు (13వ వచనం), తనతో మాట్లాడిన యెహోవా అని పిలవబడతాడు (13వ వచనం).

దూత ఆమెను పేరుపెట్టి పిలుస్తాడు. హాగరూ. ఇంకెవరూ ఆమెను గుర్తుపెట్టుకోవడానికి పట్టించుకోని అరణ్యంలో ఆయనకు ఆమె పేరు తెలుసు.

ఎక్కడ నుండి వస్తున్నావ్ అనీ ఎక్కడికి వెళ్తున్నావ్ అనీ వేసే ప్రశ్నలు రోగనిర్ధారణ చేసే ప్రశ్నలు. దేవుడు ఆదామును (“నువ్వెక్కడ ఉన్నావు?”), కయీనును (“నీ తమ్ముడు హేబెలు ఎక్కడున్నాడు?”) అడిగిన ప్రశ్నల లాంటివే ఇవి. దేవుడు అడిగేది తెలుసుకోవడానికి కాదు, ఒప్పుకోలుకూ ఆత్మపరిశీలనకూ ఆహ్వానించడానికి.

హాగరు దేవునికి ఒక పేరు పెడుతుంది — ఎల్ రోయి, “చూసే దేవుడు.” దేవునికి పేరు పెట్టినట్టు లేఖనంలో నమోదైన మొదటి వ్యక్తి ఆమే. అరణ్యంలో ఒంటరిగా ఉన్న, విసిరివేయబడిన ఒక దాసీ స్త్రీ దేవునికి పెట్టిన పేరు ఈనాటికీ నిలిచి ఉంది.

“నన్ను చూస్తున్న దేవుడివి నువ్వే.” ఏ అరణ్యంలోనైనా వెంట తీసుకువెళ్ళదగిన కొన్ని మాటలు. విశ్వానికి దేవుడైనవాడు ఒక్క నీటి ఊట దగ్గర ఉన్న ఒక్క స్త్రీని చూస్తున్నాడు. నువ్వు ఎప్పుడైనా దాగి ఉన్న ప్రతి చోటా ఆయన నిన్ను చూస్తున్నాడు.

కనిపించనివాళ్ళుగా, నిర్లక్ష్యం చేయబడినవాళ్ళుగా, వాడుకోబడినవాళ్ళుగా, విసిరివేయబడినవాళ్ళుగా భావించిన ప్రతి ఒక్కరికీ — ఈ పేరే జవాబు. దేవుడు తనను చూస్తున్నాడని హాగరు చూసింది, ఆ దర్శనం ఆమెను ఇంకొక రోజు జీవించడానికి తిరిగి పంపించింది.

ఇష్మాయేలు సంతతి గురించిన ప్రవచనం — అదుపులేనివాళ్ళు, కలహించేవాళ్ళు, తమ పొరుగువారితో ఉద్రిక్తతలో నివసించేవాళ్ళు. సంప్రదాయంగా ఇష్మాయేలు నుంచి వచ్చినట్టు భావించబడే అరబ్బు ప్రజలకు చాలామంది వ్యాఖ్యాతలు దీన్ని అన్వయించారు — అయితే ఆ వంశ సంబంధమూ, అలాంటి జాతీయ అన్వయాలూ రెండూ వివాదాస్పదమే.

ఆంగ్ల (KJV) పాఠంలో “తన సోదరులందరి ఎదుట” అని ఉంది — ఇష్మాయేలు వంశం అంతరించిపోదు. యుగాంతం వరకూ వాళ్ళు ఇశ్రాయేలుకు దగ్గరలోనే, సంఘర్షణలోనూ సామీప్యంలోనూ నిలిచి ఉంటారు.