प्राचीन इफिसच्या वर असलेल्या आयासुलुक टेकडीवर, सम्राट जस्टिनियनने इ.स. सहाव्या शतकात एका मोठ्या घुमटाकार बॅसिलिकेची उभारणी केली — त्या जागेवर, जी प्रेषित योहानाची दफनभूमी म्हणून फार पूर्वीपासून पूजनीय होती. चर्चचे स्वतःचे पुरातत्त्व समृद्ध आणि उत्तमरीत्या दस्तावेजीकृत आहे: तिचे भग्न पाये, संगमरवराने मढवलेल्या भिंती, आणि पूर्वीच्या मध्यवर्ती घुमटाखालील कबरीचा चौथरा आजही सेल्चुकजवळ उभे आहेत. पण ती कबर मुळात एक रिकामी पूजनीय जागा आहे, प्रमाणित कबर नव्हे. प्राचीन परंपरादेखील तिच्याविषयी अस्वस्थ होती: काही आरंभीच्या नोंदींनुसार योहान खरोखर मेला नव्हता, आणि यात्रेकरू कबरीतून उठणाऱ्या एका सूक्ष्म धुळीविषयी वा 'मान्ना'विषयी बोलत, जिच्याने बरे होते असे मानले जाई. प्रेषित येथेच निद्रिस्त आहे हे पक्के करणारे कोणतेही अवशेष कधीच मिळाले नाहीत. इतिहास जे पक्के करतो ते म्हणजे शतकानुशतकांची भक्ती आणि एक भव्य बॅसिलिका; खाली कोण, जर कोणी, आहे हे केवळ परंपरेचीच बाब राहते.
- ते कोठे आहे
- सेल्चुक (इफिस), तुर्की
- पवित्र शास्त्र
- John 21:22-24 · Revelation 1:9 · John 19:26-27
