एका तुरुंगाची नवी इमारत बांधत असताना मगिद्दो येथील कामगारांनी आजवर सापडलेल्यांपैकी कदाचित सर्वांत जुन्या ख्रिस्ती प्रार्थना-सभागृहाची फरशी उघड केली. पच्चीकामात बसवलेला एक ग्रीक शिलालेख नोंदवतो की अकेप्तूस नावाच्या एका स्त्रीने “हे मेज देव येशू ख्रिस्ताला स्मृती म्हणून अर्पण केले.” त्याचा काळ सुमारे इ.स. 230 — कॉन्स्टंटाईनने ख्रिस्ती धर्माला कायदेशीर मान्यता देण्याच्या तीन पिढ्या आधी — आहे, आणि तो येशूला स्पष्टपणे “देव” म्हणतो, तेही एका कार्यरत रोमी लष्करी छावणीच्या नगरात, जेथे सैनिक व नागरिक प्रार्थनेसाठी एकत्र येत.
- हे काय आहे
- एका आरंभीच्या ख्रिस्ती प्रार्थना-सभागृहाची पच्चीकाम केलेली फरशी, ज्यावरील ग्रीक समर्पण-लेख येशूला देव म्हणतो
- वस्तूचा काळ
- सुमारे इ.स. 230 (तिसरे शतक)
- शोध लागला
- लेगियो, तेल मगिद्दोशेजारी, इस्राएल (मगिद्दो तुरुंगाच्या आवारात), 2005 (योताम टेपर, इस्राएलचे पुरातनवस्तू प्राधिकरण)
- आता कोठे आहे
- मूळ जागी (नंतर प्रदर्शनासाठी उचलले गेले); इस्राएलचे पुरातनवस्तू प्राधिकरण
- कशाशी संबंधित
- मंडळीला कायदेशीर मान्यता मिळण्याच्या कित्येक पिढ्या आधी, येशूची देव म्हणून आरंभीची ख्रिस्ती उपासना
- पवित्र शास्त्र
- योहान 20:28 · तीताला पत्र 2:13
हा शोध काय दाखवतोसंघटित ख्रिस्ती उपासना — एका मेजाभोवती जमलेली, येशूला उघडपणे देव म्हणणारी — तिसऱ्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत रोमी पूर्वेत अस्तित्वात होती; या विश्वासाला कायदेशीर मान्यता मिळण्याच्या बऱ्याच आधीचा हा भक्कम भौतिक पुरावा आहे.
हा काय सिद्ध करत नाहीही तिसऱ्या शतकातील फरशी आहे, पहिल्या शतकातील नव्हे: आरंभीचे ख्रिस्ती काय मानत व करत याची ती साक्ष देते, स्वतः शुभवर्तमानांतील घटनांची नव्हे.