ഹായി (എറ്റ്-ടെൽ)

ആദ്യമുണ്ടായ ഒരു തോൽവിക്കുശേഷം കോട്ടകെട്ടിയ ഹായിയെ ഇസ്രായേൽ ഒരു ആക്രമണത്തിലൂടെ നശിപ്പിക്കുന്നതായി യോശുവ 7-8 വർണിക്കുന്നു. പാരമ്പര്യമായി ഹായി എന്ന് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന എറ്റ്-ടെൽ എന്ന സ്ഥലം 1930-കളിൽ ജൂഡിത്ത് മാർക്വെ-ക്രൗസും 1960-കളിൽ ജോസഫ് കാലവേയും ഖനനംചെയ്തു. ആ മൺകൂന ആദ്യവെങ്കലയുഗത്തിൽ കോട്ടകെട്ടിയ ഒരു വലിയ പട്ടണമായിരുന്നെങ്കിലും, ഏകദേശം ആയിരം വർഷത്തോളം അത് വിജനമായി കിടക്കുകയായിരുന്നെന്നും, ഒരു ആക്രമണവുമായി സാധാരണ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന കാലഘട്ടമായ അന്ത്യവെങ്കലയുഗത്തിൽ അവിടെ ആൾവാസമില്ലായിരുന്നെന്നും ഇരുവരും നിഗമനംചെയ്തു. അനുയോജ്യമായവിധം, 'ഹായി' എന്ന എബ്രായ പേരിന്റെ അർഥംതന്നെ 'അവശിഷ്ടം' അല്ലെങ്കിൽ 'കൂമ്പാരം' എന്നാണ്. ആക്രമണവിവരണങ്ങളെ അക്ഷരാർഥത്തിലുള്ള ചരിത്രമായി വായിക്കുന്നതിലെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന പുരാവസ്തുപരമായ പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. ന്യൂനപക്ഷമായ ചില പണ്ഡിതർ (പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രയന്റ് വുഡും അസോസിയേറ്റ്‌സ് ഫോർ ബിബ്ലിക്കൽ റിസർച്ചും) ഖിർബെറ്റ് എൽ-മഖാത്തിർ എന്ന മറ്റൊരു സ്ഥലത്തിനുവേണ്ടി വാദിക്കുന്നു, പക്ഷേ ആ തിരിച്ചറിയൽ മുഖ്യധാരാ പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

അത് എവിടെയാണ്

വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, ദേർ ദിബ്‌വാന് സമീപം (ബേഥേലിന് ഏകദേശം 3 കി.മീ. കിഴക്ക്)

തിരുവെഴുത്ത്

Joshua 7:2-5 · Joshua 8:1-29